Home /
Winkel informatie /
Wijn ABC

Wijn ABC


Naam	Beschrijving
aardalkalimetalen	zie metalen
aards	geur of smaak van een wijn, ook wel gronderig, lijkt op grond of paddestoelen. Door de bodemsamenstelling veroorzaakt. Aards kan ook duiden op een gebrek in de wijn, wanneer slechte kurk is gebruikt of onvoldoende gereinigd hout. Kan typerend zijn voor een bepaalde druivensoort.
abbeeren	ontstelen, druiven van de steel nemen
abboccato	halfzoet
ABC-USA	Anything But Chardonnay. Heeft wat weg van Henri Ford: We maken elke auto, als deze maar zwart is.
Abfüller-Duits	bottelaar
Abruzzo-Italië	Abruzzen. Wijngebied tussen de Apennijnen aan de Adriatische Zee. Montepulciano d'Abruzzo (druivenras) is de bekendste rode wijn en de Trebbiano d'Abruzo de witte wijn.
abstichen	Abstich is het residu, vaste delen die onder in het vat achter blijven na het aftappen van de heldere wijn. Aftappen kan door hevelen of pompen.
abstoppen	Het onderbreken van de gisting waardoor een gedeelte van het onvergiste suiker in de most blijft
abstufen	Een wijn van hoge kwaliteit als lagere kwaliteit verkopen. Zo maak je bijvoorbeeld van een Spätlese een Kabinett. Wordt door prestigieuze producenten toegepast.
AC	Afkorting van Appellation Contrôlée.
acerbe	Wrang door teveel verkeerde zuren, zoals appelzuur
acetaldehyde	Bijproduct van de gisting, heeft een onaangename smaak
aceto-Italië	azijn
Achkarren	wijndorp op de Kaiserstuhl
Acidité, acidity-zuur of zuurgraad	zit veel in citroen en weinig in aardappel
Adige-Rivier	stroomt door het Soave gebied waar het voor alluviale bodem heeft gezorgd
aëroob	Milieu waarbij zuurstof aanwezig is. Dit in tegenstelling tot anaëroob.
afdronk	smaakindruk na uitspugen of inslikken van de wijn; belangrijk om de kwaliteit te bepalen. Hoe intenser en langer de afdronk waarneembaar is, des te beter de wijn.
aged in cask	gerijpt in houten vaten
agiogitiko	blauw druivenras, traditioneel Grieks. Zeer fijne wijn, zoals bijvoorbeeld de elegantfruitige Nemea. Ook assemblages.
aglianico	Druivenras. Succesvol is de wijn in het wijnbouwgebied Basilicata: Aglianico del Vulture. De wijn kan/moet rijpen. Ook: ellenico of uva nera.
aguardiente (de bagaceira)	zie grappa
Augusta	AVA in Missouri
Ahr	Klein wijnbouwgebied aan de noordelijke voet van de Eiffel. De Ahr is een westelijke zijrivier van de Rijn; 50 km zuidelijk van Bonn. Kenmerkend zijn de vele blauwe druiven die op de steile hellingen van het Ahrdal goed tot ontwikkeling kunnen komen. Vooral van Spätburgunder, Dornfelder en Frühburgunder worden mooie krachtige wijnen gemaakt. Bodem: vulkanische leisteen. Opp. 506 ha. Dit is 0,5% van het totaal in Duitsland.
airén	Witte druif. Komt voor in de Valdepeñas (Spanje)
Aix-en-Provence, Côteaux d'	Wijnbouwgebied. Klassieke rassen: rode grenache, carignan, cinsault en mourvèdre, wit: clairette, ugni en muscat.
Alameda	Wijnbouwgebied ten oosten van de baai van San Francisco, Belangrijke wijngaard: Livermore Valley. Veel witte wijn.
albalonga	Druif, onstaan in 1951 uit Rieslaner en Silvaner, vooral in Rheinhessen. Bestemt voor edelzoete wijnen.
Albana di Romagna	Wijn van de witte albanadruif uit het wijnbouwgebied Emilia-Romagna. Eerste witte DOCG van Italië (1987), albana is ook een wijnstokras.
Albanië	Bescheiden wijnland met veel kleine wijngaarden voor thuisgebruik.
albariño	Druivenras: Ribeiro en Rías Baixas. Deze druif is middelgroot, geelgroen van kleur en vlezig. Een redelijk volle, fruitige en florale smaak en een zekere kruidigheid. Volgens de overlevering brachten Duitse monniken deze druif in de 17e eeuw naar Galicië (Santiago de Compostela). Lijkt op riesling: hogere zuurgraad, vooral in de Val do Sanes nabij Cambados. Voor de regio is visvangst erg belangrijk, daar past wijn van deze druif prima bij.
albariza	Kalkhoudende bodem.
alcohol	ethanol, ethylalcohol, ontstaat bij de omzetting van suikers door gisten; ondersteunt de structuur van een wijn, is wat zoetig (puntje van de tong), kan alcoholisch smaken. Wettelijk ligt de grens tussen een alcoholisch en niet-alcoholisch product bij 0,5 vol%. Afronding op 0,5% op het etiket.
alcohol misbruik	Ernstig veel drinken en/of vreemd gedrag vertonen en/of verslaafd zijn, ook wel: onnodig met wijn morsen.
alcoholisch	Smaakindruk, warm en zoetig op puntje van de tong. Niet per se negatief. Hoe meer zuur in een wijn, hoe meer het alcohol wordt gemaskeerd.
alcoholische gisting	Zie hoofdgisting.
alcoholvrije wijn	Wijn zonder alcohol.
aleatico	Druivenras, Italië. Levert rode, veelal zoete wijnen; verwant aan muscat, Goede komt bijvoorbeeld uit Elba/Porteferraio.
Alicante	De wijnen werden vroeger gebruikt om de wijnen uit La Rioja, Oporto en Bordeaux te verbeteren. Nu is de situatie veranderd, men heeft eigen export van flessen naar het buitenland.
alicante bouchet	Druivenras. O.a. Portugal.
aligoté	Witte druif, met name in de Bourgogne aangeplant, waar chardonnay de meest aangeplante druif is. Jong drinken, want oxideert snel en/of heeft veel zuur. Geeft met Crème de Cassis het heerlijke Kir. Ook in Zwitserland.
Algerije	Sinds 1842 wijnbouwland. Door Fransen aangelegd en gecontroleerd tot Algerije zelfstandig werd. Werd/wordt gebruikt om franse wijnen mee te versnijden.
alkalimetalen	Zie metalen.
alkoholischer Gärung	Zie hoofdgisting.
Alleinbesitz	Aanduiding dat een wijngaard bij één wijnhuis in bezit is.
alliacé	Term voor een wijn met knoflookachtige geur.
Allier	Eikenhout uit Allier, Frankrijk. Door zijn fijnheid toegepast bij lichtere wijnstijlen om wijnen in te laten rijpen.
alluviaal	Een alluviale bodem bestaat uit door een rivier aangeslibde bodem.
Aloxe-Corton	Gemeente ten noorden van Beaune, Bourgogne. De AOC is iets uitgebreider dan het dorp zelf. Enkele wijngaarden in Ladoix-Serrigny en Pernand-Vergellesses mogen dit ook toepassen. Grote faam voor de rode en witte wijn.
Alphonse-Lavalléé	Tafeldruivenras. Wordt ook een lichte wijn van gemaakt.
Alsace	Elzas, AOC, wijnbouwgebied in noordoost Frankrijk, tussen Mulhouse en Strassbourg. Het gebied heeft een oppervlakte van 14.500 ha en is lang en smal gevormd. Grofweg op te delen in twee delen. In het noorden ligt de Bas-Rhin (lage Rijn) en in het zuiden de Haut-Rhin. Cépages komen veel voor. Ook: Edelzwicker. De status van Grand Cru/Grand Vin is aan 50 wijngaarden toegekend. De eerste Grand Cru wijngaard was Schlossberg. Eis hierbij is bijvoorbeeld max. 70 hl/ha oogsten en alleen aanplanten van riesling, sylvaner, muscat, pinot gris, pinot blanc en gewürztraminer. Deze wijnen beleven een verkooppiek in het aspergeseizoen, terwijl er ook alternatieven in de omgeving zijn te vinden, zoals Duitsland, Loire en Champagne. Vin d'Alsace is ook prima wijn bij zeevruchten.
altesse	Druivenras. Ook wel roussette.
Alto Adige	Duitstalige provincie in Trentino Alto Adige.
amabile	Italië: halfdroog.
amaro	Italië: bittersmaak, vergelijk ammaretto.
Amarone	Beroemde rode wijn uit Veneto. Net als voor reciotowijn laat men de druiven drogen (conserveren en concentreren), maar de gisting wordt niet gestopt: droge wijn met power (15%) en een bijzondere bittere (amaro) smaak. Voorbeeld: Amarone della Valpolicella.
amber, ambré (F), ambra (I)	Barnsteenkleurig, bruinig. Kleuraanduiding voor lang gerijpte wijnen. Bij rode wijn zichtbaar aan de rand van de wijn in het schuine glas. Ook zoete wijnen hebben deze kleur.
amer	Vin amer: bittere wijn.
Amerikaanse onderstammen	Wijnstokken:Vitis riparia, Vitis rupestris en Vitis berlandieri. Veelal een onderstam waarop Europese stokken, Vitis vinifera, worden geënt.
amertume	Frans: bitter.
amfoor	Oude opslagmethode, af en toe duikt er nog eens een op. Zie retsina.
amigno	Druivenras, komt voor in Zwitserland.
amontillado	Sherrytype.
ampelografie	Wetenschap die de uiterlijke kenmerken van de wijnstokrassen beschrijft, soortverschillen worden hierbij vastgelegd. Grote nadruk op de bladvorm.
ampelologie	Wetenschap die de zich bezighoudt met de beschrijving van de wijnstok in algemene zin, dus niet de beschrijving, maar de groei, de ontwikkeling etc.
anaëroob	Milieu waarbij zuurstof afwezig is. Dit in tegenstelling tot aëroob.
Anbaugebiet	Wijnbouwgebied. Duitsland kent er 13, zoals Baden, Rheingau en Saale-Unstrut. Ancenis (Côteaux d')-1 - AOC. Bekend van Pineau de la Loire en Malvoisie (pinot gris). Makkelijke, lekkere wijnen. Ook wel: stad.
Andalusië	Streek in het zuiden van Spanje, rondom de stad Jerez de la Frontera. Herkomstgebied van sherry.
Anjou	Wijnbouwgebied binnen de Loire, ten westen van Touraine. Levert frisse en fruitige wijnen.
Alphonse Lavallée	Tafeldruif.
anker	Wijnmaat.
Anreicherung	Zie chaptaliseren.
antocyanen	Een van de fenolen in wijn. Deze heeft grote invloed op de kleur van de wijn.
AOC	Frans: Appellation d'Origine Contrôlée, zie aldaar.
appel	Aroma- en smaakcomponent dat in riesling en chardonnaywijnen zonder houtlagering voorkomt.
appellation	Appellatie. Beschermde naam. Komt van het franse appeler = een naam geven.
Appellation Contrôlée (AC)	Zie hieronder.
Appellation d'Origine Contrôlée (AOC)	Frans: 1 - herkomstbenaming, kan een heel wijnbouwgebied zijn, zoals Bourgogne, maar ook een wijngaard of wijnhuis. Het kwaliteitsgebouw in de Franse wijnbouw bestaat uit appellaties. Boven de tafel- , land- en streekwijnen, komen de V.D.Q.S.-wijnen, daarboven de A.O.C. wijnen. Voor het eerst vastgesteld in 1936 in Arbois (Jura). 2 - een kwaliteitssysteem waarbij de herkomst en andere voorwaarden, zoals de toegelaten druivensoorten, rendement en het tijdstip van oogsten, kunnen zijn vastgelegd. De herkomst kan een wijngaard, een dorp, een streek of heel wijnbouwgebied betreffen. Geen garantie voor een lekkere of goede wijn. Appellation betekent ook naamsbescherming. Eisen verschillen per AOC. AOC's worden vastgesteld door INAO (Spanje Consejo). Dit kwaliteitssysteem is kenmerkend voor de gehele Europese wijnbouwpolitiek geworden. Wordt ook (deels) buiten EU toegepast. Bijv. USA: min. 75% is afkomstig van het aangegeven herkomstgebied. Is een wijnhelling in Europa aangegeven, dan is daar wettelijk min. 85% van afkomstig. Bij aanduiding van meerdere gebieden is 100% daarvan afkomstig. Regionale AOC's kunnen regiobepaalde strengere of soepeler eisen stellen.
appel-melkzuur-gisting	Gisting welke spontaan kan ontstaan na de alcoholische gisting. Het kan soms wat langer duren. Hierbij wordt het scherpere appelzuur omgezet in het mildere melkzuur (en koolzuur). Gisting waarbij niet gisten maar bacteriën het werk doen. Deze gisting is te voorkomen bij het rijpen, door zuurstof in de wijn te brengen, bijvoorbeeld door roeren. Wordt veel toegepast, bijvoorbeeld in Bordeaux. Ook: malolactische gisting, biologische sâureabbau, milchsäuregärung (Duits), fermentation malolactique (Frans).
A.P. nr.	Afkorting van Amtlich Prüfungsnummer. Dit controlenummer wordt toegekend aan een wijn (alle QbA en predikaatswijnen) nadat deze ter analyse is aangeboden bij een erkend laboratorium. Aan de laatste twee cijfers is het jaar van bottelen te zien.
apre	Wrang.
Apulië	Zie Puglia.
aragonez	Druivenras, zoals in Portugal.
Aragón	1 - tot 1230 een koninkrijk. Nu een wijnbouwgebied met de DO's: Cariñena, Campo de Borja, Calatayud, Somontano en Cava. 2 - rivier, welke in Navarra uitmondt in de Ebro.
Arbois	1 - kleine wijnstad in de Jura met 800 ha wijnbouw. Geboortestad van Louis Pasteur. 2 - AOC. Bekende wijn: rosé d'Arbois.
Arga	Rivier, stroomt naar de Ebro. Noord Spanje.
Argentinië	Behoort tot de nieuwe wijnlanden die voortreffelijke wijnen produceren. De wijngaarden liggen aan de voet van het Andesgebergte. Traditionele druif: malbec.
argilo	Leem/klei.
Armagnac	Armagnac wordt op een iets andere methode bereid dan cognac. Armagnac wordt slechts één keer gedistilleerd, terwijl Cognac twee maal en bij een lagere temperatuur gedistilleerd wordt. Beide worden gedistilleerd in een distillatieketel. In elk gebied zijn er natuurlijk eigen regels en andere tradities. Na het stoken heeft Cognac een alcoholpercentage van 70%. Bij Armagnac varieert dit naar gelang de distilatiemethode. Dat betekent dat Armagnac een groter waterdeel heeft waarin zich de geur- en smaakstoffen bevinden. Invloeden van terroir, druif etc zijn daardoor in Armagnac dus groter.
Armenië	Wijnland. Wijnbouwgebieden, o.a. Etchiadzine, Artachat, Erevan. Vorstgevaar. Droge wijnen en Portveïn, een soort port.
Arnoia	Rivier in wijnbouwgebied Monterrei. Vloeit bij Ribadavia in de Miño.
aroma	Geur van een wijn. Vaak wordt een onderscheid gemaakt tussen het primaire aroma, en het door rijping verkregen bouquet. Het primaire aroma is dan in de jonge wijn aanwezig, voortgekomen uit de druif en de gisting: fruitig, bloemig, plantaardig, kruidig, kamfer, broom, zweet, tomaat, of niet lekker, dat kan natuurlijk ook, etc.
asciutto	Droog.
assemblage/assembleren	1 - het samenstellen door wijnen te mengen. Uit verschillende wijngaarden, van meerdere druivenrassen of door jaren te roeren en te mengen. Vaak toegepast om ieder jaar een constante smaak te kunnen presenteren. In bijvoorbeeld Roussillon heeft men veel druiven staan die men niet als cépage zou gebruiken, maar juist als assemblage. In Champagne assembleert men wijnen van verschillende jaren, in tegenstelling tot een millésime. Hele goede, dure champagnes kunnen uit ruim honderd verschillende wijnen zijn samengesteld. Ook: verschneiden (D), blend (UK). 2 - het samenstellen van een wijn door druiven te mengen. Voor het persen kan men een druivensamenstelling maken. De eerste ideeën hiervoor zijn al in het voorjaar bekend. Men kan ook druiven door elkaar planten en alle druiven door elkaar verwerken. Een constante smaak is ook maar saai.
assimilatie	Omzetting van CO2 in glucose en zuurstof onder invloed van lichtenergie.
Assmanshausen	Dorp in de Rheingau, bekend om Spätburgunder.
assyrtiko	Wit druivenras, traditioneel Grieks. De wijn is een van de fijnste van het land; aromatisch en frisfruitig. Rhodos, Santorini en Macedonië.
Asti Spumante	DOCG in Piemonte. Ook: Moscato d'Asti. Heerlijke witte, lichte, zoetige, licht mousserende wijn. Slechts 5 vol%. Gemaakt van de muskaatdruif.
astringent	Stroef, wrang, inktachtig. Impressie in de mond welke ontstaat als gevolg van tannine welke onrijp of verouderd is, of in enorme hoeveelheid aanwezig.
athiri	Druivenras, traditioneel Grieks. Geurig, citrus.
Aubance, Côteaux de l'	1 - wijngebied in de Anjou. Zelfde druiven en bodem als Côteaux de Layon, maar minder gewaardeerd. Bekend: rosé d'Anjou. 2 - zijrivier van de Loire.
ausbauen	Het maken van wijn. Hieronder verstaat men het vormen van het karakter van een wijn tijdens de alcoholische gisting en wat daarna volgt. Denk aan vatrijping, zuiveren en smaakbeïnvloeding door bijvoorbeeld Anreicherung en assembleren.
Ausbruch	Wijn van hele rijpe druiven.
ausdünnen	Maatregel om de kwaliteit van de wijn te verbeteren. De wijnboer snijdt in de zomer voordat de druiven gaan rijpen en verkleuren druiven van de stokken. Hiermee verkrijgt hij meer concentratie van suikers en smaakstoffen in de overgebleven bessen.
Auslese	Predikaat dat de rijpheid van de druiven garandeert. Het zegt iets over het minimale suikergehalte (mostgewicht) in de druif op het moment van oogsten. Dit verschilt per wijngebied.
	De druiven zijn laatgeoogst en superrijp; edele rotting kan voorkomen. De wijnen zijn weelderig en vol, de droge varianten kunnen zeer alcoholisch zijn.
austère	Een wijn kan wel kwaliteiten hebben, maar in de jonge jaren a.g.v. tannine nog erg hard en streng zijn, bijvoorbeeld jonge Médoc. De wijn moet nog rijpen.
Australië	Wijnland. Eerste planten kwamen in 1788 rondom Sydney. Nu bestaat er ook in het westen, zuiden en Victoria wijnbouw.
autolytisch	Een proces dat uit zichzelf start.
autovinificatie	Moderne wijze van wijnmaken. Gesloten methode, rondpompen van de most. O.a. port.
auxerrois	1 - Witte druif. Lijkt erg veel op Weißer Burgunder (pinot blanc). Komt vermoedelijk uit Auxerre, Frankrijk. 2 - naam voor malbec in Cahors.
AVA	USA; American Viticultural Area. Gebied met herkomstbescherming, AOC.
Avia	Rivier in het wijnbouwgebied Ribeiro (Spanje).
Ayse	Cru in de Savoye.
Azarbeidzjan	Wijnland. Sinds 58 voor Chr. reeds wijnbouw. Men maakt rood, wit en portveïn.
azijnzuur	Azijn is water of wijn met 1% azijnzuur.
bacchus	1 - Romeinse god van de wijn. Gaat vaak vergezeld van de vrouwen maenades of bacchantes. 2 - geelgroene druif, ontstaan uit een kruising van müller-thurgau met een kruising van silvaner en riesling. De wijn is geparfumeerd. Kan goede wijn uit Franken geven. 3 - in de USA staat Bacchus bekend als een druif voortgekomen uit een kruising van Vitis Riparia en de Vitis Labrusca. De druif groeit in het noorden van Ohio en er staat iets in New York State.
Badacsony	Wijngaard aan de oever van het Balatonmeer. Terrasbouw.
Baden	Wijnbouwgebied met de hoogste temperaturen van Duitsland. Het zuidelijke deel licht oostelijk van de Elzas en westelijk van het Schwarzwald. De Neckar doorsnijdt het noordelijke deel. Traditioneel veel droge burgunder wijnen. Tweederde is pinot gris. Behoort in EU-landbouwzone B, evenals de Elzas, Champagne en Savoie. Opp. ca. 16.225 ha. Dit is 15,3% van het totaal in Duitsland. Veel coöperatieve verwerking van het fruit.
Badische Bergstraße	Wijnbouwgebied, deel van Baden. Oostelijk van het Odenwald gelegen, ten noorden van Heidelberg.
Badische Winzerkeller	Europa's grootste coöperatie met 25000 leden en 5000 ha. Uit Breisach, Baden.
Bairrada	Wijnbouwgebied dat in 1979 officieel erkend werd als DOC. Het bevindt zich tussen de steden Águeda en Coimbra. Prima wijn. Wijngaardoppervlak ca. 20000 ha. waarvan veel meer rode wijn dan witte/rosé wordt gemaakt.
balans	Een harmonische wijn met evenwicht in zuren, fruit, alcohol en eventueel tannine.
Bali	Indonesisch eiland, wijnbouwgebied.
Balthasar	Fles met inhoud van 12 liter = 16 flessen. Genoemd naar een van de drie wijzen uit het oosten.
ban des vendanges	Verouderde maatregel waarbij de start van de oogst werd bepaald door traditionele parameters: in Bourgogne mocht pas 100 dagen nadat de lelie bloeide worden geoogst.
Bandol	Wijnstreek. AOC in de Provence. Beroemde rode wijnen uit mourvèdre, grenache en cinsaut. Ook rosé; wit van clairette en ugni blanc.
Banyuls (Grand Cru)	Bekende zoete wijn uit Roussillon. Voor de rode wordt grenache noir gebruikt.
Barbaresco	1 - beroemde wijn uit Piemonte van de druif nebbiolo. DOCG sinds 1981. In vergelijking met barolo is deze wijn lichter en sneller op dronk, kan koppig zijn, maar moet wel rijpen voor consumptie. 2 - dorp
Barbera	1 - rode wijn (DOC) uit Piemonte van de barberaduif. Wijn met veel smaak. 2 - druivenras, derde druif van Italië, voor 90% in Noord-Italië. 3 - Barbera d'Asti: DOC met 28 mio flessen/jaar. 4 - Barbera d'Asti Superiore Nizza, DOC sinds 2000. Oude stokken goede ligging op de heuvels. Houtrijping.
bardolino	Lekkere rode wijn uit Verona (Veneto), ten oosten van het Gardameer. Gemaakt van corvina, negrara en molinara. Bardolino Chiaretto wordt gedeeltelijk zonder druivenschil bereid en is kersenrood van kleur.
barnsteenkleurig	Zie amber.
Barolo	1 - beroemde wijn uit Piemonte van de druif nebbiolo. DOCG sinds 1981. Zie ook barbaresco. Veel body, gespierd. Kan goed ouderen en heeft dat ook nodig. Naar de associatie met de oude vorstenhuizen ook 'koning der wijnen, wijn der koningen genoemd'. 2 - dorp
barrel	USA: vat.
barrica	Zie barrique.
barrique (wijn)	1 - benaming voor een eikenhouten vat van ± 225 liter (Bordeauxmaat) waarin men wijn bewerkt/laat rijpen. Ook: Barrica (Spanje). 2 - Barrique-Ausbau (Duits). Benaming voor een wijn welke vatrijping heeft ondergaan. In Duitsland moet 30% nieuw hout worden gebruikt, maximale vatgrootte is 350 liter en de wijn dient minimaal 9 maanden in het vat te verblijven.
Barsac	1 - gemeente in Sauternesstreek met twee appellaties: Sauternes en Barsac. 2 - AOC. Meestal wat fruitiger en frisser dan Sauternes. Ook minder olieachtig en liquoreux.
Basilicata	Wijnbouwgebied in Zuid-Italië met geringe productie van zuivere wijnen. Enige DOC en mooie wijn: Aglianico del Vulture Vecchio. Riserva is hier 5 jaar rijpen. Verder zoete Moscato en de Malvasia.
bâtonnage	Roeren van de (gistende) most tijdens de vinificatie. Het gistbezinksel komt zo beter in contact met de wijn en de gisting zal optimaler verlopen. Er ontstaat een vollere en rondere wijn.
Baumé	Maat voor de dichtheid en de hoeveelheid suiker in de most/wijn.
Beaujolais (Villages)	Wijnbouwgebied, zuidelijkste deel van de Bourgogne; ±15000 ha. Voornamelijk gamaydruif. Volgorde van goed naar beter: Beaujolais, Beaujolais Superieur, Beaujolais Villages, Cru de Beaujolais en de 12 Cru's.
Beaumes de Venise	1 - dorpje, een kilometer of vijf ten zuidwesten van Vacqueyras. 2 - AOC, geniet vooral faam om zijn zoete, goudkleurige muskaatwijn (vin doux naturel). Men produceert ook rode wijnen, waaronder Côtes du Rhône Villages.
Beaune (Côte de) (Villages)	1 - stad; historisch, cultureel en commercieel centrum van de Bourgondische wijnhandel. Beroemd is hotel Dieu dat door inkomsten uit de wijnveilingen van Hospices de Beaune onderhouden wordt. 2 - AOC, wijnbouw rond de stad: 95% rode wijn. Prachtige wijnen. Erasmus dichtte dat deze wijnen dezelfde geneeskundige kracht hadden als moedermelk! 3 - de côte omvat de zuidelijke helft van de Côte d'Or, 2800 ha., rode en witte wijnen. 4 - Beaune-Villages: AOC geassembleerd uit twee wijnen afkomstig uit de côte maar niet uit Beaune zelf.
Beerenauslese	Predikaat dat de rijpheid van de druiven garandeert. Het zegt iets over het minimale suikergehalte (mostgewicht) in de druif op het moment van oogsten. Het suikergehalte verschilt per wijnbouwgebied. De druiven worden speciaal geselecteerd. De wijnen zijn weelderig zoet, honingachtig. Heeft edele rotting ondergaan.
beleggen	Financieel beleggen in wijn wordt gedaan door van prestigieuze Chateaux (meestal Bordeaux) wijn te kopen en deze later via veilingen of anderszins weer te verkopen. Veel kennis vereist.
bentoniet	Kleisoort waarmee wijnen geklaard worden: o.a. eiwitten slaan neer. Genoemd naar de eerste vindplaats, Fort Benton in de VS. Nadeel: er vlokt meer uit dan wenselijk is waardoor aroma- en smaakverlies optreedt en er treedt een grondsmaak naar voren, dus de toepassing hiervan is niet meer zo groot. Zie ook histamine.
Bereich	Een gedeelte van een wijnbouwgebied. Een regio: streekwijn. Staat doorgaans niet garant voor goede wijn.
bergeron	Druivenras uit de Savoie. Zie roussanne.
Bernkasteler Ring	Vereniging van wijnboeren, opgericht in 1899, met als doel de rieslingwijnen op gecontroleerde wijze gemaakt, ter veiling te brengen. Het gebied rond Bernkastel brengt de beste wijnen van de Mosel voort (midden-mosel).
berry	1 - druif, bes. 2 - (Frans:) wijnbouwgebied.
bes	1 - de druif is een bes. 2 - veel voorkomende smaak in fruitige, jonge wijn. Kruisbes, zwarte bes.
bevloeien	Zie irrigatie.
bezinksel	Zie depot.
bewaren	Wijn rijpen of opslaan.
bianco	Wit.
Bierzo	Wijnbouwgebied in het noordwesten van Spanje, nog net in Castilië-León, de wijnen zijn meer gelijk aan die van Galicië. Grenst aan Valdeorras. Stroomgebied van de Sil. De planten worden van de Atlantische invloeden beschermd door het vrij hoge Cordillera Cantábricagebergte. Overdag is het heet, 's nachts koel. Wijngaarden op 650 m. hoogte. Hogere delen: leisteen. Rode wijnen krachtig, van de druif mencía. Witte wijn wordt gemaakt van godello. Veel locale consumptie. Ca. 3400 ha en 210.000 hl.
Bikaver	Betekent stierenbloed. Stevige rode wijn uit de streek bij de stad Eger in het noorden van Hongarije.
biogische säureabbau	Zie appel-melkzuurgisting.
biowijn	Kan het beste voor biologische wijnen worden gebruikt. Spraakverwarrend begrip: kan biologisch zijn, maar ook macrobiotisch, organisch of biologisch dynamisch.
bisschopswijn	Zie Glühwein.
bitter	Smaakcomponent die bij rode wijnen meestal door tannine wordt veroorzaakt. Kan ook door slecht persen van de druiven worden veroorzaakt; stelen persen geeft een dergelijke smaak. Mag niet overheersen, kan positief en negatief zijn.
blad	Het blad van de druivenplant is enorm belangrijk. Hiermee is de plant interactief met de omgeving, ademhaling en vochthuishouding worden hiermee geregeld. Snoeien is daarom zo belangrijk: de wijnmaker grijpt hiermee in op deze processen.
Blagny	Klein dorp in de Côte de Beaune.
blanc de blancs	Geeft aan dat de witte wijn uitsluitend van witte druiven is gemaakt. Dit in tegenstelling van bijvoorbeeld een witte champagne die van de pinot noir gemaakt kan zijn.
blanc de noirs	Witte wijn gemaakt van blauwe druiven. Bijvoorbeeld een champagne welke van pinot noir is gemaakt.
blanco	Wit.
Blanquette de Limoux	Mousserende wijn uit de Languedoc. Gemaakt van de druif mauzac, welke in de Languedoc blanquette wordt genoemd. Zie Limoux.
Blauschönung	Verouderd, werd toegepast om het gebrek aan ijzer te corrigeren onder toevoeging van Kaliumcyanoferraat.
Blaye (Premier)(Côte de)	1 - AOC in de Bordeaux, op de rechteroever van de Gironde. 2 - plaatsje aan de Gironde.
blend	Samengestelde wijn, zie assemblage.
blenden	Mengen van wijn. Doe het zelf: wat doet een scheutje Cabernet Franc in de Cabernet Sauvignon?
blind proeven	Het proeven van wijn zonder te weten welke het is, door de wijn in een karaf te serveren of het etiket te maskeren.
block-busters	Wijnen welke erg lang moeten rijpen voordat de smaak die bedoeld is zich zal openbaren, zeer geconcentreerd, erg veel houtgebruik bij de rijping.
bloemig/blumig	Een aroma dat meer bloemen dan fruit kent. Kan zeer aangenaam zijn, maar ook afstotend. Vooral in jonge wijnen.
bloesemval	Wanneer de wijnstok (of ander fruit) in bloei staat moeten de bloesems worden bestoven. Gebeurt dit niet, dan vallen de bloesems van de stok en is de oogst verloren. Bijen vliegen niet beneden de 10 °C uit en dit kan een oorzaak zijn.
Blume	Boeket of aroma van een wijn.
Bocksbeutel	Buikfles. Oorspronkelijk hadden alle wijnflessen een uivorm. Tot 2001 bestond er een alleenrecht deze flessen te gebruiken in Franken en Baden (Mauerberg), maar ook in Portugal (Apostelrosé). De EU heeft besloten dat deze vorm niet meer exclusief zal zijn.
Böden	Bodem.
bodega	Wijnhuis, domein, weingut, château. Spaans meervoud: bodegas; NL: bodega's.
bodem	Daar waar de wortels in doordringen.
Bodensatz	Bezinksel.
boeket	Zie bouquet.
boisé	Te sterke houtsmaak.
boerderij	Zie wijnhuis.
boeren-Beaujolais	Veelal zijn wijnen uit de Beaujolais gemakkelijke, lichte wijnen, vaak flauwe frambozenachtige sapjes. Bij kleine wijnboeren zijn wel degelijk stevige wijnen te vinden. De smaak gaat richting Bourgogne. Drinken na 1-3 jaar, op 16 °C.
boers	Een brede smaak.
Bolivia	Bescheiden wijnland in Zuid-Amerika. Aan de voet van het Andesgebergte, nabij de Argentijnse grens, wordt al sinds de 17e eeuw wijn gemaakt. Sinds de 1970-er jaren is er sprake van kwaliteitsverbetering. De wijngaarden liggen op 1600 tot 2850 meter boven zeeniveau.
Bonnezeaux	AOC in de gemeente Thouarcé, rechteroever van de Gironde, Bordeaux.
Bordeause pap	Enige toegelaten niet biologische bestrijdingsmiddel in de biologische wijnbouw, totdat er een alternatief is om de meeldauw te bestrijden. Per land kan worden besloten of dit middel is toegelaten. In Frankrijk is dat het geval, in Nederland niet.
Bordeaux	1 - stad met grootste wijnhaven en prestigieuze uitstraling. Herbergt 's-werelds grootste beurs op het gebied van wijn: Vinexpo. 2 - wijngebied dat zich geheel binnen de grenzen van het departement Gironde bevindt. Wijnbouw vindt voornamelijk plaats langs de rivieren Dordogne, Garonne en Gironde. Druiven rood: cabernet, merlot en malbec; voor wit: sauvignon, sémillon en muscadelle. 3 - AOC, een enorm aantal is toegelaten (±60), wat aangeeft dat er een enorme diversiteit aan wijnen bestaat. Er zijn drie niveau's: a - algemeen: Bordeaux en Bordeaux superieur, soms met aanduiding van de herkomst (gemeente). Superieur mag meer alcohol bevatten en is daardoor beter houdbaar. b - regionale AOC's met aanduiding van een wijnbouwgebied, zoals Entre-deux-Mers, Graves, etc. c - gemeentelijke AOC's die beperkter zijn: Pauillac, Margaux, Sauternes, etc.
Bordeaux clairet	Lichtrode wijn. Begin 18e eeuw het enige type Bordeaux. Wordt nog immer gemaakt, door de invloed van schillen, macératation. Eén jaar houdbaar. Zodoende ontstaat een vriendelijke, jong te drinken wijn. De Engelsen noemen Bordeauxwijnen nog altijd 'claret'.
Bordelais	Zie Bordeaux.
Botrytis cinerea	Ook wel: grijze schimmel of kortweg botrytis. Heeft meestal positieve invloed op de smaak, maar kan een gevaar zijn voor de oogst, zie pourriture grise. Om Botrytis op de druiven te krijgen, plukt men het fruit zeer laat, pas in oktober/november. De druiven zijn dan overrijp en tot krenten verschrompeld. Men oogst door de druiven (in meerdere plukgangen) te plukken en niet de trossen. De schimmel ontwikkelt zich bij vochtige en warme omstandigheden, zoals bij nevel in de ochtendzon. De schimmel maakt de druifwand poreus en zorgt daardoor voor verdamping van water, waardoor verhoging van het aandeel droge bestanddelen (o.a. suikers, smaak) optreedt. De druif kleurt van licht naar chocoladebruin. De wijn wordt hierdoor meer geconcentreerd, vol en/of dik. De gisting komt door het hoge suikergehalte vaak moeilijk op gang en kan zeer lang duren. Wijnen welke gemaakt zijn van druiven die dit hebben ondergaan hebben de Edele rotting gehad, of Edelfäule (D), pourriture noble (F) of noble rot (UK) genoemd. Beroemde voorbeelden: Sauternes/Barsac en (Trocken)beerenauslese. Deze wijnen zijn zeer prijzig.
bottelen	Vullen van een fles. Gebeurt in Nederland met in bulk geïmporteerde wijn, maar natuurlijk ook in wijnproducerende landen. Zie mis en bouteille.
botten	Het krijgen van knoppen, uitlopers van de plant.
Bottich	Kuip, tank, zie cuve.
bouchon(nè)	Kurk, als afwijkende smaak.
bouquet	Ontwikkelde en complexe geur van een gerijpte wijn, vergelijk aroma. Tot bouquet behoren de aardse, bossige, dierlijke, kruidige, notige, tabakkige, etc geuren. Bouquet ontstaat meer in wijnen met meer zuur en wijnen van een arme bodem.
bourboulenc	Wit druivenras, onder meer in de Rhône.
Bourg (Côtes de)	1- gemeente aan de rechteroever van de Gironde, Bordeaux. 2 - AOC.
Bourgeois, crus	Bordeaux, crus Bourgeois zijn in 1858 geklassificeerd in meer dan 200 AOC's. Tegenwoordig is dat aantal duidelijk minder. Onderverdeling: bourgeois en bourgeois supérieur. De beste heeft men 'cru exceptionnels' genoemd, maar die zitten onder een andere kwalificatie: 5e cru classés.
Bourgogne	1 - wijnbouwgebied, zie Grande Bourgogne. 2 - AOC, Bourgogne bestaat zelf uit het grootste aantal AOC's, in Bourgogne terroirs genaamd. Vele kleine perceeltjes, welke verschillen in het karakter van het terroir. Er zijn AOC's voor het gehele gebied, voor de regionale gebieden (o.a. Côtes de Beaune, Beaujolais), voor gemeentes en voor crus, terroirs en wijngaarden: bijvoorbeeld Clos de Vougeot.
Bourgueil	AC voor rode wijnen uit het Loiregebied, meestal van cabernet franc. Lijken veel op Chinon, iets minder elegant, hebben dezelfde bodem.
bouteille	Fles van 0,75 liter.
Brachetto d'Acqui	DOCG voor rode en rosé wijn in Piemonte (1996).
branco	Wit.
brand	Eng: het merk van een wijn, zoals Gallo en Mouton-Rothschild. Ook huismerk.
Brände	Gedistilleerd.
branderig	Negatieve aanduiding voor een onaangename smaak. Veroorzaakt door alcohol.
Brestnik	Bulgaarse wijn.
Brettanomyces	Ongewenste schimmel in wijn.
broederschap	Zie wijnbroederschap.
Brot- und Butterweine	Wijnen om de kost mee te verdienen; deel van het assortiment, naast hele mooie dure wijn die een wijnmaker maken kan.
Brouilly (Côte de)	1 - berg. 2 - wijnbouwgebied (AOC) binnen de Beaujolais, zowel B. als Côte de B. Brouilly is met 1200 ha de grootste cru, gelegen aan de voet van de Mont Brouilly, met graniet en alluviale zandgronden Beaujolais.
bruinkleuring	1 - zichtbaar in de rand wanneer een wijn oudert. 2 - gebrek in wijn wanneer teveel zuurstof op de wijn in kan werken.
Brunello di Montalcino	DOCG sinds 1980, wijn van de sangiovesedruif uit Toscane. Droog en krachtig, rood. Afkomstig uit het dorp Montalcino. Rijpen op hout heet hier: verfijnen op hout, hier: 2 jaar. Rijpen op fles, Riserva: 6 maanden.
brut	Aanduiding voor een mousserende wijn waarbij het suikergehalte lager is dan 15 gram/liter.
bual	Wijnstokras om een mooie Madeira te maken (Portugal). Licht gerookt en zoetig.
buena	Spaans: Goede wijn/wijnjaar.
Buena Vista	USA: wijngebied in Californië. Is door een Hongaar na de goldrush gesticht.
buikfles	Zie bocksbeutel.
Bulgarije	Wijnland. Is na de val van het communisme niet lang op zichzelf gebleven. Er is flink geïnvesteerd. De meeste wijn wordt geëxporteerd, voornamelijk naar de Russische federatie en het westen. Belangrijke jaarlijkse vakbeurs: Vinaria. Tegenwoordig (2003) ook houtrijping op barrique.
Bundesweinprämierung	Hoge wijnonderscheiding door het DLG.
Burgunder	1 - Naam van de pinot druiven. 2 - naam voor pinot noir in de Elzas.
Bütte	Ook wel Butte, Logel, Hotte of Kiepe genoemd. Smalle lange rugmand voor het dragen van de geplukte druiven.
Buzet, Côtes du	Klein wijnbouwgebied in het zuidwesten. De wijnen worden vooral door de coöperatie gemaakt.
cabernet franc	Een uit de Bordeaux afkomstige druivensoort, naaste familie van de cabernet sauvignon. Komt nu in vele streken en gebieden voor: Saumur, Hongarije. De wijn is wat vriendelijker, aromatisch, heeft flink tannine. Mooi zijn de gerijpte wijnen. Wordt vaak geassembleerd, maar niet in Chinon, Saumur-Champigny, Bourgueil.
cabernet sauvignon	Druivenras dat bepalend is voor rode Bordeauxwijnen. Gedijt het beste op schrale bodem, heeft enige rijping nodig. Kan zelfs heel lang houdbaar zijn. Donkere wijn, veel tannine, pittig, kruidig. Komt tegenwoordig in bijna alle wijnproducerende landen voor.
Cahors	1 - AOC in het zuidwesten, in en rondom de Lotvallei, 200 km oostelijke van Bordeaux. Voornaamste druif is malbec. De wijnen hebben veel tannine en hebben vaak veel rijping nodig. 2 - stad in het wijnbouwgebied Cahors.
caiño	Druivenras, belangrijkste in Ribeiro (Spanje).
Calabria/Calabrië	Wijnbouwgebied in de teen van Italiaanse laars, 12 DOC's. Zuivere wijnen. Meeste wijn is rood, zo ook de interessante wijn Cirò, waarbij rood en rosé: 95% gaglioppodruif, witte wijn: 95% grecodruif. Overige DOC's weinig export.
calados	Ondergrondse wijnkelder.
Calatayud	Wijnbouwgebied, was ooit Moors bolwerk. Een van de Moorse kastelen heette Qalat Ayub. Dit kasteel was door de Romeinen neergezet die de wijnstok hebben meegenomen. Bergachtig terrein (Sierra de la Virgen) met een bodem van zanderig kalksteen op een ondergrond van leisteen. Vrij dor landschap. Water komt van de rivieren Jiloca (zijrivier Ebro) en de Jalón. Kans op schade door vorst in het voorjaar. Veel garnacha, ook tempranillo, cabernet sauvignon, en voor wit: viura, malvasia en chardonnay. Krachtige traditionele wijnen. Wit jong drinken.
calcaire	Kalk.
calcium	Een metaal. Krijt.
Calciumsulfiet	Synthetisch conserveermiddel. Wordt vaak gebruikt in cider. Zie ook waterstofdioxide.
Calificada	Status van een wijnbouwgebied. Hogere kwaliteit dan DO, strengere eisen. Voorbeeld: Rioja.
California/Californië	Belangrijkste wijnbouwgebied van USA. Ook zijn druiven bedoeld als tafeldruif of voor de productie van rozijnen. Na Italië, Frankrijk en Spanje het grootste wijnbouwgebied met meer dan 224.000 ha en zo'n 2 miljard liter wijn, gemaakt door 1000 wijnhuizen en 4400 druiventelers. Het gebied kent lange droge zomers met koele nachten. Spraakmakend gebied: benaderd Bordeaux in kwaliteit, soms in prijs. Betrouwbaar, hoge kwaliteit. Industriële aanpak: Gallo, Mondavi, Sutter Home. Bekende regionale streken (AOC) zijn Napa Valley en Sonoma County.
Cambium	Dunne laag tussen het schors en de boom. Bij de kurkwinning laat het schors van de kurkeik los van het Cambium. Het Cambium is verantwoordelijk voor de celvermeerdering van het hout.
Campania/Campanië	Ligt op het scheenbeen op de laars van Italië, rond Napels. Vruchtbare vulkanische grond (Vesuvius, Pompeï) met druivensoorten uit de Romeinse tijd: gnanico, asprinio en crapettone. Twintig DOC's. Rode Falerno (vroeger Falernum), Taurasi (DOCG, volrood), Solopaca (rood en wit: zacht en aangenaam), Greco di Tufo (wit en spumante).
Campo de Borja	Kleiner en onbekend gebied in het noorden van Spanje. Genoemd naar Alfonso de Borja, paus in 1455. Het gebied ligt aan de zuidoever van de Ebro, net over de grens bij Navarra en staat bloot aan een bitterkoude winterwind uit de Pyreneeën, El Cierzo. Vooral rood en rosado, wel ook DO voor wit. Klimaat vrij droog, opbrengst per ha is vrij laag. Bodem zanderig op kalksteen. Veel garnacha, tempranillo en cabernet sauvignon. Ook cava.
Canada	Wijnland, klein. Maakt veel dessertwijnen: icewine.
cannonau	Druif; op Sardinië licht en fruitig met de Vermentino di Gallura. Rood. Zie grenache noir.
Canon-Fronsac, Côtes de	F; fijne wijnen van de rechteroever van de Gironde/Dordogne. Beste deel van Fronsac.
cantina	Wijnhuis, kelder, fabriek.
cantina sociale	Coöperatie waar wijn wordt gemaakt en de afzet wordt geregeld. Samenwerkingsverband.
capsule	Omhulsel dat over de mond en een deel van de hals van een fles wordt aangebracht. Van metaal of kunststof. Dient op de meest correcte wijze enige mm. onder de mond van de fles afgesneden te worden om contact met de wijn te vermijden.
carignan (noir)	Druivenras. O.a. Roussillon, Maury, Faugères. Kan na kneuzen en ontstelen oxideren en grasachtige smaak geven. Tannine kan drogend zijn bij ouderen. Basis voor assemblage, want solo geen lekkere wijn. Toffeesmaak. Spanje: cariñena en mazuelo.
Cariñena	1 - inheems druivenras, ook carignan en mazuelo (buiten Aragón en Catalonië). 2 - wijnbouwgebied. Ligt 50 km ten zuidwesten van Zaragoza, op een hoogvlakte aan de Huerva, een zijrivier van de Ebro. De winters zijn koud, zomers zijn heet en droog. Stenige moeilijke bodem met roodbruin kalksteen en veel krijt. Naast rood, wit en rosado ook rancio, cava en versterkte wijnen. Vooral garnachadruif.
Carmignano	Toscaanse DOCG voor rode wijn sinds 1991.
Casablanca vallei	Wijnbouwgebied.
Casimir	Samenwerkingsverband van wijnhuizen in Mettenheim, Rheinhessen.
cask	Engels: vat.
casse	Letterlijk: breuk. Aanduiding voor een wijnziekte.
Cassis	1 - AOC; vooral witte wijn is lekker. 2 - stadje aan de Middellandse Zee, Provence. 3 - zwarte bessen, veel voorkomende smaak in sappige, enigszins zuurbevattende jonge wijn.
Castilla y León (Castilië-León)	Groot gebied, globaal ten noordoosten van Madrid. Omzoomd door gebergten is de deelstaat en provincie bijzonder vlak. De wijnbouwgebieden liggen op plateaus, die hoog boven de riviervallei van de Duero uitsteken: Rueda, Ribera del Duero, Toro, Cigales en Bierzo. Het gebied kent een droog landklimaat, maar is gevoelig voor voorjaarssvorst (tot juni!) en botrytis. De druiven staan hier ver (3 m.) van elkaar af, laag bij de grond met veel bladeren, welke als een paraplu als beschutting tegen de zon dienen.
	Het was tot 1230 een koninkrijk en de bakermat van Spanje, het huidige Spaans komt er vandaan. Valladolid was destijds hoofdstad van het land.
Castillon (Côtes de)	AOC ten oosten van Saint-Émilion, Bordeaux, rechteroever. Bodem en klimaat lijken op elkaar. Bestaat sinds eind jaren 1980, tot de 1930er jaren werden deze wijnen nog als Saint-Émilion verkocht.
catechine	Een kleurstof met antioxidatieve werking.
cava	1 - mousserende Spaanse kwaliteitswijn, moet uit een van de 11 omschreven wijnbouwgebieden afkomstig zijn. Deze gebieden liggen in: Rioja, Tarragona, Penedès, Utiel-Requena, Cariñena, Campo de Borja, Conca de Barberà en Costers del Segre. Zie ook méthode champenoise. 2 - letterlijk: kelder. 3 - bedrijf waar men mousserende wijnen maakt. 4 - wijn, welke minstens twee jaar (witte wijn) of drie jaar (rode wijn) gerijpt heeft in vat of fles.
cave	Kelder, meestal daar waar de wijn wordt gemaakt, vaak ondergronds om de temperatuur constant te houden.
caveau	Kleine kelder; proeflocatie.
cayetana	Wit druivenras welke voorkomt in Ribera del Guadiana (Spanje).
cellar	Kelder.
cépage	Letterlijk: soort. Wordt in de wijnwereld gebruikt om aan te geven dat de wijn voor 100% van één druivensoort is gemaakt. Wettelijke begrenzing meestal bij 85%.
cépages nobles	Edele druivensoorten waarvan de beste wijnen worden gemaakt. In Duitsland is dat Riesling en Spätburgunder, in de Bordeaux: cabernet sauvignon en sauvignon blanc, Bourgogne: pinot noir en gamay in de Beaujolais. Chardonnay in de Champagne en Bourgogne. Tannat in Uruguay.
cencibel	Druif die in de Valdepeñas wordt verbouwd. Andere naam voor tempranillo.
cesar	Blauw druivenras dat wijnen geeft met veel tannine. Geassembleerd is het beter te verdragen.
Chablis	1 - noordelijkste wijnbouwgebied van de Bourgogne. Beroemde witte, strakke wijnen van chardonnay. Gevaar voor nachtvorst. Kalk en kiezelbodem. Oesterwijn. 2 - stad.
chai	Bovengrondse kelder waar wijn wordt gemaakt, voorbeeld Château Giscours.
Chalonnaise (Côte)	Deel van Bourgogne, lijkt veel op Côte de Beaune.
Chambolle-Musigny	1 - dorp in de Côte de Nuits. 2 - AOC, o.a. les Amoureuses, les Charmes. Beste van Côte de Nuits? Wit is zeldzaam.
Chambertin	Voorname wijnen uit de Bourgogne, welke door langzaam rijpen meesterlijk worden: enorme fijnheid, maar ook krachtig; zoethout. Kan namen hebben als: Gevrey-Chambertin, Chapelle-Chambertin, etc.
chambreren	Het op serveertemperatuur laten komen van een fles rode wijn welke uit de kelder o.i.d. komt.
Champagne	1 - wijnbouwgebied in noordwest Frankrijk met bijzondere klimatologische en bodemeigenschappen. Kalkbodem, bescherming tegen koude, vochtregulering door bossen en rivieren. 2 - wereldwijd bekende mousserende wijn, gemaakt volgens de méthode champenoise van pinot noir, pinot meunier en/of chardonnay. Meestal staan wijnen van meerdere jaren aan de basis van een champagne, wat een zekere constante in kwaliteit oplevert (assemblage). In hele goede wijnjaren wordt wijn van één jaar gebruikt en leveren een millésime-champagne op. 3 - Rosé Champagne is een vorm van productontwikkeling welke met name bij de koningshuizen rond 1900 en de huizen van plezier ( 2000) wordt geschonken. Hoeft niet in kwaliteit/smaak onder te doen voor de witte. Wordt gemaakt door aan de witte basis wijn rode wijn toe te voegen, welke veel kleur en body heeft.
champenoise	Een wijn gemaakt volgens methode champenoise.
Champigny	1 - dorpje in het wijnbouw gebied Saumur (Loire) waar heerlijke rode wijnen worden gemaakt, cabernet franc. 2 - AOC Saumur-Champigny. Goede jaren zijn goed te bewaren.
chapeau	Laag welke op de gistende most ligt, bestaande uit vel, pit, schuim. Geeft bij het doorroeren weer meer smaak aan een wijn. Het kan ook juist de bedoeling zijn dat deze laag blijft liggen om zuurstof buiten te sluiten, zie bijvoorbeeld Charmat.
chapiter, chapitre	Proeverij van een wijnbroederschap.
chiavennasca	Lokale naam in Lombardia voor de nebbiolodruif.
chaptaliseren	1 - Anreicherung (Duits), zuccheraggio (Italiaans). Het toevoegen van suiker of suikerrijke most aan most of gistende wijn. Genoemd naar Chaptal (1756-1832). Aanvankelijk gebruikte men ook honing. 2 - Suiker wordt toegevoegd om de juiste smaak te verkrijgen: waar bij vlees de smaak in het vet zit, komt veel smaak van wijn uit suiker en de restproducten van de gisting. In Frankrijk wordt gechaptaliseerd om een wijn binnen de regels van een appellatie een minimaal alcoholgehalte te kunnen geven. Het toevoegen van suiker komt in alle wijnlanden voor. In Duitsland is dat niet voor wijnen met predikaat toegestaan, in de meeste andere wijnlanden is men niet zo streng! In de Nieuwe Wereldlanden heeft men geen wetgeving om toevoeging van suiker te reguleren. In Europa zijn toevoegingen wettelijk begrensd. Zie ook Süßreserve.
chardonnay	1 - ook wel pint chardonnay. Wereldwijd meest aangeplante witte druif, bekendste ook. Beroemd geworden in de Champagne en de Bourgogne, o.a. Mâcon, Chablis. 2 - dorp in Mâconnais.
Charente	1 - rivier. 2 - streek rond de gelijknamige rivier. Herkomstgebied van cognac.
Charmat	1 - Eugène Charmet, grondlegger (1910) van het Charmatproces. 2 - proces waarmee goedkoper en sneller mousserende wijn kan worden gemaakt, vergelijk méthode champenoise. Charmat vond uit dat in een tank, in een anaëroob milieu, onder de chapeau, een tweede gisting (net als in de fles) plaats kan vinden. Het vat is gesloten en door de vrijkomende CO2 neemt de druk in het vat toe. Ook filtreren en afvullen wordt onder druk van CO2 uitgevoerd. De wijnen zijn minder fijn dan bij een tweede gisting op fles en de bubbels verdwijnen snel in het glas.
Chassagne-Montrachet	1 - dorp in de Côte de Beane. 2 - beroemde witte Bourgognewijn. Verwant aan de naburige Puligny-Montrachet.
chasselas	Druivenras welke in Zwitserland het meest staat aangeplant. Wordt daar in vele stijlen gemaakt. De wat neutrale smaak geeft terroir de ruimte, evenals invloed van de wijnmaker; helder en foutloos. Komt ook voor in het zuiden van Duitsland (Baden) en Alsace. Jong drinken.
Château	1 - letterlijk: kasteel of slot. In de praktijk kan dit evengoed een grote boerderij of anderszins zijn. 2 - komt veel voor in de Bordeaux, waar het de cru aanduidt. Heeft daardoor internationaal navolging gekregen. Ook domaine, clos, cru, weingut, mas.
Château Chalon	1 - AOC in de Jura. 2 - vaderstad van de Vin Jaune.
Châteauneuf-du-Pape	AC in in het zuidelijke Rhônegebied, linkeroever. Rode wijn met grote faam. Vernoemd naar een kasteel, nu een ruïne, welke door pausen werd gebouwd. De druiven groeien in een vroegere zijtak van de Rhône: zeer schrale grond met grote kiezels. De wijn wordt gemaakt van meerdere druivenrassen, zoals syrah, mourvèdre en grenache.
	Is enorm krachtig, vurig en verwarmend. Gerookt, kruidig, framboos en jodium. Kwaliteit door de jaren is wisselend, zowel voor de dure als de goedkope wijnen.
chaud	Verwarmend, vurig. Door hoog alcoholgehalte en/of kruidigheid verwarmend overkomend.
chaufferette	Klein kacheltje die in de wijngaard wordt geplaatst om de vorst te weren.
Chénas	1 - gemeente in de Beaujolais. 2 - wordt geproduceerd in de gemeenten Chénas en Chapelle-de-Quincay. In vroegere tijden werden de wijnen hier onder de appellatie van Moulin-à-Vent gemaakt, maar de Chénas boeren hebben gevochten voor hun eigen appellatie. Deze hebben ze gekregen. Het is in omvang de kleinste cru in de Beaujolais.
chêne	Eikenhout. "Soupe de chêne": een wijn welke uitsluitend naar eikenhout smaakt.
chenin blanc	Druivenras, wit. Komt veel voor in de Loire en in Zuid-Afrika, alwaar het ook Steen wordt genoemd. Jonge wijnen: floraal en hooi. In geconcentreerde zoete vorm duidelijk abrikozenaroma, perzik, pompelmoes en amandel; weelderige rijkdom met intense frisheid. Ook in Californië en Australië.
chenin noir	Druivenras, blauw. Vooral Loire, ook wel pineau d'aunis genoemd.
Cheval-Blanc, Château	Beroemde wijn uit Saint-Émilion, Bordeaux. Grote wijn die zeer oud kan worden, al is de wijn relatief snel op dronk. Premier Grand Cru classé A. Heeft voor een Saint-Émilion een hoog gehalte cabernet franc. Bodem met zand en klei.
Chianti	DOCG voor rode wijn uit Toscane, sinds 1984. Beroemdste wijn van Italië, wij kennen de wijn veelal van de mandflessen. Gemaakt van vooral sangiovese, aangevuld met canaiolo, malvasia en/of trebbiano, heel soms cabernet sauvignon. Niet goed zijn Colli Senesi en Colli Arentini. Goed zijn: Colli Pisani, Fiorentini, Rufina en Montalbano (allen DOCG).
Chianti Classico	DOCG (1984), wijnen uit het beste deel van de Chianti (Toscane), in het zuiden van de provincie, tussen Florence en Siena. Strengere regels dan voor gewone Chianti, meer gebruik van cabernet sauvignon. Stevig, elegant en evenwichtig, aangenaam bouquet, kan goed rijpen. Herkenbaar aan het zwarte haantje op het etiket.
Chianti Colli Fiorentini	DOCG, Chiantiwijnen van de heuvels rond Florence: beter dan de gewone chianti's, soms erg goed.
Chianti riserva	Chianti welke na 3 jaar rijping op de markt mag worden gebracht.
Chianti Rufina	DOCG voor wijnen uit de heuvels ten westen van Florence, krachtigste chianti, minder elegant.
Chianti vecchio	Chianti welke na 2 jaar rijping op de markt mag worden gebracht.
Chiaretto	1 - lichtrood. 2 - naam voor de Roseto (rosé) del Garda. Wordt verbouwd ten zuiden van het Gardameer, tussen Verona en Milaan. Een van de beste rosées uit Italië. Chiarello is de term die wordt gebruikt voor deze wijn uit de buurt van Verona.
Chili	Tegenwoordig belangrijk wijnland. Wijnbouw vanaf 1600, europese methoden en druivenrassen. Veel cépagewijnen, gemaakt met moderne vinificatie in grote kwantiteiten.
Chinon	Appellatie in de Loire (Touraine), bekend van rode wijnen met cabernet franc. Deze druif wordt hier ook wel cabernet breton genoemd. "Bretonse wijn die nergens in Bretagne groeit". Fruitig en fris. Kan van betere jaren goed rijpen. Eleganter dan Bourgueil. Kan ook prima rosé zijn.
chinosol	In de 60-er jaren van de 20e eeuw ontdekt als middel tegen botrytisschimmel.
cinsaut	Blauw druivenras, cinsault is een synoniem voor dit ras. Belangrijk in het zuiden van Frankrijk. Vroegrijp, redelijk zuur, body en kleur, fruit. Wordt veel in assemblages toegepast. Wordt in Zuid-Afrika Hermitage genoemd.
chips	Term voor het gebruik van houtsnippers om een houtsmaak aan de wijn te geven. Dit in tegenstelling tot het traditionele vat, waarin wijn ligt te rijpen. Deze snippers kunnen ook staven, balken of planken zijn.
Chiroubles	Een van de cru's in de Beaujolais.
cider	Licht mousserende appelwijn uit Normandië en Bretagne. De drank bevat koolzuur, omdat hij volgens de traditionele bereidingswijze op de fles nagist. Cider bevat 5-10% alcohol. Er is droge (sec) en lichtzoete (demi-sec) variant verkrijgbaar Evenals echte champagne, wordt de kurk op zijn plaats gehouden door een korfje van ijzerdraad. Heerlijk in de zon.
Cigales	Wijnbouwgebied in de deelstaat Castilië-León.
cinsau(l)t	Druivenras. Houdt van de zon in het zuiden van Frankrijk. Met vluchtige zuren, assemblagewijn door gebrek aan kleur. Lekkere rosé. Wordt in Zuid-Afrika hermitage genoemd.
Cirò	Wijn uit Calabrië.
cisterciënzer	Vrouwelijke kloosterorde welke voor een enorme impuls aan de wijnbouw in Europa heeft gezorgd. De orde werd opgericht in 1098 door St. Robert. De idealen sluiten aan bij die van de vroeg Benedictijnen. Het leven en het werk van St. Bernard was hen tot voorbeeld. Landbouw werd gezien als een zuivere activiteit om af te zonderen, te denken en te bidden. Regionaal hadden de nonnen soms erg veel invloed, zoals in Catalonië, Bourgogne en Duitsland.
citroenzuur	Bestanddeel in wijn, zie ook zuur. Mag worden toegevoegd aan wijn: 0,2 - 0,6 g/l.
clairet	1 - zie Bordeaux clairet. 2 - rosé in de Elzas, Loire.
clairette	Wit druivenras. Wordt gebruikt voor de mousserende wijn Clairette de Die en de stille Clairette du Languedoc (wat een basiswijn voor vermouth) is. Met nog andere Zuidfranse wijnen, Rhône. Ook Californië. Clairettewijnen zijn gevoelig voor maderisatie.
claret	Aanduiding voor Bordeauxwijnen, zie clairet, hierboven.
clareyte	Kruidenwijn, uit de herbergtijd.
classico	Wijn uit het hart of oudste deel van een productiegebied, zoals Chianti Classico of Bardolino Classico.
classificeren	Belangrijk begrip om de etikettering van wijnen te kunnen begrijpen. Een beroemde classificatie is die van de Bordeaux in 1855.
clavelin	Typische fles van 62 cl. voor de vin jaune.
Clevner	In de Ortenau (Baden): zie Traminer; mutatie van de spätburgunder.
climat	Geeft in Bourgogne de herkomst van een wijn aan. Meestal een wijngaard, maar ook een dorp of een streek.
clos	Letterlijk: gesloten, dicht. In wijnland wordt een omheind stuk land bedoeld, meestal een muur. Wordt ook gebruikt om een wijnhuis mee te duiden.
cognac	1 - plaatsje aan de rivier de Charente, ten noordwesten van Bordeaux. 2 - drank.
Cohn Winery	USA: in 2002 het duurste wijnhuis, 31,5 mio dollar, gekocht door Francis Ford Coppolla. Deze is al eigenaar van Niebaum-Coppola.
colheita	Bijzondere port van één oogstjaar. Meestal zeer oude ports (minimaal zeven jaar) die lang in houten vaten hebben gerijpt, waardoor het zuurstof haar werk heeft kunnen doen en water uit de wijn verdampt -> concentratie. De vaten worden met eenzelfde wijn aangevuld. Vervolgens flesrijping. Licht van kleur en zacht van smaak.
collage, coller	Klaren van de wijn. Komt van samenklonteren; eiwitten laat men uitvlokken. Zie collage bleu = Blauschônung.
Colli	Een heuvelachtige streek tegen de Kroatische grens aan. Pure witte wijnen, lokale en Franse druiven.
colombard	Druivenras. In Gascogne veel aangeplant voor de productie van Armagnac en wijn. Levert fruitige, aangename wijn en is in opmars in Zuid-Afrika en Californië.
Colombelle	Primeurwijn uit de Gascogne, gemaakt van colombard met 20% ugni blanc en 10% listan.
Conca de Barberá	Wijnbouwgebied (DO) in Catalonië, op de top van de Sierra Blanca. De wijn kwam hier door de verspreiding van het katholicisme. Er vormden zich (cisterciënzer) kloostergemeenschappen. Warm klimaat met koude nachten (invloed van zee). Aanvankelijk meer witte druiven (parellada en macabeo en later chardonnay) nu veel nieuwe aanplant van rood: tempranillo, trepat en garnacha, cabernet sauvignon en merlot.
Condado	Wijn uit wijnbouwgebied Rias Baixas.
conférie	Wijnbroederschap.
confiture	1 - jam. 2 - aanduiding voor dik fruit in een wijn, zeer geconcentreerd.
Consejo Regulador	De controlerende instantie in Spanje, zeg maar de Keuringsdienst van Wijnen.
coöperatie	Algemeen verschijnsel in de landbouw. Eigenlijk een samenwerkingsvorm, waarbij de boeren eigenaar van het bedrijf zijn. De druiven worden in een centrale inrichting verwerkt tot wijn. De kwaliteit is veelal minder dan de cru's en de kleinere specialisten kunnen maken. Uitzonderingen daargelaten. Duitsland: Genossenschaft.
corenwijn	Geen wijn, maar een extra oude belegen jenever. Ook korenwijn.
corps	Smaakaanduiding voor een volle, stevige wijn.
Costers del Segre	Letterlijk: oevers van de Segre, een rivier die in de Ebro uitmondt. Wijnbouwgebied (DO) in Catalonië, met Raimat als vooruitstrevend wijnhuis. Koude winters en hete zomers met weinig regen. Moderne techniek. Mechanisch sproeien en oogsten. Gebruik zwaartekracht. Veel druivenrassen toegelaten, zowel cépages als assemblages en cava.
Costières de Nîmes	Wijnbouwgebied, gelegen in de Languedoc.
cot/côt	Zie malbec.
côte/coteau	Letterlijk: helling, heuvel.
Coteaux Champenois	Vanaf 21 augustus 1974 de benaming voor stille wijn uit het Champagnegebied.
Coteaux du Layon-Chaume	Loire, een cru voor prachtige zoete witte wijnen. Voornamelijk chenin blanc.
Côtes de Bourg	Wijnbouwgebied in de Bordeaux aan de rechteroever van de Gironde, daar waar de Dordogne en de Gironde samenvloeien. Rondom de stad Bourg. Het gebied wordt vanwege het hevelachtige landschap 'het Zwitserland' van de Gironde genoemd. Toen in de Médoc nog korenvelden stonden waren de wijnhavens in Bourg en Blaye al druk bezet. De beste wijnen (rood en wit) komen van de langs de rivier gelegen chateaux. Rode druiven zijn cabernet sauvignon, en - franc, merlot en malbec. Voor wit wordt gebruik gemaakt van sémillon, sauvignon blanc, mucadelle, merlot blanc en colombard. De prijs voor de wijn is in dit gebied erg gunstig.
Côtes du Frontonnais	Zie Fronton.
Côtes du Rhône (Villages)	Zie Rhône.
Coulée-de-Serrant	Beroemde wijngaard van 3 ha. groot, in de gemeente Savenniéres in de Côte de la Loire. De wijn is van onvergelijkbare kwaliteit.
coulure	Plantenziekte. Bloesemval: het tijdens de bloei onbevrucht blijven van de bloesem. Dit wordt vooral bepaald door de afwezigheid van bestuivende insecten, te koud, nat weer of door ziektes of virussen. Het gevolg kan zijn: lage opbrengst, groot verschil in besgrootte. Duits: Verrieselung.
coupe	Type glas wat feestelijk staat met champagne. Helaas gaan daarmee wel alle aroma's verloren. Beter is een tulpvormig glas, of een hoog fluitglas.
courtier	Speelt een bemiddelende rol tussen de producenten en de handelaren. Reeds in de 15e eeuw waren dit ambtenaren met ministeriele verantwoordelijkheid. Spelen een belangrijke rol bij de vaststelling van de classificaties. Nu is de courtier nog steeds een ambtenaar: hij inspecteert de wijngaarden voor de oogst, onderhoudt contacten met zijn klanten, de négociants, en adviseert. Hebben een enorme kennis van de markt en de wijnen. De allerbeste worden gevraagd in een apart vakgenootschap, en worden dan courtier-gourmet-piqueur.
cream	1 - romig rode sherry, welke is gemaakt als een oloroso. Er is wat zoete sherry van de pedro ximenezdruif toegevoegd; ook wel: oloroso rich. 2 - romig.
crémant	Mousserende wijn gemaakt volgens de méthode traditionelle. Heeft een lagere koolzuurdruk dan wijnen gemaakt met de méthode champenoise. Hoeft niet voor andere mousserende wijnen onder te doen. Bijvoorbeeld: Crémant d'Alsace, komt ook uit Bourgogne, Jura.
criadera	Een van de bovenste lagen met vaten in het solera-systeem. Letterlijk: kinderkamer.
crianza	Betekent letterlijk: opvoeding. Wijnen (rood en wit) welke in houten vaten (barrica) rijpen, eventueel met flesrijping, alvorens op de markt te verschijnen. Per wijnbouwgebied zijn regels. Voor crianza zie je verschillen van 6 tot 24 maanden. Vergelijk gran reserva en roble.
crispy	Zie knackig.
cross-over systeem	Zie moederzuursel.
Crozes-Hermitage	Wijnbouwgebied in de Côtes du Rhône. De wingerds groeien in de beroemde wijngaard l'Hermitage, aan de linkeroever van de rivier. De rode wijnen van de syrahdruif zijn minder verfijnd dan Hermitagewijnen.
cru	1 - letterlijk: gewas. Afgeleid van het werkwoord croître (groeien). Ook Gewächs (D). 2 - geeft aan waar een wijn gewonnen is:a - de beste gebieden binnen de Beaujolais worden met cru aangeduid, dat zijn o.a. Moulin-à-Vent, Morgon en Saint-Amour.b - staat in de Bordeaux gelijk aan het château.c - in de Bourgogne staat het voor climat. 3 - kwaliteitsaanduiding voor een wijnhuis/wijngaard, zoals in Grand Cru. Op basis van afspraken tot stand gekomen.
crusted	Ooit werd bulk voor restbewerking naar het buitenland verscheept om er crusted port van te maken. Nu staat het voor een jonge port met enige flesrijping.
cult wine	Engels; zie garagewijn.
Curicó vallei	Wijnbouwgebied.
cuvage, cuvaison	Gisting van wijn in de gistingskuip.
cuve	Gistkuip, -tank of -vat; voor het gisten van de most en/of aansluitend het rijpen van de wijn. Kan ouverte (open = contact zuurstof) of fermée (gesloten) zijn.
cuvée	1 - letterlijk de inhoud van één gistkuip. 2 - melange of assemblage van een wijn. Een wijn die voortkomt uit het mengen van verschillende gistingskuipen.
cuvée ouverte	Wijn maken onder invloed van zuurstof, oxidatief.
cuvée fermé	De gistende massa wordt afgedekt door de chapeau, waardoor zuurstof niet goed bij de vloeistof kan komen, zie reductief.
cuvée close	Het vat is gesloten, de deksel dicht. Zie reductief.
cyberwijn	Wijn aangekocht via internet.
Cyprus	Wijnland. Commandaria komt uit wijngaarden welke reeds tijdens de kruistochten door de Tempeliers werden aangelegd.
DAC	Districtus Austria Controlatus. In 2002 vastgesteld systeem, vergelijkbaar aan AOC. Strengste eisen.
Dão	Belangrijk wijnbouwgebied in Portugal, ten zuiden van van de Douro. Oudste en bekendste wijnbouwgebied, het omvat ca. 20000 ha. Rode wijnen zijn vol en kruidig, soms aards. Gemaakt van minstens 20% touriga nacional, tinta cão, sousao, baga (tot 50%), bastardo (mag tot 80%), alvarelhão. De witte wijnen zijn jong het beste te nuttigen. Gemaakt van encruzado (minstens 20%), assario branco, barcelo, borrado das moscas, cercial, verdelho, rabo de ovelha, terrantez, uva cao.
débourbage	Voordat de most voor witte wijn gaat gisten, wordt de most o.a. door hevelen gescheiden van de vaste delen welke nog in de vloeistof aanwezig zijn.
Decanter	Wijnmagazine.
decanteren	Het overgieten van de wijn uit de fles in een karaf of anderszins. De bedoeling is dat dit voorzichtig gebeurt, want de vaste delen (depot) uit de wijn dienen in de fles achter te blijven. Met wat licht achter de fles tijdens het schenken is dit goed te zien. Wordt ook toegepast om een wijn te beluchten. Erg oude wijnen zijn beter niet te decanteren aangezien teveel lucht de wijn kapot kan maken.
degustatie	Proeverij.
dégorgement	Het verwijderen van de ijsprop uit een fles mousserende wijn na de tweede gisting.
demi	Halve fles.
depot/dépôt	Bezinksel. Wijn van cabernet sauvignon druiven geeft veel depot, pinot noir amper. Kan zeer bitter smaken.
	1 - ontstaat tijdens de gisting op de bodem van het vat (lie). Wanneer de wijn ongefilterd wordt gebotteld zullen vaste delen in de fles kunnen komen 2 - ontstaat tijdens de rijping van rode wijn in de fles en verzamelt zich op de bodem. Is te verwijderen met decanteren.
depresión	Vallei.
dessertwijn	Wijnen gemaakt van druiven met een enorme hoeveelheid suiker en extract. Grofweg bestaan er twee typen: zware wijnen met een hoog alcoholgehalte een enorm veel smaak, vaak ook door houtrijping, en wijnen met een lager alcoholgehalte en frisser, met een subtieler smaakniveau. De benaming is eigenlijk misleidend omdat deze wijnen ook als aperitief, bij verfijnde gerechten of tussen de gangen door wordt gebruikt. Natafelwijn. Desserts zullen een hoog smaakgehalte moeten hebben.
diabetische wijn, diabetiker	Zie suikervrije wijn.
diacetyl	Aroma in boter. Komt ook in wijn voor, het wordt in de tweede, of appel-melkzuurgisting gevormd.
degustatie	Proeven.
Deutscher Tafelwein	De meest eenvoudige wijn, volgens de wet. Onder dit kenmerk worden echter ook goede wijnen gebotteld, welke volgens de wet in een andere categorie niet thuis horen.
Deutscher Prädikats Winzergenossenschaften	Zie dpw.
Deutsches Barrique-Forum	Samenwerkingsverband van wijnhuizen die experimenteren met barrique.
Deutsches Eck	Groep wijnhuizen uit de Mittelrhein en de Unter-Mosel. Zie aldaar.
Deutsches Weinsiegel	Zegel op de fles waarmee de waardering tot uitdrukking wordt gebracht; zie aldaar.
Diabetikerwein	Wijn met een laag glucosegehalte (< 4 g/l) bestemd voor suikerpatiënten/diabetici; het totaal suikergehalte is lager dan 20 g/l; zwavel max. 150 mg/l; alcohol max. 12%. Dit mogen uitsluitend ongechaptaliseerde wijnen zijn, die in de smaak ook halfdroog en zoet kunnen zijn.
dieven	Het verwijderen van de uitlopers welke in de oksels van de uitlopers ontstaan. De sapstromen door de plant worden zodoende naar de vruchtdragende uitlopers geleid. Arbeidsintensief.
dille	Aroma. Pinot noir en syrah.
Dionysus	Griekse wijngod.
DLG	Landbouworganisatie waarin wijnboeren verenigd zijn. Is op een zegel op de fles te lezen. Waardering voor de betere wijnen in verschillende categorieën. DLG staat voor Deutschen Landwirtschafts-Gesellschaft. Zie aldaar.
DO	Port; vergelijk AC. E: Denominaciones de Origin. De eerste 8 werden in 1932 erkend.
DOC	Port: Denominação de Origem Controlada. Aanduiding voor de hoogste categorie van kwaliteitswijnen met gecontroleerde herkomstbenaming en strenge regels ten aanzien van de productie; vergelijk AOC.
dolce	Zoet.
dôle	Rode wijn uit de Valais (kanton Wallis), in het rotsige dal van de bovenloop van de Rhône. Uitstekende wijn, welke doet denken aan Bourgogne, Côte-Rôtie. Gemaakt van pinot noir en gamay. Dôle Blanche: witte wijn met licht rode of rosé kleur.
Dom	Kathedraal.
domaine	Zie wijnhuis.
domainewijn	Wijn welke uitsluitend van de wijngaarden zijn gemaakt, welke bij het eigendom van het domaine behoren.
Domäne	Zie wijnhuis.
domein	Zie wijnhuis.
domina	Blauw druivenras, ontstaan 1974 uit een kruising van portugieser en spätburgunder. Komt vooral in Franken voor.
Doppel Stück	Een dubbel Stückfaß, 2400 of 2000 liter.
dornfelder	Blauwe druif, welke een wijn voor alle dag oplevert. Kruising tussen Helfensteiner en Heroldrebe.
dosage	Ook: liquer d'expédition. Toevoeging aan mousserende wijn (sekt, champagne) na de 2e gisting in de fles om de smaak af te ronden. Suiker opgelost in wijn, om de zure smaak te compenseren of zoeter en smaakvoller te maken. Hiermee wordt bepaald of een wijn sec, brut of doux is.
Douro	1 - de naam betekent: van goud. 2 - wijnbouwgebied in Portugal waar alle port vandaan komt, en dus ook rode en witte wijn. De productie van port is minder dan 50%. Sinds de jaren 1990 is de verwerking en verkoop voor de wijnmakers uit dit gebied vrij. Bodem in dit gebied: voornamelijk leisteen, in wat minder delen ook graniet. Veel terrassenbouw, tot wel 90 verschillende druivenrassen. 3 - belangrijke rivier. Ontspringt in Spanje, wordt daar Duero genoemd.
dpw	Deutscher Prädikats Winzergenossenschaften. Groep coöperaties welke een gezamelijke kwaliteitsfilosofie voeren, met nadruk op cultuur, traditie, biologisch produceren.
drauflassen	Methode om een vat te laten gisten met de gist van een reeds gistend vat. Wordt ook 'cross over'-systeem genoemd. Zie moederzuursel.
droesem	Zie sur lie.
droog(te)	1 - eigenlijk is droge wijn niets anders dan een wijn met weinig of geen restsuiker. Als de gistende wijn ongestoord door kan gaan, zal uiteindelijk alle suiker op zijn en zal droge wijn ontstaan. In Duitsland zijn de kelders vaak zeer koel. Wil men daar een droge wijn verkrijgen dan zal vaak warmte aan de gistende wijn moeten worden toegevoegd om alle suiker (tot minder dan 4 g/l) te kunnen vergisten, Ook: sec (Frans), trocken (Duits). 2 - weinig water. Australië wordt (2003) al jaren geplaagd door droogte. Irrigatie is duur. Mendoza krijgt water uit de bergen. Water is slecht verdeeld over de wereld.
drooglegging	Zie prohibition.
druif	Vrucht, bes. Groei: trosvormig. Bestaat uit een schil, vruchtvlees en pitten in de kern. Er zijn zo'n driehonderd soorten. Alle overige verschijningsvormen zijn mutanten.
druifluis	Is Phylloxera.
druivelaar	Zie druivenplant.
druivenplant, druivenras	Een slingerplant (lianen!). Kan enorm groot worden en wel 200 tot 300 jaar oud. De plant kwam in ver voor de mensheid voor. Beter is: wijnstokras. Wordt door elkaar gebruikt. Zie Vitis vinifera en Amerikaanse wijndruif.
druivensap	Uit verse druiven of druivenmost gemaakt. Tot 1 vol% alcohol mag aanwezig zijn.
druiventreden, -trappen, -stampen	Zie treden.
druppel	Zie tranen.
druppelrand	Deel van een fles; de verdikking direct onder de opening.
dubbele magnum	Fles met inhoud van 3 liter.
druivenmost	Zie most.
Duero	Belangrijke bochtige rivier in het gebied Castilla-León, waarin de wijnbouwgebieden Toro, Rueda en Ribeira del Duero liggen. Stroomt downstream door Portugal en wordt daar Douro genoemd.
Duitsland	Idioot goed wijnland. Heeft een reputatieprobleem en is het zich bewust. U gaat het meemaken, Duitse wijn wordt hip. Natuurlijk niet alle wijnen zijn goed, een juiste selectie is op zijn plaats. Belangrijk is de VDP.
Duras, Côtes de	AOC in het Zuidwesten van Frankrijk.
Ebro	Rivier met een lengte van 900 km. Ontspringt in het Cordillera Cantábricagebergte in NO-Spanje. Ontvangt water van de Pyreneeën uit de rivieren Cinca en Segre en wordt dan een van de grootste rivieren van het land. Mondt uit in de Middellandse Zee, ten zuiden van Tarragona. Stroomt o.a. door Rioja en Calatayud.
edele rotting	Zie Botrytis cinerea.
Edelfäule	Edele rotting of pourriture noble of botrytisering; druiven die door de schimmel Botrytis cinerea zijn aangetast. Heeft dit een positief effect op de druif dan stijgt concentratie van de droge stof in de druif. Later vormt zich ook een super geconcentreerde wijn, van grote klasse. Regengevaar.
Edelzwicker	Witte wijn uit de Elzas. Bestaat uit een mengsel van pinot blanc met een of meer van de soorten riesling, gewürztraminer, pinot gris en muscat.
Edition	Wijn met een speciale verpakking, een bijzondere fles en/of een etiket met meestal een kunstwerk.
eetwijn	Wijn waarbij je moet eten om de smaak van de wijn optimaal tot zijn recht te laten komen, voorbeeld van een eetrosé: Raimat.
Ega	Rivier in Navarra.
egrappage	Zie rissen.
Egri-Bikavèr	Volboedige rode wijn.
ehrenfelser	Geelgroene druif ontstaan uit een kruising tussen riesling en silvaner. Ehrenfels is een ruïne bij Rüdesheim (Rheingau).
eikenhout	Meest gebruikte houtsoort om vaten van te vervaardigen. Geeft body aan de wijn en maakt deze langer houdbaar. De invloed in de smaak van eikenhout is bepaald door de herkomst van het hout, de wijzen van branden en de kuiper. Nieuw hout geeft een scherpere smaak aan de wijn dan vaker gebruikt hout.
Einzellage	Wijngaard. Kan een wijnberg of een deel daarvan zijn. Hiermee wordt veel wijn geëtiketteerd.
Einzelwein	Wijn uit één wijngaard.
Eiswein	Frisse zoete wijn met fruitige zuren en veel fijne smaaktonen, lang. Zeer geschikt als aperitief, maar ook als dessertwijn bij niet te zure desserts, goed bij fruit. Druiven van Beerenauslesekwaliteit (volrijpe druiven) waarin het water bevroren is, hebben een niet bevroren deel waarin alle droge stoffen zich concentreren. Dit gebeurd bij -7°C en lager. De druiven moeten in bevroren toestand worden geplukt en geperst zodat het ijs en de vloeistof te scheiden zullen zijn en een kleine opbrengst ontstaat. Een zeker risico is aanwezig: als er geen vorst optreed is de oogst verloren. Deze methode is al sinds 1880 bekend. In andere landen dan Duitsland wordt ook wel Eiswein gemaakt door na de oogst de druiven te bevriezen met behulp van vloeibaar stikstof. Eiswein is niet uitsluitend wit. Tot de wijnwet van 1982 was er nog onderscheid tussen Eiswein Spätlese, Eiswein Auslese, BA en TBA. Zelfstandig Prädikat. Canada, Duitsland en Oostenrijk hebben in het jaar 2000 afgesproken dezelfde richtlijnen te handhaven voor de productie van Eiswein. In de Canadese staat Ontario wordt wereldwijd het meeste icewine geproduceerd, en men kan garanderen dat elk jaar icewine kan worden geoogst.
Elbe	Belangrijke wijnrivier in Sachsen, voormalig Oost-Duitsland.
elbling	Witte druif. Een oud ras dat aan de Ober-Mosel voorkomt.
elegant	Positief smaakkenmerk van een wijn. De structuur van dit smaakkenmerk is smal, maar heeft finesse en is evenwichtig, zeg maar, zoals een koorddanser (Nicolaas Klei over Künstlers Herrnberg) of ballerina (Jan van Lissum, idem). Ragfijn, delicaat. Kan in flûte geschonken worden.
Elzas	F; zie Alsace.
Emilia-Romagna	Wijnbouwgebied in het noorden van Italië, tussen de Po, de Adriatische Zee en de Apenijnen. De tuin van Italië. De zeer bekende Lambrusco komt uit deze streek. Maar ook de Albana en Sangiovese
	en primeur. En primeur aangeboden wijnen wisselen al van eigenaar voordat ze op fles zijn gebracht. Vaak betreft het wijnen waarnaar de vraag groot is. Voor de consument is dit vaak de meest voordelige manier van aanschaf; in sommige gevallen zelfs de enige mogelijkheid, want zij kunnen reeds voor de botteling geheel uitverkocht zijn. De wijnen rijpen bij de producent (die overigens het moment van uitleveren bepaalt) en komen na botteling, etikettering en verpakking beschikbaar voor transport naar Nederland. Van de aangeboden wijnen kan een indicatie betreffende leverdatum worden gegeven. Na het reserveren van wijnen ontvangt u de factuur, die voor levering van de wijnen betaald dient te worden.
Engeland	1 - qua productie een klein wijnland. In 2001 werd voor het eerst in 20 jaar een dessertwijn met edele rotting gemaakt. Het begrip 'Wine of England' is door de EU goedgekeurd. 2 - qua consumptie een belangrijk land, trendsettend. Al eeuwen eigenlijk.
engelendeel	Datgene dat verloren gaat bij de bereiding. Zoals de verdampte wijn van de Vin Jaune.
enten	Vermeerderingswijze. Wijnstokken welke door enten zijn ontstaan noemt men hybriden. Een ent van een volgroeide wijnstok kan op een onderstok worden geënt. Zie ook Phylloxera.
Entre-deux-Mers	Letterlijk: tussen twee zeeën. Bedoeld wordt het gebied tussen de rivieren Garonne en Dordogne in de Côte de Bordeaux. De wijnen met deze benaming zijn wit en kostelijk. Drinken bij oesters, vis en salades.
enzymen	Een eiwit dat processen beïnvloed. In de gistcel zit zymase en zorgt het voor de alcoholische gisting. In fruit hebben ze een vervloeiende werking.
Erben	Erfgenamen.
Ermitage	1 - zie Hermitage. 2 - zie marsanne.
Erstes Gewächs	In de Bourgogne bekend als Grand Cru. Hiermee worden de beste wijngaarden aangeduid. Wordt ook aangeduid met 1. Gewächs, First Growth, of Grand cru. Zie ook classificatie.
Erstling	Primeurwijn, ook wel Ersten. Voor rode wijn wordt meestal dornfelder gebruikt, voor witte müller-thurgau of gutedel.
Erzeuger	(Druiven-)teler, meestal lid van een coöperatie. In 1999 waren er in Duitsland 16000, waarbij een aantal streken een hoog percentage hobbyboeren kent zoals in de Badische Bergstraße.
Erzeugerabfüllung	Etiketteringsbegrip. Mag gebruikt worden bij eigen of gepachte wijngaarden. De druiven mogen van meerdere druiventelers komen. Niet eenduidig.
Esino	1 - jonge DOC. Esino bevindt zich in een van de rivierdalen die dwars op de Adriatische Zee staan, direct naast de DOC Verdicchio dei Castelli di Jesi. In het dal bevinden zich op de fraaie hellingen gronden uit het Mioceen en Plioceen. 2 - rivier.
Est!	Letterlijk: dit is 'm! De wijn Est! Est!! Est!!! di Montefiascone wordt eeuwen geleden tot de lekkerste wijn van de streek verkozen. Een Duitse bisschop reisde eens naar Rome en een knecht ging vooruit om de wijnen te proeven. Bij lekkere wijn schreef hij Est! op de muur. In Montefiascone schreef hij dat driemaal op. De bisschop haalde zijn reisdoel niet en schonk alles wat hij had aan de stad. Hij overleed echter door overmatig drankgebruik.
espumante	Mousserend.
Estaing	Klein wijnbouwgebied in zuidwest Frankrijk.
Estate bottled	Internationaal; afgevuld op het wijngoed.
Estremadura	Zie Extremadura.
estufa	Opslagplaats op 45°C om Madeira in te laten rijpen.
etherisch	Aceton, ether, chloorachtigen.
Ethiopië	Een goed bewaard geheim dat daar wijn vandaan komt.
etikettendrinker	Hij/zij die zonder veel kennis en smaak kiest voor een dure wijn met een beroemde naam.
Etoile, L'	1 - gemeente in de Jura waar elegante witte wijnen worden gemaakt. 2 - letterlijk: ster. 3 - château in de Jura.
Europa, EU	1 - gebied ten noorden van Afrika en te westen van Rusland, enkele uitzonderingen daargelaten. 2 - gever van de wijnwet.
evenwichtig	Wijn met alle smaakonderdelen en in de juiste verhoudingen.
evolutie	Ontwikkeling. Een evoluerende wijn ontwikkelt zich in de fles. Maar kan ook staan te ontwikkelen in het glas, soms door microgisting of door uitwisseling van electronen. Het resultaat is kleine belletjes in een stille wijn. Rijpen.
excelent(e)	Uitstekende wijn/wijnjaar.
experimenteel	1 - druivenras, welke gedoogd wordt in een wijngaard. Behalve in de Bordeaux is de Cabernet Sauvignon niet in alle wijnbouwgebieden toegelaten geweest. Als experimenteel ras kan er mee worden gewerkt om aan te kunnen tonen dat een officiële toelating geoorloofd is. 2 - instituten hebben experimentele wijngaarden, wijnmakers proberen nieuwe methoden uit.
extra brut	Aanduiding voor een mousserende wijn waarvan het suikergehalte ligt tussen de 0 en 6 gram/liter. Wordt ook wel extra herb genoemd.
Extremadura	Wijnbouwgebied in het zuidwesten van Spanje.
Faß	Vat, zie cuve.
Faugères	AC. Faugères neemt een bijzondere plaats in binnen de Languedoc. Ten noorden van Beziers ligt dit kleine gebied, dat hoofdzakelijk gesitueerd is op een paar heuvels, die vooral een bodem van leisteen hebben. De hoogte van de wijngaarden is 300 meter, zodat de druiven langzamer rijpen en delicater van smaak worden.
Federweisser	Als de druivenmost aan het einde van de gisting in een rustiger periode is gekomen, kan de most als Federweisser worden afgevuld. In Rheingau laat men de wijn geheel uitgisten. Het is een bloedzuiverende drank met veel vitamine B. Wordt in de Elzas Neuer Süsser genoemd, in de rest van Frankrijk: bourru.
Fendant	Wijnen gemaakt van het druivenras chasselas in wijnbouwgebied Valais (west).
fenolen	Zie polyfenolen.
fenolisch rijp	Rijpe tannine.
feria	Feest in elk dorp van het sherrygebied. Kleurrijk en sfeervol.
fermage	Pacht.
fermentatie	Gistingsproces.
fermentation malolactique	Zie appel-melkzuurgisting.
filter(en)	1 - smaak van papier of karton als gevolg van gebrekkig filteren, reinigen. 2 - apparaat waarmee de wijn van vaste delen wordt ontdaan. Meestal wordt een platenfilter met pomp gebruikt.
finca	Wijnhuis of wijnboerderij.
findling	Witte druif. Natuurlijke mutatie uit müller-thurgau. Ooit werkelijk gevonden in een tuin.
finesse	Eigenschap van grote wijnen: verfijnd en complex. Subtiel.
Finland	Eigenlijk geen wijnland, maar vanaf 2003 zal ook in Finland de wijnstok groeien. Met het warme water van een nucleaire centrale: dit water stroomt door leidingen onder de stokken door. De verwachtingen zijn goed, maar dit bevindt zich nog in een researchstadium.
fino	Fijne lichte droge sherry welke zich onder de flor heeft ontwikkeld.
Firne	Smaak en geur welke bij oudere Rieslingwijn ontstaat; kruidig, harsig en olieachtig. Wordt het te sterk dan is het een gebrek; niet te verwarren met pétrol. De wijn is ook donkerder door de hogere leeftijd.
Fitou	AOC in de Languedoc, preciezer: in Corbières. Donkere, volle wijnen. Drinken binnen 8 jaar.
Flaschengärung	Letterlijk: rijping in de fles.
flavanol en flavonol	Kleurstof, welke sterke antioxidatieve eigenschappen heeft. Behoren tot de polyfenolen.
fles(sen)	Verpakkingsmiddel voor wijn. Vroeger werd de wijn verpakt in amforen, zie retsina, in zakken (Spanje), flessen met riet (Italië). De eerste flessen waren uivormig, zie bocksbeutel. Rond 1800 werden de flessen meer cylindrisch. Toen bestonden reeds de Bordeaux-, Champagne en Bourgognefles. Tegenwoordig zijn van flessen de vorm en inhoud gestandaardiseerd. Meest voorkomend: 0,375 - 0,5 - 0,75 - 1 liter.
flessenziekte	Als gevolg van ruw transport kan een wijn ondrinkbaar worden. Remedie: rust gedurende enige weken. Komt tegenwoordig minder voor dan vroeger.
Fleurie	De meest fruitige cru van alle Beaujolais en de bekendste. Jong te drinken: lentebloesem; goede jaren en volle wijnen zijn goed te bewaren. De bodem in deze beroemdste cru is van graniet.
Floc de Gascogne	Drank uit het Armagnacgebied met eigen AC. Floc betekent letterlijk in het Gascons: bosje bloemen.
flor	Lichtgekleurde sherry is onstaan, doordat de bij de rijping in een vat een gistlaag op de vloeistof ligt, welke de wijn afsluit van zuurstof. Zie ook vin jaune.
floraal	Bloemig, meestal in de geur.
Flurbereinigung	Het proces wat in Nederland herverkaveling wordt genoemd. Door het telkens erven en knippen van stukken grond zijn veel kavels erg klein geworden (Bourgogne) en liggen kavels vaak ver van elkaar vandaan. Hierdoor nemen de kosten van de druiventeelt wel toe. Met Flurbereinigung worden de kavels weer groter. E.e.a. betekent dat stukken landbouwgrond veranderen van eigenaar. 2003: in de Saar wordt de Kanzemer Altenberg doorsneden door een weg voor andere wijnbouwers. De moderniteit eist zijn tol.
flûte	1 - smal, hoog glas. Veel gebruikt voor mousserende wijnen, maar eigenlijk geschikt voor alle elegante wijnen. Zie mousserend. 2 - fles, zie Schlegelflasche.
flying winemaker	Dit zijn in te huren wijnmakers die van elders komen, om ter plekke adviezen te geven over de manier van wijn maken, zodat het beste resultaat kan worden bereikt met de geoogste druiven.
foeder	Zie foudre.
folle blanche	Druivenras in het Loiregebied sinds 16e eeuw, werd later 'gros plant' genoemd. In zuidwest-frankrijk: picpoule.
Format Raisin	Informatiebulletin van de elzasser producenten.
Forst	Dorp in de Pfalz, beroemd om de wijn. De heuvels bestaan uit vulkaangesteente (basalt) dat voor een unieke mix van mineralen in de wijn verantwoordelijk is.
fortified	Versterkte wijn.
fotosynthese	Stofwisseling in de plant onder invloed van licht. Chlorofyl gebruikt licht om suikers te vormen. Een warmtebron is noodzakelijk.
foudre	Benaming voor de grote vaten waarin men wijn maakt. Geschikt voor rijping, maar dan niet om een houtsmaak aan de wijn te geven. Voor nieuw hout is het contact met het hout is niet intensief genoeg, en de vaten zijn vaak al oud. Zie ook fuder.
fraîcheur	Fris, door de zuren, aangenaam.
Franciacorta	DOCG in Piemonte (1993).
Franken(land)	Wijnbouwgebied langs de Main, een zijrivier van de Rijn. Voornamelijk witte wijnen. Beroemd is de sylvaner. Typerend is 'Fränkisch trocken': in Franken geldt voor trocken 0-4 gr/l suiker (i.p.v. 0-9 gr/l zoals in de rest van het land). Veel nieuwe druivenrassen worden hier verbouwd, zoals domina en rieslaner. Ook met müller-thurgau worden goede resultaten behaald. Typerend zijn de bocksbeutelflessen. Behoort politiek bij Beieren.
	Opp. 6114 ha. Dit is 5,65% van het totaal in Duitsland.
Frankrijk	Frankrijk is, samen met Italië, de grootste producent van wijn in de wereld. In 2000 was volgens een marktrapport van Consumer Goods Intelligence 871.783 ha grond in gebruik voor de wijnbouw. Dit areaal zorgde voor een productie van 59,7 miljoen hectoliter wijn in 2000, een daling van 5,1 procent vergeleken met het jaar ervoor. In 2001 werd ter waarde van 20,5 miljard euro aan wijn gekocht in Frankrijk. Het aandeel van niet-mousserende wijnen bedroeg 83 procent. Franse wijnconsumptie daalt sinds enkele decennia, maar ligt nog steeds hoog in vergelijking met andere landen. Een Fransman dronk in 2001 gemiddeld 55 liter per jaar. De dalende wijnconsumptie is met name te wijten aan de veranderende eetgewoonten en levensstijl van de fransen zelf. Een van de gevolgen hiervan is een groeiende consumptie van niet-alcoholische dranken en drinkwater. Daarnaast heeft de Nieuwe Wereld een groot aandeel in de markt veroverd. Modern is dat een wijn uit alle windstreken mag komen, als deze maar lekker is.
Frascati	DOC in het gebied Latium. De wijn is wit en is gemaakt van trebbiano- en malvasiadruiven. Aangename tafelwijn, niet te lang te bewaren.
Freiherr	Baron.
Freisa	Rode wijn uit Piemonte. Er is een stille en een halfzoete mousserende.
freisamer	Geelgroene druif ontstaan uit een kruising van silvaner en ruländer. De naam komt van Freiburg en Dreisam.
Fribourg	Wijnbouwgebied in West-Zwitserland.
Friuli	Wijnbouwgebied in het uiterste noordoosten van Italië, tegen Kroatië aan. Rode wijn wordt het meeste gemaakt, maar bekend van voornamelijk witte wijnen. Locale druiven: verduzzo, picolt en ribolla gialla. Koel klimaat. Tocai geeft goed resultaat.
frizzante	Licht prikkelend, perlend, pétillant (Frans). Gemaakt met een lage druk van het koolzuurgas.
Friuli-Venezia-Giulia	Oud wijnbouwgebied in de hoek Oostenrijk, Slovenië, Venetië. Lekkere wijnen.
Fronsac, Côtes de	Wijnbouwgebied met volle rijke wijnen van de rechter oever van de Gironde (Bordeaux). Canon zijn de beste uit dit gebied.
Frontignan	Stad in de Languedoc. Herkomst van fraaie versterkte muscatwijnen.
Fronton	1 - stad ten noorden van Toulouse. 2 - wijnbouwgebied in het zuidwesten van Frankrijk ten noorden van Toulouse. Vooral rode wijnen: stevig en donker, welke voornamelijk lokaal worden gedronken. De meest gebruikte druif is de negrette.
fructose	Vruchtensuiker; is zoeter dan glucose.
frühburgunder	Mutatie van de spätburgunder. Komt voor in Württemberg.
fruit(ig)	1 - de druiven. 2 - smaakcomponent. Een wijn bevat veel fruit wanneer in de neus/smaak herkenbaar fruit merkbaar is. De meest gewaardeerde smaak. Vooral bij jonge wijnen, door rijpen verdwijnt het fruit en ontstaat het bouquet.
fuder	Vat dat aan de Mosel wordt gebruikt (1000 liter), komt ook als Halbfuder voor; zie ook foudre, Stück en vaten.
fudre	Groot houten vat, zie foudre.
fumé, fumet, fume	Rokerig, gerookt.
fustmonster	Monster uit het vat. Ongebottelde wijn.
fût	Vat, fust. Élevée en fûts de chêne: gerijpt op eikenhout, meestal barriques.
fytonutriënten	Functionele ingrediënten uit plantaardig materiaal. De belangrijkste: carotenoïden, tocoferolen, flavonoïden, isoflavonen en fytosterolen.
gaglioppo	Druivenras; zie Calabrië.
Gaillac	Wijnbouwgebied in het zuidwesten van Frankrijk, langs de Tarn. Rechteroever: kalkhoudende bodem, linkeroever: graniet.
galluszuur	Geoxideerde polyfenolen. Rode wijn bevat zes keer meer galluszuur dan witte. In contact met zuurstof wordt het zuur van de geoxideerde polyfenolen omgezet in esters die een aangenaam en fluweelachtig mondgevoel geven. Niet omgezette galluszuur in een te hoge concentratie geeft wijn een scherpe en wrange smaak.
gamay	Druivenras. De basis van alle rode Beaujolais. Doet het ook goed in de Loirevallei en Zwitserland (west). In Californië: Gamay de Beaujolais. Kenmerkend aroma is het zachte rode fruit. Vroegrijpend.
garagewijn	1 - wijn gemaakt op basis van lage opbrengsten, wordt veel met zuurstof in contact gebracht en op nieuw hout gerijpt. Veel kleur en veel smaak. Hiermee ontstaan niet voor het wijnbouwgebied traditionele smaken, maar wijnen welke in proeverijen altijd goed scoren. Vaak prijzig, maar kan wel erg lekker zijn. Kan goed oud worden. Vaak van super kleine percelen, gemaakt in een kelder met een Piet Hein Eek-uitstraling. 2 - wijnen welke in een garage worden opgeslagen.
garagisten	Aanhangers van garagewijnen. De klacht is dat deze wijnen uitsluitend worden gemaakt om punten bij Robert Parker te scoren.
garganega	Druivenras, veel in Soave.
garnacha	Druivenras, zie grenache noir.
garrafeira	Een Garrafeira - afkomstig van het Portugese woord garrafa = fles - was vroeger een portwijn die, volgens de Portugese wijnwetgeving, geen herkomstbenaming hoefde te hebben, afkomstig was uit één (vaak een goed) wijnjaar en één procent meer alcohol bezat dan voorgeschreven door de DOC. Daarnaast diende de wijn een minimale rijping op fust te ondergaan van twee jaar, gevolgd door een minimale rijping op fles van een jaar. In de praktijk duurde de rijping van garrafeira's vaak veel langer. Een garrafeira hoefde echter niet perse een beter wijn te zijn dan een niet-garrafeira. Sterker nog, in het verleden waren garrafeira’s vaak rustieke wijnen zonder verfijning, als gevolg van een matige vinificatie en een te lange vatrijping. Minder strenge eisen dan een LBV of colheita.
Gärung	Gisting.
Gascogne, Côtes des	Wijnbouwgebied. De aanduiding geldt voor wijnen uit het gehele departement Gers. Landwijnen (vin de pays) en wijnen voor de drank Armagnac. Doordat de verkoop van deze drank eind 20e eeuw fors terugliep, zijn de boeren in de streek begonnen met het maken van rode en witte wijnen. De witte zijn de beste en de prijs is vriendelijk.
gastronomie	Dat deel van de horeca waar je kunt eten en lekkere wijn kopen.
Gattinara	Wijn (DOCG voor rode wijn sinds 1991) uit Piemonte, moet rijpen voor consumptie.
Geneva	Wijnbouwgebied in Frans Zwitserland.
geconcentreerde druivenmost	Most waaraan water ontrokken is. Gerectificeerd: nog verder geconcentreerd: ontzuren mag, behalve suiker mag alles geëlimineerd worden.
gecorseerd	Vol en stevig van structuur.
gedistilleerd	Gestookte drank zonder suiker en aromastoffen.
Geisenheim	Stad waar de 'Uni' van de wijnbouw staat, wetenschappelijk onderzoek dus. Staat internationaal zeer goed aangeschreven. Ontstaan in 1872. Eerste grote prestatie: müller-thurgau. Bezit 400 ha, waarvan 200 in andere Europese landen.
gelatine	Barstensvol eiwit, gewonnen uit runderbeenderen. Wordt gebruikt om wijn te klaren. In tijden van een BSE-crisis niet onomstreden.
gemaderiseerd	Zie madérisé.
Gemeinde	Gemeente.
Gemeinschafts-organisationen	Samenwerkingsverbanden van meestal wijnboeren die de wijn zelf op de markt brengen.
genetisch gemanipuleerd	in landen als Frankrijk, Duitsland, Canada en de USA wordt sinds 1999 geëxperimenteerd met genetisch gemanipuleerde wijnstokken. In Duitsland wordt dit o.a. uitgevoerd door het Institut für Rebenzüchtung Geilweilerhof in Siebeldingen met proefvelden in Siebeldingen (Pfalz) en op de Würzburger Pfaffenberg en Veitshöchheim (Franken). Het doel is wijnstokken te vinden, waarmee het gebruik van bestrijdingsmiddelen tegen schimmels en virussen kan worden te bespaard. Critici noemen het een risico aangezien de gevolgen niet zijn te overzien. Er wordt zeker 20 jaar getest. In 2003 werden in Duitsland ruim 50 flessen gevuld.
Genossenschaft	Ook wel (Gebiets)winzer-, of Weingärtner-, -skellerei. Meestal worden hier wijnen van matige kwaliteit geproduceerd, enkele uitzonderingen daargelaten. Deze organisatievorm wordt ook toegepast voor bedrijven die zich uitsluitend met transport van wijn bezighouden. Zie ook coöperatie.
Georgië	Belangrijk wijnbouwland voor de wijde omgeving in die regio. Onderging veel verlies door oorlogen en twisten. De wijngaarden liggen op 1000-1400 m hoogte. Veel verschillende druivenrassen.
geoxideerd	1 - onder invloed van zuurstof negatieve smaak. 2 - wijnen bewust aan zuurstof blootstellen; daar zijn diverse voorbeelden van: versterkt: colheita port, elevage, hout i.p.v. roestvrijstaal, roeren van de most.
geranium	Geur van wijn, kan duiden op het gebruik aan vitamine C dat toegepast is als conserveringsmiddel.
Gerbstof	Tannine.
gerle	Traditionele schoudermand om de oogst van de wijngaard te dragen.
gesteente	Belangrijk bestanddeel van de bodem, geeft smaak en mineralen aan de wijn, is van belang voor de vochthuishouding in de bodem, regelt warmte, schept condities om diep te wortelen. Bijvoorbeeld kiezel.
gestopte wijn	Wijn waarbij de gisting is gestopt door brandewijn toe te voegen.
Gevrey-Chambertin	Gemeente in de Bourgogne met mooie wijnen. Zie ook Chambertin.
gewürztraminer	Kruidig wijnstokras. Origineel in geur en smaak. Zie traminer.
geur	Kan aroma of bouquet zijn.
GGO's	Genetisch gemanipuleerde organismen. In het engels: gmo. "Een 'biosafety report' van de Europese Commissie concludeert dat genetisch gemanipuleerd voedsel, zogenaamd biotechvoedsel, wel eens veiliger zou kunnen zijn dan 'natuurlijk' voedsel. Volgens het EU voorstel zal het merkteken van toepassing zijn op producten zoals soyaolie waarin geen DNA kan worden bespeurd, maar niet op wijn of kaas, waarin nochtans GGO-enzymen worden gebruikt." (6minutes wine # 25 - 2001).
Ghemme	DOCG voor rode wijn in Piemonte, sinds 1997.
Gigondas	Dorp in de de Provence (Côtes du Rhône), waar bijna uitsluitend wijnboeren wonen. De rode wijnen hebben wat rijpingstijd nodig.
Gironde	Belangrijke rivier welke oor het Bordeauxgebied stroomt. Men spreekt over de linkeroever (Médoc, Graves, Margaux, St-Julien) en rechteroever (Saint-Émilion, Blaye, Pomerol). De rivier wordt gevoed met water uit de rivieren Dordogne en de Garonne.
gironde cot	Druivenras; zie malbec.
gistaroma	Komt voor in jonge witte wijnen en in mousserende wijnen met een tweede gisting op de fles. Is niet nodig. Wanneer de wijn voldoende body, smaak en complexiteit heeft en goed is geklaard/gefiltreerd, zal dit niet opvallen.
gistkuip	Daar waar de gisting plaatsvindt, cuve.
glace, vin de	Zie eiswein.
glaswerk	De druppels welke langs het glas naar beneden druipen bestaan uit glycerine en alcohol.
glucose	Druivesuiker, C6H12O6. Best vergistende suiker, komt in gelijke hoeveelheden als fructose voor in druivensap. Wordt omgezet in ethanol en CO2.
Glühwein	Gearomatiseerde wijn. Meestal wordt citroen- of sinaasappelschil met kaneel, kruidnagels en/of laurier gebruikt. De wijn wordt (flink) gezoet. Het is een sinds de jaren 1970 toenemend gebruik om Glühwein te maken en te drinken. Bestaat sinds de Middeleeuwen.
glycerine	Ontstaat bij de vergisting van wijn. Vooral in wijnen met edele rotting is het gehalte glycerine hoog, aangezien deze schimmel al vóór de gisting voor de productie van glycerine heeft gezorgd. Geeft in de mond een vettig, mollig of rond karakter. Hoe langzamer een gisting verloopt, hoe hoger het glycerinegehalte.
glykos	Zoet.
godello	Wit druivenras. Komt voor in Bierzo en Valdeorras (Spanje): fris-fruitige wijn (koele nachten!).
Goldkapsel	Een bijzondere selectie van druiven van het beste deel van een wijngaard wordt hiermee aangeduid. De fles krijgt een langere kurk en de capsule is goudkleurig, en ook langer. Geen officiële benaming; toegepast voor wijnen die in kleine hoeveelheden worden gemaakt en op veilingen worden verkocht.
goût de pétrol	Smaak van pétrol.
gran reserva	Rode wijnen die minimaal in 24 maanden in houten vaten rijpen en minimaal 36 maanden in de fles; witte en roséwijn 48 maanden rijpen, met een minimum van 6 maanden in het vat. Kan per wijnbouwgebied afwijken. Vergelijk reserva, crianza, joven, roble.
grand cru	1 - in de Elzas is een wijngaard een grand cru, wanneer deze aan verschillende eisen voldoet. Dit zijn de hoogste eisen o.a. aan de ligging t.o.v. het zuiden, de minerale bodemgesteldheid en de druivensoorten. Alleen riesling, pinot gris, gewürztraminer en muscat zijn toegelaten. Elke AOC kent haar eigen eisen, maar de eisen voor een grand cru gaan nog wat verder. Zo ook Bourgogne. 2 - in de Bordeaux geeft het de hoogste, aristocratische, kwaliteit aan van de eerste wijn van een château. De eerste klasse is in Parijs in 1855 vastgesteld, en pas twee maal gewijzigd (2001). Duitsland: vergelijkbaar met Bourgogne. De leden van VDP hebben het recht deze regels toe te passen, sinds 2001. Zij geven echter de naam Grossesof Erstes Gewächs of Erste Lage. In Tunesië wordt de wijn elk jaar getest en wordt beoordeeld of dat jaar de Grand Cru status gegeven kan worden. Aanduiding voor het jaar dus ook.
Grande Bourgogne	De gehelde wijnprovincie, inclusief Beaujolais. Bourgogne is opgedeeld in zes streken, t.w.: Chablis/Yonne, Côte d'Or, Hautes Côtes, Côte Challonnaise, Mâconnais en Beaujolais. Het omvat vier departementen.
grande réserva	Wijn, welke minstens drie (witte wijn) of vier jaar (rode wijn) gerijpt heeft, in vat en fles.
graniet	Steensoort in de bodem van een wijngaard. Geeft de wijn elegantie, stevigheid en ook een prachtige verfijning.
granulaatkurk	Worden gemaakt van gemalen kurk met een bindmiddel als toevoeging. Deze zijn aanzienlijk goedkoper dan de natuurkurken.
grappa	Brandewijn. Algemene benaming voor het resultaat van de distillatie van druiven, of delen daarvan of de resten, zoals: de schillen, en de lege tros, het is wat overblijft na het persen van de druiven door de wijnproducent. De distillatie creëert een wijnlikeur met ongeveer 40% alcohol. Ieder type druiven geeft zijn eigen smaak. De kwaliteit van het uitgangsmateriaal, de stookwijze en d stoker bepalen de kwaliteit van de grappa. Er zijn grappa's van gemengde druiven en van slechts één soort druif, die monovitigne worden genoemd; Frans: marc, Duits: trester, Spaans: aguardiente, Portugees: aguardiente de bagaceira.
gras	Vet(tig).
grauer burgunder of grauburgunder	Blauwgrijze tot bruinroze druif, ook wel pinot gris, Tokay d’Alsace of ruländer genoemd. Komt veel voor in Baden, Elzas en Hessische Bergstraße, Oostenrijk. Vaak een laag zuurgehalte, maar kan een hoog alcoholgehalte bereiken met een volle smaak, vettig. Italië: pinot grigio.
Graves	Wijnbouwgebied op de linkeroever van de Garonne, Bordeaux. De bodem bestaat uit kiezel, zand en klei, in verschillende verhoudingen. Het noorden brengt mooie witte wijnen voort, uit het zuiden komen heerlijke rode wijnen. De druivensoorten zijn voor witte wijn gelijk aan die in Sauternes, de wijnen zijn er in verschillende varianten, van droog tot de vettige, zoete soorten. Voor de rode wijn is gelijkenis met Médoc.
greco	Druivenras, zie Calabria.
grenache blanc	Druivenras; oxidatiegevoelig, maakt een wijn vettig en rond, laag zuurgehalte, weinig aromatisch, wel fijn: anijs, assemblagewijn. Komt voor in Roussillon, Rhône.
grenache (noir)	Druivenras; geeft vettige en ronde wijn die gevoelig is voor oxidatie, kan weinig kleur en tannine hebben, assemblagewijn. Goed voor rosado (Navarra). In Roussillon, Maury, Faugères, Pyrenées, Provence, Rhône, Corsica, Australië. Ook genoemd: garnacha tinta en tinto (Italië), cannonau (Sardinië), garnache tintoreta of garnacha (Spanje).
Griekenland	Belangrijk, gezien de geschiedenis. De uitbreiding van de Griekse beschaving bracht ook de uitbreiding van de wijnbouw met zich mee. Snoei en bodemkeuze waren toen al bekend. Tegenwoordig kunnen er nog wel aardige droge wijnen vandaan komen, maar je ziet ze nauwelijks op tafel verschijnen. Het hete klimaat zorgt voor vele gestoofde druiven, waarvan zware wijnen van moeten worden gemaakt. De Retsina is beroemd, maar niet een wijn om veel te drinken. Het land brengt lekkere dessertwijnen voort, zoals de Samos muskaatwijn, met een hoog alcoholgehalte.
groen	Onrijp.
groene oogst	Voor de oogst wordt fruit weggeknipt dat minder van kwaliteit is. Zeer belangrijke methode om een laag rendement te krijgen van erg goede druiven.
gronderig	Zie aards.
gros manseng	Druivensoort. Gascogne.
gros plant	Druivenras, zie folle blanche.
Grosser Ring	Vereniging van wijnhuizen welke binnen het Mosel-Saar-Ruwer gebied zijn aangesloten bij VDP. Op de jaarlijkse veiling worden regelmatig records gebroken.
Großlage	Zeg maar landwijn. Eigenlijk een verzameling van wijngaarden, maar met lage normen voor de kwaliteit. In de meeste situaties een mindere wijn onder de naam van een beroemdheid. Bijvoorbeeld: van de wijngaard Liebfraumilch (een lapje grond rond de kerk) is best een lekkere wijn te maken. Van de Großlage wordt de goedkope Liebfraumilch uit de supermarkt gemaakt.
grower	Zie wine grower.
Gründüngung	Groene mest; zonder toegevoegde voedingsstoffen.
grijze rotting	Zie pourriture grise.
gutedel	Ofwel weißer gutedel. Oeroude druivensoort. Stamt uit Azië. Komt overal ter wereld voor. In Frankrijk en Italië chasselas genaamd.
Gutsabfüllung	Etiketteringsbegrip. De druiven mogen niet van meerdere telers gebruikt worden en de wijngaarden zijn gepacht of eigendom. Wijn maken en afvullen gebeurd in eigen bedrijf. Er zijn opleidingseisen voor de bedrijfsleider en er zijn eisen aan de boekhouding gesteld.
Gutsverwaltung	Management van een wijngoed.
Gutswein	1 - VDP: het basisassortiment van een wijnhuis. De naam van het wijnhuis is een garantie voor de kwaliteit van de wijn. 2 - wettelijk: wijn van het wijnhuis dat op het etiket staat, met druiven uit eigen bezittingen gemaakt. Maximaal 75 hl/ha.
Gwin	Welsh; wijn.
ha	Hectare.
HACCP	Hazard Analyses Critical Control Point-system.
HADES-Cuvée	Barrique van 228 liter van Allier-eiken.
Halbstück	Houten vat van 500 of 600 liter, zie ook Stück.
halbtrocken	Smaak van wijn: halfdroog. De hoeveelheid suiker ligt tussen de 4 en 12 gram/liter. Of het suikergehalte ligt tussen de 9 en de 18 gram/liter, maar dan ligt het zuurgehalte tot 2 gram/liter lager dan het suikergehalte. Voor mousserende wijn betekent dit een suikergehalte van 17 tot 35 gram/liter. Dit wordt ook demi-sec of mediumdry genoemd.
halfdroog	Vage term voor wijnen met een suikergehalte tussen de 4 en 30 gr/l. Niet droog, niet zoet. Meio doce (Portugal).
hard	Wrang als gevolg van veel tannine.
hars	Zie Retsina.
Haut-Bénauge	Aangename witte wijn uit Entre-deux-Mers.
Hefe	Alcoholische gisting.
herbaal	De wijn heeft het aroma of de smaak van groene kruiden.
herconditioneren	Wordt ook herkurken genoemd.
herkurken	De fles opnieuw van een frisse kurk voorzien. Wordt toegepast bij oude wijn. Pas op fraude hierbij, zie herconditioneren, hierboven. Flessen kunnen ook worden bijgevuld.
Hermitage	1 - naam voor de druif cinsaut. 2 - AC voor de beroemdste wijn uit de noordelijke Rhône, waar de syrahstokken groeien op de granietterrassen boven Tain-l'Hermitage. Ook Ermitage genaamd. De rode wijnen van de syrahdruif zijn krachtig, verwarmen en complex. Heeft tijd nodig om op dronk te komen, kunnen zeer oud worden. Prachtige wijnen, die goedkoper zijn dan Bordeaux of Bourgogne. Voor de witte wijn gebruikt men de druivenrassen marsanne (hermitage blanc) en roussanne. Deze zijn ook zeer intens. Niet te verwarren met Crozes-Hermitage.
Hessische Bergstraße	Wijnbouwgebied tussen Frankfurt en Heidelberg. Westelijk van het Odenwald, sluit in het zuiden aan op de Badische Bergstraße. Opp. 465 ha, dit is 0,44% van het totaal in Duitsland.
histamine	Stof welke in wijn voor kan komen. Behoort tot de biogene aminen, ontstaat door (onhygiënische) bacteriën bij de rijping van een wijn. Kan allergische reacties geven. Wijnmakers die bentoniet als middel gebruiken om een wijn schoon te maken, maken ook wijnen met weinig histamine. Het vaststellen van de hoeveelheid histamine in een wijn is uitsluitend analytisch vast te stellen. In kaas zit een veel grotere hoeveelheid H. dan in wijn, in tonijn en sardientjes nog meer.
Hochheim	Wijnbouwstadje in de Rheingau. Ligt op de 50e breedtegraad. Heeft als enige plaats in d Rheingau de wijngaarden direct aan de Main liggen. Zie ook Hock.
Hochgewächs	Etiketteringsbegrip, wordt gebruikt voor een QbA met 100% riesling. Een (nog) niet officiële benaming. Wordt veel toegepast aan de Mosel, in de Mittelrhein en de Pfalz. Staat qua kwaliteit tussen QbA en kabinett in.
Hock	Zo noem(d)en de Engelsen sinds WOII wijn uit Hochheim (Duitsland).
hoofdgisting	Alcoholische gisting; proces waarbij suikers door gist worden omgezet in alcohol (ethanol) en koolzuurgas.
Hongarije	Wijnbouwland, met voornamelijk witte druiven, al is er ook goede rode. Na de val van het communisme is export zeer belangrijk geworden. Investeringen van buitenlandse firma's. Beroemd is de Tokaj wijn, een mooie dessertwijn met Botrytis.
hors class	Bovenmatig niveau.
houdbaarheid	1 - microbiële en enzymatische houdbaarheid: een product is veilig indien het bij normaal gebruik niet bederft. 2 - sensorische houdbaarheid: de smaak van wijn kan door ouder worden ook achteruit gaan.
Huerva	Zijrivier van de Ebro. Het kleinere wijnbouwgebied Cariñena ligt aan deze rivier.
huxelrebe	Fruitig druivenras; kruising tussen gutedel en courtillier musqué.
hybriden	Modern woord voor kruising. Bij de kruising van twee druivenrassen ontstaan hybriden. Dat geldt voor alle landbouwproducten. De bedoeling hiervan is om sterke eigenschappen verschillende rassen te verenigen in één plant.
hygiene(code)	Het is erg belangrijk in de wijngaard, de wijnkelder, tijdens verpakken, opslag en transport, verkoop en bij de consumptie hygiene hoog in het vaandel te hebben. Smaakafwijkingen, maar ook gezondheidsrisico's voor de consument zijn snel gemaakt. Voor de Nederlandse wijnhandel geldt de Hygiënecode uit 2003.
icewine	Zie eiswein.
IGT	Indicazione Geograficha Tipica.
Ihringen	Wijnstadje ten zuiden van de Kaiserstuhl, Baden. Belangrijke producent: Dr. Heger.
ijswijn	Geen officiële benaming, zie eiswein.
imiglykos	Halfdroog/halfzoet.
Impériale	Grote fles voor 6 liter stille wijn. Achtmaal een standaardmaat. Vooral in de Bordeaux. Zelfde maat voor mousserende wijn: Méthusalem.
INAO	Institut National d'Appellation Controlée. Frans instituut dat de regels t.b.v. de appellaties opstelt, goedkeurt en controleert.
Indonesië	Bescheiden wijnland.
inox	Roestvast staal of RVS; komt van inoxidable. Deze term wordt gebruikt in wat voor tanks/vaten de wijn gist of rijpt.
Integrierter Anbau	Wijze van werken, waarbij schadelijke handelingen slechts selectief worden toegepast; zie aldaar.
inweken	Bewerking vlak voordat de gisting start. De schillen staan op het sap om de kleurstof- en aromauitwisseling te optimaliseren.
inwijnen	Een glas voor gebruik voorspoelen met wat wijn.
IPR	Indicação de proveniência regulamentada; kwaliteitswijnen met gereglementeerde herkomst. Meestal als VQPRD-wijn verpakt.
Irancy	AC in de Bourgogne, sinds 2001, Village status. Ligt naast Saint-Bris, rode buurman van Chablis. Het de enige AC voor rode wijn, in een door witte wijn gedomineerde regio.
irrigatie	Het onder- of bovengronds bevloeien van de bodem met water. Is niet overal toegestaan. Kan de opbrengst per ha. verhogen en daarmee de concentratie van de wijn verlagen. Kan evenwel ook droogte tegengaan en zo gebreken in de wijn voorkomen.
Italië	Grootste wijnbouwland van Europa. Geen land is zo divers in zijn wijnen, biedt zoveel variaties in stijl en gebruikte druiven.
jaartal	Een goed wijnjaar is per gebied vast te stellen, niet voor bijvoorbeeld heel Europa.
Jaune	Zie Vin Jaune.
Jerez de la Frontera	1 - wijnbouwstad, beroemd vanwege de sherry. Eerste Spaanse wijnbouw door de Feniciërs rond 1100. In de loop van de 19e eeuw kwam het tot grote bloei door de handel met Ieren en Engelsen. 2 - DO.
Jéroboam	Fles met inhoud van 3 liter; in Bordeaux: dubbele magnum. Genoemd naar de stichter van het eerste Koninkrijk van Israël.
johannisberg	1 - wijn van silvaner. De Zondagse Wijn. De chasselas is de dagelijkse wijn. 2 - beroemde wijngaard in de Rheingau.
johanniter	Schimmelresistent druivenras. Kruising = riesling x (Seyve-Villard 12-481 x (Ruländer x Gutedel)). Ontstaan in Freiburg door het werk van Johannes Zimmermann (1968).
jong	Nieuwe oogst smaakt nog jong wanneer: - de zuren wat scherp zijn. - de tannine hard. - de kleur nog niet gebruind. - de smaken (ook van het hout) nog niet mooi harmonieus zijn versmolten.
joven	Letterlijk: jong. Ook wel: tinto. Aanduiding voor een jonge wijn welke geen houtrijping heeft ondergaan, vergelijk reserva.
Juliénas	1 - dorp, met voor de helft wijnbouw. 2 - wijnbouwgebied, een van de cru's, wellicht met de oudste wijngaarden, binnen de Beaujolais. Vroeger: Julianacas. Nu: 300 wijnboeren bewerken kleine wijngaarden, gemiddeld 2 ha.
Jungfern	Juffrouw. Aanduiding voor een wijn welke nog iel en fragiel is. Jonge wijn van jonge stokken bijvoorbeeld. Vaak belooft dat wel goede wijn wanneer de stokken ouder zijn.
Jura	Wijnbouwgebied, ten oosten van de Bourgogne.
Jurançon	1 - AC in het westen van de Pyreneeën. Manseng is de fruif die het meest wordt gebruikt, om droge witte en zoete wijnen te maken. Goede reputatie. 2 - wijnstokras, blauw. Wordt gebruikt als mengwijn.
Kaapse wijn	Wijn uit Zuid-Afrika.
Kabinett	Predikaat dat de rijpheid van de druiven garandeert. Het zegt iets over het minimale suikergehalte (mostgewicht) in de druif op het moment van oogsten. Dit vereiste mostgewicht verschilt per wijngebied. De wijnen zijn vaak licht (Mosel). In Oostenrijk is Kabinett een Qualitätswein, maar mag evengoed niet gechaptaliseerd worden.
Kaiserstuhl	Letterlijk: keizerstroon; bekendste en een van de beste wijngebieden van Baden. Het ligt tussen de Rijn en het Zwarte Woud. In dit heuvelachtige gebergte heersen de hoogste temperaturen van het land en de bodem is van vulkanisch gesteente en löss. De lava houdt warmte van de dag goed vast en kan de waterhuishouding goed regelen.
Kaliumbisulfiet en Kaliumdisulfiet	Synthetisch conserveermiddel tegen micro-organismen. Wordt vaak gebruikt in preparaten om zelf wijn te maken. Zie ook zwaveldioxide.
kalk(steen)	1 - bodemsoort, goed voor druif en wijn. Geeft een zwaardere wijn dan leisteen of graniet. Goed waterdoorlatend. Heeft invloed op de zuurgraad: een wijn wordt minder zuur, minder strak. Zie calcium. 2 - kalkig, smaak van een wijn.
Kalte Ente	Gearomatiseerde drank verkregen door vermenging van wijn met delen van de citroen. Het aandeel wijn is minimaal 25%.
Kaltgärung	Alcoholische gisting onder lage temperaturen. Door de wijn te koelen wanneer de gisting plaatsvindt zal de gisting trager verlopen en blijven aroma's behouden. Meestal een specifieke giststam benodigd.
Kammerpreismünze	Regionale erkenning voor de kwaliteit van de wijn.
kanton	Wijnbouwgebied in Zwitserland. Probeer eens een Chasselas uit de Valais.
kanzler	Groene druif, ontstaan door een kruising van müller-thurgau met silvaner. Levert voornamelijk wijn met hoog mostgewicht.
karaf	Wijnschenkkan; te reinigen door: twee kopjes afwassop plus een handje rijst/grof witzand, kleine kiezel en zwenken. Zeep mag, soda en ontsmettingsalcohol ook. Deze laten geen geursporen na.
kationenwisselaar	Wordt in Australië gebruikt om met harsen de wijn te klaren.
keldermeester	De eindverantwoordelijke voor het maken van een wijn.
Kellerei	Zo ook Zentralkellerei. Keller = kelder. Meer dan de helft van de Duitse most wordt verwerkt in grote Kellereien, wijnproductiebedrijven. De wijnen zijn van constante kwaliteit en zie je veel in supermarkten. Dit zijn vaak merkwijnen die niet bijster complex zijn.
kerkramen	Zie tranen.
kern	Pit.
kerner	Witte druif, ontstaan door een kruising van de trollinger en de riesling. Genoemd naar Justinus Kerner. Komt voornamelijk in Württemberg voor. De wijn is aromatisch, maar mist de spanning van een riesling.
Keuringsdienst van Waren - KvW	Rijks inspectie dienst ter bewaking van de kwaliteit van voedingsmiddelen en andere producten.
kiezel	Steensoort. Goede bodem voor de wijnstok, geeft de mogelijkheid om diep te wortelen, is een effectieve drainage en kan warmte goed opslaan. Spanje: cascajos.
klaren	Het helder maken van de wijn. Traditioneel wordt hiertoe eiwit (handgeklopt!), gelatine of een blaas gebruikt. Zwevende deeltjes in de wijn worden elektrisch gebonden aan eiwitten, waardoor deze naar de bodem van het vat dalen (bezinken) en zo gescheiden kunnen worden van de heldere wijn. Tegenwoordig wordt veel filtratie toegepast. Dat kan zover gaan dat men zelfs water uit de wijn filtreert, opdat de wijn meer geconcentreerd wordt.
klassification	Classificatie, het maken van onderscheid tussen goed en slecht. In de wijnwereld zeer belangrijk, zie het verschil tussen de hiërarchische opbouw van de cru’s in de Bordeaux en de vierkante meter benadering in de Bourgogne. In Duitsland moet elke wijn elk jaar opnieuw bewijzen dat het een goede wijn is. Momenteel wordt vanuit de wijnboeren zelf, met het VDP voorop, gewerkt aan een systeem voor classificatie. Zowel het Duitse als het Bourgondische systeem vragen meer geografische kennis.
Klassische Flaschengärung	Aangezien mousserende wijnen buiten de Champagne niet het woord Champagne mogen gebruiken, gebruikt men in Duitsland dit begrip. De wijze van werken om een Champagne te maken wordt ook wel méthode champenoise genoemd.
klei	1 - zware, rijke bodemsoort. Deze bodem is beter geschikt voor witte wijnen. Geeft veelal rijkere en vollere wijnen, soepel door lager zuurgehalte. Houdt het regenwater lang vast, in tegenstelling tot kiezel, krijt en zand. 2 - wijnschrijver Nicolaas Klei.
Klima	Klimaat.
klimaatkast	Wijnen worden het beste bewaard op een constante temperatuur. Dat kan in een klimaatkast. Er zijn verscheidene types, variërend in grootte en het aantal temperatuurzones.
klimaatzone	Door de EU is de wijnbouw in Europa verdeeld in klimaatzones, met verschillende wetgeving. Door invloed van bergen en zeeën heeft het klimaat in de wijnbouwgebieden overeenkomstige kenmerken. De zones: A: Engeland, Benelux, Duitsland (behalve Baden). Zone B; Frankrijk (Loire, Elzas, Champagne, Jura en Savoie). Ook Californië maakt gebruik van klimaatzones.
Klingelberger	Naam voor een Rieslingwijn in Durbach (Ortenau, Baden).
kloon	1 - genetisch gemodificeerde dubbelganger. 2 - in de wijnbouw een begrip dat niets te maken heeft met gentechniek. Zolang geen spontane mutaties optreden blijft een plant dezelfde. Klonen ontstaan door spontane mutaties, die veel op kunnen treden en de kwaliteit van de oogst kunnen beïnvloeden, maar ook door laboratoriumwerk, zie ook mutant.
KMW	Klosterneuburger Mostwaage. In Oostenrijk gebruikt om de hoeveelheid suiker in de most of wijn aan te duiden.
knackig	Jonge, frisse, knapperige wijn. Vergelijk crispy in het engels.
koeling
Kohlensäure	Zie koolzuur.
koningin	1 - Beatrix. 2 - zie wijnkoningin.
kooldioxide	Zie koolzuurgas, CO2.
koolzuur	Ontstaat bij de gisting en valt uiteen in H2O en CO2.
koolzuurdruk	Het gas CO2 lost beter op in wijn wanneer druk op de vloeistof wordt uitgeoefend. Spuitwater, bier en champagne hebben belletjes vanwege de druk in de verpakking. Zie perlwein.
koolzuurgas	Is chemisch kooldioxide, CO2. Gas dat ontstaat bij de alcoholische gisting. Voor bijna 20% (?) in de lucht. Planten hebben dit nodig om te groeien. Een laag gas op de vloeistof kan de zuurstof van de gistende of rijpende most weghouden (flor).
koolzuurmaceratie	Zie macération carbonique.
koosjer	Koosjere wijnen worden onder controle van een joodse rabbi geproduceerd. De wijn wordt zonder het dierlijke (=onreine) gelatine gezuiverd. Naar ik heb vernomen wordt in Israël wel een visgelatine gebruikt, maar deze valt eigenlijk ook buiten de regeling. Gelatinevrij is het meest koosjer.
kopersulfaat	Ook wel Bordeause pap, een oplossing van koper met kalk. Geaccepteerd in de biologische wijnbouw. Al zeer oud bestrijdingsmiddel tegen meeldauw en rot.
Kraichgau	Noordelijk deel van Baden, ten Zuiden van Heidelberg.
Krasí	Wijn, betekent 'klein mengsel' (Nieuw-Grieks).
krasje	Bij mousserende wijn heeft een gasbel een kern nodig om zich vast te hechten. Na hechten groeit de bel. Nu enige tijd wordt de bel groot genoeg om als een ballon naar boven te gaan. Erg schoon glaswerk wordt tegenwoordig voorzien van een krasje, omdat er geen kern aanwezig is.
Krätzer	Bocht; slechte wijn.
krenten	1 - de naam komt van de Griekse haven Korinthe. 2 - het wegnemen van jonge uitlopers van de wijnstok wanneer de bloei achter de rug is. Ook de selectie van fruit aan de wijnstok kan hiermee worden aangeduid. 3 - gedroogde druiven.
krijt	1 - smaak in een wijn. 2 - bodemsoort, waterdoorlatend, goed voor de wijn.

Krim	Wijnbouwgebied in Rusland, aan de Zwarte Zee. Tot in de 21e eeuw voornamelijk in de Sovjet-Unie en de Oostbloklanden verkocht, exporteert dit gebied nu naar de rest van de wereld.
kruidig	Positieve smaakaanduiding, slaat meer op specerijen dan op groene kruiden.
kruisen, kruising	Zie hybriden.
ktima	Wijnhuis.
kuip	Vat, ton, tank, bak.
kuiperij	Bedrijf dat houten vaten maakt.
Künstler (Franz)	Wijnhuis in Hochheim, Rheingau, met schitterende droge Rieslingwijn.
kurk(en)	1- grondstof voor de afsluiting van wijnflessen; wordt uit de schors van de kurkboom gesneden. 2 - de fles voorzien van een kurk, zie ook herkurken. 3 - wijnziekte. Tijdens een proeverij murmelt wel eens iemand Kurk! Dit is eigenlijk een zeer negatieve aanduiding die wellicht enige nuance behoeft. Beter is het te spreken van schimmelig.
KVNW	Koninklijke Vereniging van Nederlandse Wijnhandelaren, opgericht 1899. In 2000 koninklijk geworden, heette daarvoor CVNW. Branchevereniging met grote en kleine handelaren welke veel gemeenschappelijke belangen behartigd, zoals wetgeving en invoerrechten. Internationaal goed aanzien.
lacrima	Zie saignée.
lactisch	Zuivelig. Zal vooral in witte wijnen een afwijking zijn na de appel- melkzuurgisting.
lagar	Betonnen kuip van een halve meter hoogte, die voor de helft met de zojuist geoogste druiven wordt gevuld. Hierin staan mannen (alleen mannen, geen vrouwen!; dit stamt uit oudere tijden) om de druiven te treden. Dit is een continu proces, dat een aantal dagen doorgaat, dus er zijn zeer veel mensen nodig om in ploegendienst te treden.
Lage	Wijngaard.
Lagenklassifizierung	Eind jaren 90 is na veel discussie besloten dat de betere wijnhellingen een aparte status dienen te verkrijgen. De waarde van de percelen werd onderbouwd met oude belastingdocumenten. In 2002 hebben alle afdelingen van het VDP besloten een nieuwe classificatie te aanvaarden.
Lagenwein	Wijn van één wijngaard.
lágrima	Zie sangrado.
Landespreismünze	Waardering voor de kwaliteit van de wijn. Wordt per deelstaat toegekend.
Landwein	Tafelwijn, waar een geografische benaming op wordt vermeld. De druiven zijn ook wat rijper.
Languedoc	Wijnbouwgebied in het diepe Franse zuiden.
Late Bottled Vintage	Ook wel LBV; een port welke van één oogstjaar is. Vergeleken met Vintage zal de LBV langer op vat rijpen en minder in de fles. Het voordeel is dat de LBV na botteling direct gedronken kan worden. Een eenmaal geopende LBV kan nog enkele weken na eerste opening lekker zijn. (Niet te warm bewaren).
Lazio	Latium. Wijnbouwgebied rond Rome. Frascati is hier zeer bekend, wit. De wijnen van de heuvels rond de stad noemt men Vini dei Castelli Romani. Streekdruiven: roscetto.
lava	Gesteente met uitstekende vocht- en warmteregulerende eigenschappen. Bijvoorbeeld: Kaiserstuhl.
LBV	Late bottled vintage, zie aldaar.
leeftijd	Hoe ouder hoe breder: jonge wijnen geven dunnere aroma's dan rijpere. Oudere wijnstokken geven eveneens bredere smaken.
leem	Bodemsoort.
lees	Vaste delen die na de gisting of fermentatie op de bodem van het vat achter blijven, zie lie.
lemberger	Blauwe druif, waarschijnlijk uit de Donaulanden afkomstig. Ook wel limberger genaamd. In Oostenrijk de blaufränkische druif. Kan zeer mooie wijn geven.
Lese	Oogst.
levure de cru	Het gist dat in de wijngaard van nature op de druiven komt.
Libanon	Klein wijnbouwland. Beroemd: Château Musar dat sinds 1930 bestaat.
lie	Droesem, bezinksel. Zie sur lie en soutirage.
Liebfraumilch	Zoete, witte wijn welke veel in supermarkten verkocht wordt. Geen lekkere wijn. Door velen verguist omdat het de naam van de Duitse wijn te grabbel gooit. Omdat de prijsstelling zo laag is en de wijn in kartonnen pakken zit. Tot rond 2000 uitsluitend zoet. Komt uit Nahe, Rheinhessen en/of Pfalz. Toegelaten druivensoorten: kerner, müller-thurgau, riesling en silvaner.
lieblich	Zoete wijn. Het suikergehalte is hoger dan van halbtrocken (> 18 gr/l), maar nier meer dan 45 gram/liter.
liège	Zie kurk.
Liguria	Ligurië; Klein wijnbouwgebied rondom Genua. Bekendste wijn: Cinque Terre, strogeel, droog, aangenaam. Zoete variant hierop is Sciacchetrà, gemaakt van gedroogde druiven.
likeurwijn	Versterkte wijn, alcohol 15-22% vol. Worden zo genoemd omdat de wijnen dezelfde stroperigheid hebben als likeuren. Vernaccia di Oristano, Sherry, Port. Italië: liquoroso.
Likörwein	Zie likeurwijn.
limberger	Zie lemberger.
lime	Kalk, bodemsoort.
limnio	Rood druivenras, stamt uit Limnos, Griekenland. Vooral in het noorden aangeplant.
limoncello	Het Sorrentijnse schiereiland is bekend vanwege zijn heerlijke citroenen. De zee, de zon en de vulkanische grond leveren hier de beste citroenen van de wereld. Van deze citroenen wordt 'liquore di limone' gemaakt, een citroenlikeur die alleen met natuurlijke producten gemaakt is en door vele Zuid-italiaanse mama's thuis gemaakt wordt. Ook ik heb het recept gekregen: de flinterdunne schillen van 10 citroenen in 1 liter alcohol 1 week laten trekken, 1 kilo suiker in 1 liter oplossen en vervolgens alles mengen en de schillen eruit halen, hierna heeft u een citroengele likeur met een alcoholpercentage van zo'n 32%. Deze zoete citroenlikeur dient ijskoud gedronken te worden en is ideaal in de zomer na het diner en is leverbaar in diverse mooie cadeauverpakkingen. Limoncello is ook lekker over ijs, fruitsalade, en in long drinks en cocktails. Wordt gedronken in smalle hoge glaasjes..
Limoux	Stad. Sinds 2002 AOC voor rode wijn. Men vindt dit stadje, bakermat van Blanquette de Limoux, op 24 kilometer ten westen van Carcassonne en ruim 100 kilometer ten noorden van Perpignan. Rond Limoux strekken zich zacht glooiende groene heuvels uit, waarvan veel hellingen met druivenstokken zijn beplant. De plaats ligt langs de de Aude en bezit een charmante oude kern. Het is niet onmogelijk, dat hier de oudste mousserende wijn ter wereld geproduceerd wordt. Reeds in 931 kwam er in Limoux een reglement dat de kwaliteit van de wijn moest beschermen. Op blinde proeverijen met andere mousserende wijnen scoort Blanquette de Limoux dikwijls hoog. Want het is een met veel zorg en vakmanschap gemaakte wijn, zeer zuiver bovendien en elegant van karakter. De wijn smaakt lichter dan een doorsnee Champagne, omdat in dit geval geen sap van blauwe druiven zijn gebruikt.
linkeroever	Aanduiding voor de ligging van wijngaarden. In de Bordeaux ligt Médoc op de linkeroever, stroomafwaarts gezien.
liqueur d'expédition	Zie dosage.
liqueur de tirage	Suiker opgelost in wijn dat na het bottelen aan de champagnefles wordt toegevoegd. Deze suikers zijn nodig voor de 2e gisting.
liquoreux	Rijke, edelzoete (met botrytis dus) wijn. Bijvoorbeeld Sauternes. Zie dessertwijn.
liquoroso	Zie likeurwijn.
listan	Druivensoort. Gascogne.
lodge	Opslaghallen voor port aan de oever dan de Douro even buiten de stad Oporto.
Loire	1 - wijnbouwgebied in noordwest Frankrijk. Loire is in omvang het derde gebied van Frankrijk. Zie Sancerre, Pouilly-Fumé. 2 - rivier in noordwest Frankrijk.
Lombardia	Lombardije. Wijnbouwgebied in het noorden van het land, ten oosten van Piemonte, tegen de grens met Zwitserland. Wijn van nebbiolodruiven, zoals in de DOC Valtellina en barbera en bonarda uit Oltrepò Pavese. Sfursat is gemaakt van gedroogd fruit. Wisselend landschap, wisselende kwaliteiten.
löss	Bodemelement, rijk aan voeding.
Lot	Rivier welke door het wijnbouwgebied Cahors stroomt.
loureira	Druivenras. Komt voor in Rías Baixas.
lush	Sappig, weelderig, zeer rijp.
Luxemburg	1 - bescheiden wijnbouwland. De Mosel gaat stroomopwaarts vanuit Duitsland door Luxemburg: duidelijke invloeden. 2 - niet bescheiden consumptieland. Hoogste ter wereld: 12,1 liter pure alcohol per hoofd van de bevolking.
maaswijn	Wijn van het gebied langs de rivier de Maas. Napoleon liet ooit de wijnstokken rooien. Oudste moderne wijngaard in Nederland: Slavante op de Pietersberg, 1967, geplant door Frits Bosch.
macabeu/macabeo	Druivenras; O.a. Roussillon, Maury. Ook Spanje: in de noordelijke gebieden viura genoemd. Gevoelig voor oxidatie, fijne subtiele aroma's, lichtbloemig, elegant type.
macératation/maceratie	Het weken van de schillen in de most of gistende wijn. Hierdoor komen meer aroma's, kleur en smaak in de wijn. Dit kan gekoeld plaatsvinden. Wanneer het bij witte wijn wordt toegepast heet het: macération pelliculaire.
macération carbonique	Productiemethode om soepele rode wijnen te maken, vooral voor de Beaujolais Primeur. Engels: carbonic maceration, of andersom.
macération pelliculaire	Techniek bij het gisten, onder lage temperatuur komt veel fruit uit de schillen.
Mâconnais	Wijnbouwgebied binnen Bourgogne. Een groot gebied, in het zuiden, tussen Beaujolais en Chalonnaise. Vooral de witte wijn is befaamd, zoals uit het dorp Pouilly, van de Fuissé.
Madeira/Madera	1 - eiland ten westen van Marokko. 2 - versterkte wijnen welke oeroud kunnen worden. De beste maakt men door de gisting met alcohol te stoppen en de wijn te laten rijpen in een estufa. Rijping ook in solera's. Druivensoorten van droog naar zoet: sercial, verdelho, bual en malmsey.
madérisé	Gemaderiseerd. Madérisation (Frans). Dit zegt men van een wijn welke is geoxydeerd en daarbij ook donkerder is geworden. Ethanol wordt (beperkt) omgezet in acetaldehyde. Wordt toegepast bij Madeira en sherry. Voor veel wijnen is dit een ongewenst verschijnsel. Ter vergelijking zie firne.
Madiran	Wijnbouwgebied in Zuidwest Frankrijk, ten noordwesten van Pau. Het omvat ± 1000 ha. De stijl van de wijnen is krachtig, hoofdzakelijk veroorzaakt door de dominantie van de tannatdruif, die veel tannine geeft en zeer complex is van smaak. De aroma's hebben vaak wat aardsheid in smaak alsook paddestoelen. Daarom zijn de Madiranwijnen of de wijnen uit Uruguay uitstekende wildwijnen.
Magister Vini (MV)	Titel die wordt toegekend aan de opleiding op SWEN 4 nivo.
magnesium	Chemisch Mg. Bodembestanddeel. Basevormend; een wijn wordt minder zuur.
Magnum	Fles met inhoud van 1,5 liter, wat een dubbele inhoud is. Komt uit het Latijn, van Magnus = groot.
Maillardreactie	Chemische reactie waarbij belangrijke geuren en smaken ontstaan, zoals gebakken brood, vlees en rijpe smaken in oudere wijnen; wellicht ook in (getoast) hout. Suikers gaan een verbinding aan met aminozuren/eiwit.
Main	Belangrijkste rivier in Franken, welke in een W-vorm door het gebied stroomt. In het oosten van de Rheingau stroomt de Main in de Rijn.
Maine	Rivier welke uitmondt in de Loire. Vormt met de Sèvre het gebied voor AOC Muscadet Sèvre et Maine.
Maische	Gekneusde druivenmassa, vergelijk most. Voor rode wijn kneust men de druiven voordat het gisten kan beginnen.
Maischegärung	Zie alkoholischer Gärung.
maisson	Hele kleine druiven. Ontstaat door koude tijdens de bloei (juni).
Maitrank	Zie Maiwein.
Maiwein	Droge witte wijn van elbling of riesling, waaraan lievevrouwbedstro (Asperula odorata) - plantendelen of -extracten zijn toegevoegd. ; op basis van witte wijn. Mag tot 5% worden verzoet. Wordt gedronken in België, Duitsland, Luxemburg, Zwitserland, Lotharingen en zelfs hier en daar in de Elzas.
malagousia	Oud Grieks wit druivenras. Citrus en mint.
malbec	Druivenras van franse origine; ook wel Gironde Cot (Bordeaux) of Cot noir (Cahors) genoemd. Staat aangeplant in Garonnegebied, Provence, Midi, Charente, Dordogne, Loire, Argentinië, Bordeaux, Chili, Veneto, Australië en Californië. Wordt in Bordeaux gebruikt om, net als tannat en cabernet franc, in een assemblage cabernet sauvignon te verzachten, verfijnen. Lijkt (daarmee) wat op merlot. In Argentinië 3e druif in aanplant.
malbeck	Aanduiding voor malbec in de Médoc.
malmsey	Wijnstokras om een rijke en zoete Madeira te maken; komt van malvasia. Donkere amberkleur en honing.
malo of malolactische gisting	Zie appel-melkzuurgisting.
Malta	Bescheiden wijnland. Lokale druivenrassen:gellewza (rood) en ghirg(h)entina (wit). Tegenwoordig: initiatieven met hulp uit het buitenland leveren aardige wijnen op.
malvasia	Druivenras; ook: tourbat in Roussillon. Komt veel in Italië voor, rosso en bianco. De rode vooral rond Terlan. Deze geeft dan krachtige en extractrijke wijn. In Spanje ook voor rood en wit toegepast. Ook: Corsica, Californië, Portugal.
malveseye	Zoete wijn uit de herbergtijd.
malvoisie	Druivenras; zie ook pinot gris.
Mancha, La	1 - hoogvlakte ten zuiden van Madrid. 2 - wijnbouwgebied met Valdepeñas als belangrijkste appellatie, gezien de kwaliteit.
manzanilla	Lichte droge sherry, van het finotype, maar dan uit de stad San Lucar de Barramede. Manzana betekent appel. Wat ziltig.
marc	Wat in de gistingskuip overblijft na het aftappen van de wijn.
Marche	Wijnbouwgebied in het midden van Italië, tegen de oostkust. Belangrijke lekkere wijn: Verdicchio dei Castelli di Jesi, beroemd geworden in zijn karakteristieke groene Amfora-fles.
Marie-Jeane	Fles met inhoudsmaat van 4,5 liter (Bordeaux).
Marken	Zie Marche.
Marsala	Likeurwijn wijn van Sicilië. Verouderd: Perpetum. Wordt gemaakt door een gistende basiswijn te stoppen met alcohol.
marsanne	Wit druivenras. Komt veel voor in Rhône (noord). Ook in Roussillon en Zwitserland, aldaar ermitage genoemd. Weinig gevoelig voor oxidatie. Kan goed ouderen.
mas	In het zuiden. Zie wijnhuis.
master of wine	Titel voor diegenen die de Londense wijnschool hebben doorlopen. Zwaarste opleiding voor vinologen.
maturana	Weinig voorkomend druivenras in La Rioja. Wit of blauw.
matured in wood	Gerijpt in (kleine) houten vaten.
Maule Valley	Wijnbouwgebied in Chili.
Maury	Wijnbouwgebied.
mauzac	Druivenras.
mavrodaphne	Blauwe druif, Grieks. Uitgangsmateriaal voor de spicy likeurwijn uit Patras. Ook droge wijn. Wordt "Zwarte Laurier" genoemd.
mavrud	Druivenras. O.a. Bulgarije.
mazuelo	Blauw druivenras. Wordt in Spanje buiten Aragón en Catalonië zo genoemd. Is de cariñena of carignan.
Médoc	Belangrijk wijnbouwgebied aan de linkeroever van de Gironde in Bordeaux, zuidwest Frankrijk. Kwalificaties: laagste: crus pays (landwijn), crus bourgeois, premier cru, hoogste: grand cru. In de Médoc bestaan 6 gemeente-appellaties en twee regionale appellaties: Haut-Médoc en Médoc.
medoc noir	Zie malbec.
meeldauw	Plantenziekte; echte meeldauw (Oïdium of Uncinula necator) is in 1850 vanuit Noord-Amerika naar Europa gekomen. Sindsdien is geen Europese wijnstok zonder schimmelaantasting mogelijk. Geeft een grauw-wit laagje ('powdery mildew') op de bladeren en druiven, doet de druiven verschrompelen. Bestrijden met: Bordeause pap, een koper-kalkoplossing. Verwoestte in 1851 50% van de druiven in het Douro gebied. Sinds 1878 is de valse meeldauw (plasmopora viticola) veroorzaker van veel verlies in Europa.
meiwijn	Zie maitrank en -wein.
melangeren	Zie Verschneiden.
melkzuurbacteriën	Bacteriën die appelzuur wijn omzetten in melkzuur. Dit gebeurd volgens de appel- melkzuurgisting. Dit proces mag geen slechte smaak veroorzaken. Toegestane stammen: Leuconostoc, Lactobacillus en/of Pedococcus.
melon de bourgogne	Druivenras welke in Bourgogne niet aan z'n trekken kwam, maar in het Loiregebied maakt men er de bekende Muscadetwijnen van.
mencía	Blauw druivenras. Komt voor in Bierzo, Valdeorras en Ribeira Sacra (Spanje), krachtige wijn.
Mendoza	Belangrijkste wijnbouwgebied in Argentinië, heeft 68% van de wijngaarden.
Menetou-Salon	AOC, vooral pinot noir en sauvignon blanc. Staat in de schaduw van de overbekende Pouilly en Sancerre.
merchant	Engels: wijnkoper.
merlot	Belangrijk druivenras van franse origine. De wijn heeft een blauwzwarte kleur, is vriendelijk, met een aromatische complexe smaak, geeft volheid. Wordt wereldwijd op vele plaatsen verbouwd en de toepassing is veelal om hardere wijnen te verzachten van bijvoorbeeld cabernet sauvignon. Spraakmakend in Bordeaux (Saint-Émilion, Pomerol).
merzling	Druivenras waar geen bevredigende wijnen van kunnen worden gemaakt. Ontstaan in Freiburga.
mesa	Tafel, van tafelwijn: vino de mesa.
mesetas	Hooggelegen, vlakke plateaus. De gemiddelde hoogte van deze 'tafels' is 600 m.
Messwein	Miswijn; minimaal QbA is toegestaan.
mest	Bron van voedingsstoffen.
metalen	1 - een wijn kan ook van nature mousseren. Metalen zijn ook alkalimetalen: natrium, kalium, calcium en magnesium. Reageren zij met water, dan ontstaan zuurstofbelletjes. 2 - metalen zijn meestal mengsels.
métayage	Het huren van een wijngaard.
méthode champenoise	Ook wel méthode traditionelle. Proces waarmee in de Champagne mousserende wijn wordt gemaakt. Deze term mag ook uitsluitend voor wijn uit de streek Champagne worden gebruikt. Volgens deze klassieke bereidingsmethode welke ook bij veel andere mousserende wijn gebruikelijk is, laat men de wijn een tweede gisting op de fles ondergaan bij lage temperatuur. Om de gisting op gang te brengen wordt aan de wijn in de fles gist en suiker toegevoegd en wordt de fles met een kroonkurk gesloten. Het koolzuurgas dat bij de gisting ontstaat kan de fles niet uit en zal in de wijn oplossen, vooral omdat de druk in de fles toeneemt. De flessen worden met de kurk naar beneden opgeslagen in een pupitre en af en toe gedraaid, opdat de neerslag met o.a. gistcellen zich naar de kurk begeeft. Door de kurk en de gistcellen te bevriezen, de ijsprop snel te verwijderen (dégorgement) en de fles aan te vullen met stille wijn en eventueel een dosage ontstaat een heldere mousserende wijn. Tot 1994 was deze naam toegestaan in Duitsland; nu: Sekt met Klassische Flaschengärung. Zeer verleidelijk. Méthode traditionelle. Zie méthode champenoise, maar de gebruikte term voor mousserende wijnen in Frankrijk buiten de Champagne. Ook wel: crémant. In Duitsland: klassische Flaschengärung (Sekt); Italië: metodo classico of metodo tradizionale; Spanje: cava, método tradicional.
Méthusalem	Fles met inhoud van 6 liter voor mousserende wijn. Genoemd naar de grootvader van Noach. Voor stille wijn: impériale.
metodo classico (Italië)/tradicional (Spanje)	Mousserende wijn, zie méthode champenoise.
Mexico	Klein wijnland met wijngaarden in het noorden. Investeringen door buitenlandse bedrijven.
Michigan	Staat in de Verenigde Staten. De eerste wineries zijn door Italiaanse immigranten na 1932 jaren gestart (afschaffing prohibitation). Nu zo'n 5400 ha.; vierde in omvang van de USA. Het grootste deel voor voor sapindustrie en tafeldruiven, met de rassen: Concord en Niagara. Slechts 600 ha. is bestemd voor de wijn. En er zit groei in: 5%/jaar (2002). Nu 32 wineries in drie wijnbouwgebieden: Leelanau Peninsula, Old Mission Peninsula en Lake Michigan. Samen goed voor 2,6 miljoen flessen per jaar.
micro-bullage	Kleine luchtbelletjes. Het systeem werd in de Madiran door Patrick Ducourneau ingevoerd. Men injecteert zuurstof in de most tijdens de gisting. Dit heeft tot doel tannine zachter te maken, terwijl in korte tijd toch veel extractie vrijkomt.
microklimaat	Klein gebied. Kan tientallen vierkante kilometers op een hoogvlakte zijn. Maar ook een beschut dal. Door de lokale weersgesteldheid en ligging heerst er een afwijkend klimaat. De ene kant van de berg heeft een ander klimaat als de andere kant Anders dan kenmerkend voor de omgeving. Plaatselijke vegetatie, rivieren, bergen, de nabijheid van de kust of de samenstelling van de bodem zijn van invloed op het lokale klimaat.
Midi	Het grootste (40%) en oudste (Grieken) wijnbouwgebied van Frankrijk. Het ligt in het zuiden van Frankrijk, langs de Middellandse Zee, vanaf de Pyreneeën tot de Rhône. Het omvat de wijnbouwgebieden: Languedoc, Roussillon, Corbières, Hérault, Minervois. Zie ook Vin de Pays d'Oc.
Mid-West	Het wijnbouwareaal in Missouri en Michigan. Alles is Great. Ook aanwezig: de vader van Maradonna, Silvio Ciccone, met eigen winery (1995, in Suttons Bay, westkust van Lake Michigan). Klassiek: chardonnay en pinot noir; exotische soorten: seyval blanc, vignoles, chardonel, norton en chyntiana.
mierezuur	Komt niet in wijn voor, maar in rode mieren en brandnetels.
migraine, château	Wijn waar je hoofdpijn van krijgt. Synoniem voor een goedkope slobber.
Milchsäuregärung	Zie: appel-melkzuurgisting. Ook: malolactische gisting, of malo. Biologische sâureabbau.
mild	Voor (mousserende) wijn een aanduiding dat het suikergehalte meer dan 50 gram/liter bevat. Wordt ook sweet (UK) genoemd, doce (Portugal).
millerandage	De bessen aan een tros zijn verschillend in grootte. Meestal in combinatie met coulure. Oorzaak: slecht weer bij de bloei. De kleinere bessen bevatten geen pitten, zijn zoet en minder zuur. Er is sprake van een lagere opbrengst.
millésime	Geeft aan dat een champagne van wijn van één jaar is gemaakt. Wordt uitsluitend in hele goede jaren toegepast.
mineralen	Geven een wijn een vollere indruk. Uitsluitend afkomstig uit de bodem.
Minervois	Wijnbouwgebied in de Midi. Ligt direct ten noorden van de Corbières, met als natuurlijke grens de vallei d'Aude. Vanuit deze vallei loopt het terrein in noordelijke richting trapsgewijs omhoog, de uitlopers van Montagne Noire in. Het hoogteverschil tussen de hoogste districtsheuvels en de valleivloer varieert van 560 meter in het oosten tot ruim 800 meter in het westen. De bodem van de Minervois is gevarieerd van aard. In de vlakte treft men de vruchtbaarste, kleihoudende gronden aan, dikwijls met grote ronde keien bezaaid. Hoger in de heuvels komen vooral kiezel en kalk voor, met af en toe ook leisteen. Beide gronden leveren goede wijn. Het hart van de streek is nog altijd Minerve. Dit oude dorp ontleent zijn naam aan de Keltische uitdrukking "men erba", hetgeen beboste rots betekent. Minerve ligt gelijk een adelaarsnest hoog op een smalle rotsrichel. Minerve is één van de 161 gemeenten, die Minervois-wijnen kunnen produceren. Van deze dorpen liggen er 45 in het departement Aude en 16 in Hérault.
Miño	Rivier. Ontspringt in Portugal, stroomt noordwaarts door Ribeiro (Spanje) en mondt in het wijnbouwgebied Ribeira Sacra uit in de Sil. Noordoost Spanje.
mis en bouteille au domaine/château	Gebotteld in het wijnhuis. Staat dit niet op een fles, dan is de fles elders gebotteld. Wellicht in Nederland.
Missouri	Staat. Het begon met immigranten uit Duitsland en Zwitserland, 19e eeuw. Ook franse missionarissen. Eerste AVA (AOC) in de USA was Augusta in 1980. Zo'n 40 professionele wijnmakers (2002).
Mittelhaardt	Noordelijke deel van de Pfalz, en het beste deel.
Mittel-Mosel	Middenstuk van het Moselgebied. Van hier komen de beste Moselwijnen. Enkele dorpen: Bernkastel, Wehlen, Piesport.
Mittelrhein	Wijnbouwgebied tussen Bonn en Bingen met klei-leistenen bodem. Voornamelijk witte wijnen. De mooiste zijn droog. Opp. 645 ha. Dit is 0,62% van het totaal in Duitsland.
moederzuursel	Van de beste druiven wordt een een gistende massa gemaakt. Deze gisten worden gebruikt om de afzonderlijke vaten/tanks aan het gisten te brengen. Vaak wordt het moederzuursel gestart met een reinculture. Duits: Drauflassen; Engels: Cross-over; Frans: pied de cuve. Deze zuursels moeten af en toe worden ververst aangezien verontreiniging door bacteriën op de loer ligt.
moelleux	Zoete wijn van overrijpe druiven. Minder rijk dan een liquoreux.
moer	Bezinksel, zie depot.
Moezel	Zie Mosel; ook, ten onrechte, Moesel genoemd.
Moldavië	Wijnland dat zich presenteert met wijnen aan de onderkant van de markt.
Molise	Klein wijnbouwgebied ten zuiden van Abruzzo en ten oosten van Rome. Behoorde ooit bij Abruzzo.
monastrell	Druivenras in Spanje, is gelijk aan mourvèdre.
monocépage	Zie cépage.
monopole	Wijngaard in alleenbezit.
monovitigne	Distillaat met uitgangsmateriaal van één druivenras, zie grappa.
montagne	Berg.
Montalcino	1 - dorp in Toscane. 2 - zie brunello.
Montefalco Sagrantino	DOCG voor rode wijn in Umbrië, sinds 1992.
Montepulciano	1 - zie Toscaanse vino nobile. 2 - zie Abruzzo.
Monterrei, Valle de	Wijnbouwgebied (DO) in het zuidoosten van Gallicië, tegen de Portugese grens, provincie Orense. Beste wijngaarden liggen in de Verinvallei, met klei en kalk. Rivieren: Támega en Arnoia. Belangrijkste druivenrassen: verdello en doña blanca (wit) en bastardo, mencía en tinta fina (rood); dat klinkt al aardig Portugees. Geen zware wijnen.
moraete	Moerbeienwijn, uit de herbergtijd.
morio-muscat	Geelgroene druif, ontstaan uit een kruising van silvaner en weißer burgunder. Genoemd naar veredelaar Morio. De wijn is zeer aromatisch.
morfologie	Leer welke de vorm en bouw van de organismen beschrijft. De maten en kleur van de druif, de vorm en maten van het blad, etc; dit geeft een unieke beschrijving van een ras of soort.
Morgon	Cru in de Beaujolais met de meeste dikte en warmte. 1100 hectare met een bodem van verweerd graniet en leisteen.
Morillon	Chardonnay in het wijnbouwgebied Steiermark.
Moscato d'Asti	Zie asti spumante.
Moscato di Pantelleria	Beroemde witte dessertwijn, welke van het eilandje Pantelleria komt, voor de Afrikaanse kust.
moscofilero	Wit druivenras, Griekse traditie. Lijkt op gewürztraminer en muscatdruif.
Mosel	1 - rivier, ontspringt in de Vogezen (Frankrijk) om ruim 500 km verderop bij Koblenz (Duits) in de Rijn te stromen. 2 - belangrijk Duits wijnbouwgebied. Internationaal bekend om het Moezeltje, zoet, wit en goedkoop, maar ook vermaard om de schitterende mineralige Rieslings, zoet danwel droog, of beide, subtiel balancerend.
Mosel-Saar-Ruwer	Wijnbouwgebied. De Mosel (of Moezel) is een zijrivier van de Rijn. De Saar en de Ruwer zijn zijrivieren van de Mosel. De beste percelen zijn de Steillagen; de bodem kenmerkt zich door het hoge Schiefer of leisteengehalte, dat veel mineralen bevat. Opp. 12.500 ha. Dit is 12% van het totaal in Duitsland.
most	Druivensap in het stadium tussen persen en wijn zijn. Bij vervoer: max. 1 vol%.
mostgewicht	De dichtheid of soortelijk gewicht uitgedrukt in kg per liter. Hoe meer suiker zich in de druif bevindt hoe hoger het mostgewicht zal zijn.
Mostkonzentrierung	Verschillende technieken zijn voor handen om aan de most water te onttrekken waardoor het aandeel smaakbestanddelen verhoogt kan worden. Dit wordt in alle wijnlanden toegestaan. Technieken zijn vacuümdestillatie, omgekeerde osmose (soort zeer fijn filter) of cryo-extractie.
Moulin-à-Vent	Wijnbouwgebied en cru binnen de Beaujolais. Wordt de "Seigneur des Beaujolais" (Koning onder de Beaujolaiswijnen) genoemd. Moulin-à-Vent hoort kracht, intensiteit en stoerheid in zich te verenigen. De naam komt van de molen zonder wieken in het plaatsje Romaneche-Thorin. In het jaar 2000 kreeg de molen door samenwerking met de Nederlandse Molenvereniging nieuwe wieken. Bodem: graniet en mangaan.
mourvèdre	Druivenras, ook: monastrell. Levert veel kleur, uitstekende tannine (body en structuur), kan goed rijpen.
mousse(rend)	1 - verzamelnaam voor wijn met belletjes. 2 - belletjes met koolzuurgas (CO2) in schuimende wijnen. De fles staat onder koolzuurdruk. In 1828 spatte nog 80% van de flessen uiteen door een te hoge druk, begin 19e eeuw was dit gemiddeld 15-20%. Tegenwoordig amper nog. 3 - er vormt zich een mousse (schuim) na inschenken. Hoe kleiner en fijner de belletjes, hoe langer de belletjes blijven, des te beter de wijn. Ook in verband met het effect in de mond: hoe kleiner de bubbels en/of hoe meer in aantal, des te romiger en lekkerder. 4 - voor glaswerk, zie flûte. 5 - wijn kan ook van nature mousseren.. 6 - zie methode traditionelle, perlwein, methode champenoise.
moût	Most.
Mouton-Cadet	Als een van de laatste Grand Crus uit de Bordeaux kreeg Mouton Rothschild met ingang van de oogst 1993 ook een tweede wijn. Nog steeds denken velen ten onrechte dat Mouton-Cadet de tweede wijn van Mouton Rothschild zou zijn. Niets is minder waar.
müllerrebe	Zwartblauwe druif. Mutatie van de spätburgunder. Ook wel pinot meunier (Champagne).
müller-thurgau	Witte druif. Eerste ontworpen kruising, uit 1882; ontstaan uit riesling en chasselas. De naam komt van de Zwitser Prof. Dr. Hermann Müller, die in het Zwitserse kanton Thurgau werkte. Ook wel Rivaner genoemd. Wordt in de Elzas en Zwitserland riesling x sylvaner genoemd. Komt ook voor in Oostenrijk, Nieuw-Zeeland (45% van alle druiven!), USA, Japan, Australië, Slovenië, Südtirol, Kroatië, Luxemburg en Engeland. De wijn is fruitig en minder elegant dan Riesling door het lagere zuurgehalte.
Muscadet	AOC sinds 1937, wijn uit de het Loiregebied nabij Nantes.
Muscadet Sèvre et Maine	AOC sinds 1936, wijn uit de het Loiregebied ten zuidoosten van Nantes welke sur lie kan worden gemaakt. In 1999 was dit 56 vol%.
Muscadet Coteaux de la Loire	AOC sinds 1994 in de regio Ancenis ten westen van Nantes langs de oevers van de Loire.
Muscadet Côtes de Grandlieu	AOC sinds 1994 ten zuidwesten van Nantes, vernoemd naar het meer Grandlieu.
Muscat de Noël	Primeurwijn uit de Roussillon, Muscat de Rivesaltes. Gemaakt van twee druivenrassen: Muscat à petits grains en de Muscat d'Alexandrie. Als Kerstwijn gepresenteerd.
Muscat de Rivesaltes	Zoete wijn van de muscatdruif, vin doux naturels, uit Roussillon. Rivesaltes ambré wordt gemaakt van witte druiven en krijgt zijn kleur van de lange houtrijping. Rivesaltes tuilé wordt gemaakt van blauwe druiven, eveneens met lange houtrijping.
muscat/muskaat/muskat	Witte druif met het Loire-gebied als herkomst (melon de bourgogne). Waarschijnlijk mutatie van muskateller. Komt in veel gebieden voor: Rhône (Beaumes de Venise), Alsace, Roussillon, Maury (Frankrijk), Duitsland (Muskat Ottonel).
muskateller	Een van de oudste witte druiven, afkomstig uit Egypte en/of Azië. Kent vele synoniemen, zoals moscato (Italië), muscat (Frankrijk), moscatel (Spanje en Portugal) en traminer.
muskattrollinger	Een mutatie van de muskateller. Staat al sinds eind 19e eeuw in Württemberg aangeplant, het begon bij Weingut Graf Adelmann.
must	Engels: zie most.
mutage	Het stoppen van de gisting: gistonderbreking door alcohol aan de most toe te voegen, zoals bij Beaume-de-Venise, port en Banyuls.
mutatie/mutant	Spontane wijziging van erfelijke eigenschappen. Vooral in het druivenras pinot zijn veel mutaties geweest. Veelal zijn de veranderingen nadelig voor het gewas of de wijn die van het fruit wordt gemaakt, soms wordt de gemuteerde plant met verbeterde eigenschappen (h)erkend en zal een nieuwe wijn ontstaan, zie ook kloon.
muy buena	Zeer goede wijn/wijnjaar.
MV	Magister Vini.
mycotoxine	Gifstoffen welke door schimmels worden gemaakt, zie Ochratoxine A.
nachtschade	Wordt in de wijngaard geplant om biologische afweer op gang te brengen. Het trekt sluipwespen, roofmijten en lieveheersbeestjes aan.
nagisten	1 - in het vat. 2 - in de fles.
Nahe	Wijnbouwgebied aan de Nahe rivier. De Nahe stroomt bij Bingen in de Rijn. Het gebied kent vele bodemsoorten, waaronder porfier, lei, löss, kiezel, zandsteen, mergel, en kwarts. Opp. 4611 ha. Dit is 4,36% van het totaal in Duitsland.
Nantes	Stad en regio in het westen van het Loiregebied. Sinds de Romeinen wijnbouw. Veel variatie in wijnjaren door vorst in het voorjaar, variatie in zon en regen. Natte omgeving met veel bodemvariatie. Het gebied in beroemd door de Muscadet.
national variety	Dat druivenras dat de wijnen van een land kenmerkt. Bijvoorbeeld, tannat uit Uruguay of riesling uit Duitsland.
Natriumsulfiet en Natriumbisulfiet	Synthetisch conserveermiddel, natriumzout van zwaveligzuur. Meest toegepast in wijn en cider. Zie zwaveldioxide.
natuurkurken	Kurken welke in één keer uit een plaat kurk zijn gestanst. Granulaatkurken zijn aan elkaar geplakte korrels, waar eerst een plaat van is gemaakt.
natuurzoete wijn	Benaming voor VDN-wijnen, zoete wijnen van zeer rijpe druiven, waarbij de gisting wordt gestopt met brandewijn (port, Banyuls, etc).
Navarra	Wijnbouwgebied in het noorden van Spanje. Soms in de schaduw van broer Rioja. Vanaf de Pyreneeën tot de Ebrovallei. Veel zijrivieren, o.a. Aragón, Arga en Ega. Vruchtbare streek. De vallei is heet, hogere wijngaarden (600 m) zijn beter. 40% van de wijn is rosado, vooral van garnacha. Lokaal: viuradruif. Weinig witte wijn. er is een verbod op de aanplant van garnacha. Nu plant men: tempranillo, cabernet sauvignon, merlot, chardonnay. Cépagewijnen succesvol. In de winter koude wind uit het noorden, warme lente, hete zomer. Droog, genoeg vocht. 18.000 ha wijngaard en 55 mio liter wijn.
Nebbiolo d'Alba	Wijn (DOC) uit Piemonte. Van de nebbiolodruif.
Nebuchadnezar	Fles met inhoud van 15 liter. Ook met de letter g i.p.v. de ch. Genoemd naar de koning van Babylon.
Neckar	Rivier in Württemberg, stroomt tussen Stuttgart en Heidelberg, alwaar de rivier in de Rijn uitmondt.
negatieve selectie	Handwerk in de wijngaard om de oogst te redden van rotting, door pluk goed fruit, slecht fruit verwijderen, ontbladeren.
négociant	Letterlijk: handelaar in wijn. Dit begrip staat ook op etiketten. Met behulp van de courtier zoekt de négociant wijnen uit bij de wijnhuizen. De négociant kan ook zelf een wijnhuis hebben. Een négociant-eleveur laat de wijn ook rijpen.
negroamaro	Druivenras, staat o.a. in Puglia, Italië.
Neuchâtel	1 - wijnbouwgebied in Frans Zwitserland. 2 - naam van de chasselas in dit gebied.
Neus	1 - lichaamsdeel. 2 - aanduiding voor het aroma of de geur: "de neus is stuivend".
Neuzüchtungen	Nieuwe druivensoorten die door jarenlage kruisingstesten zijn ontstaan met bepaalde eigenschappen, zoals resistentie tegen ziekten en opbrengsten. Voorbeelden: reichensteiner, optima en johanniter.
Nieuw Zeeland	Wijnland. Begin 21e eeuw maakt het land serieus aanstalten om wijnen met schroefdop te verpakken.
Nieuwe Wereld	In tegenstelling tot het 'oude' Europa worden hiermee de overzeese wijnlanden bedoeld: Zuid-Afrika, Australië, Argentinië etc. Voor de meeste consumenten moeten deze wijnen nog ontdekt worden. Bijzonder is dat deze wijnlanden een andere wetgeving hebben dan wij. Men kan wijn maken alsof het de graanoogst betreft. Zo neemt men wijnstokken al in het derde jaar in productie en kan men onbeperkt irrigeren. Er is ook geen lange geschiedenis van de terroirs bekend en wat nu werkelijk de beste wijnen zijn is nog niet duidelijk. Door de opkomst van de NW landen is in ieder geval de marktgerichtheid van de wijnwereld enorm toegenomen.
noble rot	Engelstalige benaming voor edele rotting, Pouriture Noble of Edelfäule.
nobling	Groene druif, in 1939 ontstaan door een kruising tussen silvaner en gutedel. Is uitsluitend in Baden-Markgräflerland (Duitsland) toegestaan.
nouaison	Zie vruchtzetting.
novello, vino	Witte of rode primeurwijn met een laag alcoholgehalte tot 12%. Gemaakt volgens macération carbonique. Fruitige wijn met weinig tannine, niet lang houdbaar, jong drinken.
oxidatie	1 - wijn kan een gebrek hebben door zuurstof, zie geoxideerd. 2 - zuurstof is een van de belangrijkste invloeden bij het wijn maken.
oxidatief	Dat de wijn is gemaakt onder (ruime) invloed van zuurstof, aëroob.
Ökologische Bewirtschaftung	Strenge wijze van werken waarbij de hoogste milieudoelstellingen worden gehaald.
paille, vin de	Zoete wijn uit de Jura, zie strohwein.
palaios	Oude wijn.
pale	Kleur voor een sherry van het finotype. Bleek.
Palo Cortado	Bijzonder sherrytype.
palomino	Druivenras, wit, wordt in Spanje gebruikt voor de sherry.
pardina	Druivenras welke in Ribera del Guadiana wordt verbouwd.
parequita	Druivenras, zoals in Portugal.
parfum	1 - fijn, delicaat aroma. 2 - dat waardoor een mens lekker gaat ruiken. Uit den boze op wijnproeverijen. Geldt ook voor aftershave.
Parker, Robert	USA; wijnschrijver.
passerilage	Door het passeren van wind langs de druiven, voor of na de oogst, droogt de druif in en neemt de concentratie toe.
passito	Wijn van halfingedroogde druiven met een hoog suikergehalte.
Pasteur, Louis	Wetenschapper die veel studie heeft gedaan naar wijnziektes en gisten in het bijzonder, ook in de eigen wijngaard, Rosières genaamd. Heeft dit vastgelegd in 'Etudes sur le vin' (1866). Belangrijke ontdekking was dat gist zich in een zuurstofvrij, of anaëroob, milieu ontwikkelt. Geboren in Dole (Jura) en bracht zijn jeugd door in Arbois.
pasteuriseren	Wordt (weinig) toegepast om de wijn gistvrij te krijgen. Wordt ook wel flash-pasteurisatie genoemd vanwege de korte verhitting. Kan gebruikt worden om een gisting te stoppen.
pedro ximénez	Ook wel PX. Druif waarvan men heerlijke vettige sherry maakt. Uitstekend bij chocoladedesserts.
pergola	Groeiwijze van de wingerd. Komt voor in Rias Baixas, Spanje en op Bali, Indonesië.
Perlan	Naam voor de wijn gemaakt van het druivenras chasselas, gebruik in het gebied rond Genève: Chasselas de Genève.
Perlwein	Parelwijn; mousserende wijn die bij lage CO2-druk is gemaakt (1-2,5 bar); mousseert dus wat minder. Alcoholgehalte 7-9% vol. Prosecco is een perlwein. Wordt ook in Nederland gemaakt.
persen	Druiven persen. Het sap uit de druiven treden met de voet, was vroeger de gewoonte. Nu in Portugal (Douro). Door een moderne machine kan dat nu zeer precies worden uitgevoerd. Een belangrijk moment bij het wijn maken. Hoe minder vaste delen je met het sap mee laat vloeien, des te minder tannine zul je in wijn aantreffen, des te zuiverder het sap. Ook de schilwand kan men onbeschadigd achterlaten. Voor een zuivere wijn zijn het glucoserijke sap en de gistcellen van belang. Laat men vaste delen toe in een most, dan zal de wijn breder gaan smaken. Dit kan er later eventueel worden uitgefilterd.
perskurk	Zie granulaatkurk.
Perswijn	1 - wijnmagazine uitgegeven door De Wijnpers. 2 - wijn gemaakt van de persing van de schillen nadat het goede sap is afgevloeid. Mindere kwaliteit wijn als bij een eerdere persing.
pétillant/-ce	Heel licht parelend. Vormt een kleine of geen mousse. Komt ook voor bij heel jonge wijn, frizzante.
petite arvine	Druivenras. Komt voor in Zwitserland.
Pétrol(eum)	Aroma met olieachtige kenmerken. Dit is afhankelijk van de wijngaard en het jaar; 90 en 92 hadden het sterk. Gaat weg met decanteren. Komt voor in gerijpte wijnen. Niet te verwarren met firne (ouderdomssmaak). Heeft u het idee meer een glas diesel dan een glas wijn in handen te hebben, dan is sprake van een fout, veroorzaakt door stress.
Pfalz	Ligt in deelstaat Rheinland-Pfalz. Westelijk van de Rijn tegen het Pfälzerwald en ten oosten van het Haardtgebergte. Warm gebied. Door Duitsers geliefd, want gebied en warm. Toscane van Duitsland, of, het paradijs, zo wordt het wijnbouwgebied Pfalz ook wel genoemd, Ook Palts genoemd. Opp. 23.720 ha. Dit is 22,25% van het totaal in Duitsland.
Pfropfrebe	Veredelde of geënte druivenplanten. Amerikaanse planten worden voor het wortelstelsel gebruikt in verband met de resistentie tegen de druifluis, daarbovenop komt de Pfropfrebe.
pH	Handige term om zuurtegraad aan te duiden. pH 0-7 staat voor zuur en pH 7-14 staat voor basisch. De pH van water is 7 (neutraal). In 1909 geïntroduceerd. Komt van het Grieks-Latijnse Potentia Hydrogenii en is een maat voor de waterstofactiviteit = concentratie aan waterstof-ionen van een zuur (waterstof = H). Een druif voor het maken van wijn zal een pH hebben van ±3. Honing ook, al smaakt dat niet zuur vanwege het enorm hoge gehalte aan relatief zoete suikers (fructose). Tafeldruif: Een tafeldruif is aanmerkelijk minder zuur dan een wijndruif; pH = 5 (?) tot 7. Druif uit het vuistje. Ook zuur.
picpoul(e)	Druif, aangeplant in het zuiden van Frankrijk. In het plaatsje Pinet, ten zuidwesten van Montpellier: Picpoul de Pinet. Aldaar 'Vin de la Mer'. Niet teveel zuur. Ook in de Loire, zie folle blanche.
pièce	Bourgondische benaming voor een eikenhouten vat waarin men de wijn laat rijpen. Inhoud kan variëren van 215 tot 228 liter.
pied de cuve	Zie moederzuursel.
Piemonte	Letterlijk: aan de voet van de berg, NL: Piëmonte. Wijnbouwgebied bij Turijn. Beroemd om de Barbaresco en Barolo, Asti Spumante/Moscato d'Asti.
Pierce's disease	Ziektebeeld bij fruit dat door het een bacterie wordt veroorzaakt. Door het insect glassy-winged (glazige vleugels) sharpshooter wordt de bacterie snel overgebracht op andere planten. Bij deze ziekte wordt het watertransport in de plant (sapstromen) geblokkeerd, waardoor de plant uitdroogt en dood gaat. Een belangrijke ziekte in Californië. Er is een remedie, maar deze wordt niet toegepast vanwege acceptatie door de consument. Men kent de genen die de gevoeligheid voor de bacterie veroorzaken en kan deze verwijderen. De ziekte is ook bekend bij andere fruitsoorten.
pineau d'aunis	Druivenras, blauw. Vooral Loire, ook wel chenin noir genoemd.
pinotage	Druivenras, blauw, Belangrijk in Zuid-Afrika. In 1925 door prof. Perold gekruisd uit pinot noir en cinsaut (in ZA hermitage).
pinot auxerrois	Druivenras. Wordt in de Elzas en Duitsland als apart druivenras gezien, die voller en aromatischer is dan de pinot blanc.
pinot blanc	Druivenras. Belangrijk in de Elzas, maar komt daarbuiten ook veel voor. In Duitsland Weißburgunder.
pinot gris	Druivenras. Wordt in de Elzas de 'sultan' genoemd of tokay pinot gris; deze laatste is een naam die verdwijnen gaat i.v.m. de gelijknamige benaming met Tokay in Hongarije. In Duitsland grauburgunder, Italië: pinot grigio, Zwitserland: Malvoisie. Stevige en ronde wijnen, complexer dan pinot blanc, wat rokerig.
pinot meunier	Wit druivenras. Zal in uw Champagne zitten. In Duitsland: müllerrebe.
pinot noir	Druivenras. Belangrijkste bron voor rode wijn in Bourgogne, Duitsland en Zwitserland. Zeker ook belangrijk voor de productie van champagne.
Pilz	Schimmel, zie bijvoorbeeld Botrytis cinerea.
Plaine	Vlakke deel in de Alsace. Niet voor geweldige wijn.
plantaardig	Smaakkenmerk, vooral in jonge wijn. Meestal niet positief uitgelegd, want onrijpe tannine. Kan ook komen door het laten meegisten van de stengels en ander materiaal van de plant. Zie ook aroma.
plantdichtheid	De hoeveelheid wijnstokken per hectare. Moe meer planten, hoe meer concurrentie voor de wortelstelsels. Meer concurrentie leidt tot minder opbrengst per wijnstok, en dat resulteert in een betere, meer geconcentreerde wijn.
ploegen	Het omwerken van de bodem tussen de rijen wingerds. Ploegt een wijnmaker weinig, dan zal de bodem dichtslaan, zodat de regen niet meer tot de bodem kan doordringen. Ploegt hij teveel, dan heeft de wijnboer behalve veel werk ook geen profijt van de begroeiing. Een humuslaag die wordt verkregen door bijvoorbeeld om het jaar te ploegen: gezond en het houdt de bodem optimaal en constant van kwaliteit.
pluk(ken)	Zie oogst.
plukgang	Zie trie.
polyfenolen	In wijn: tannine en de kleurstoffen. Wateroplosbare stoffen die een belangrijke rol in alle levensmiddelen vervullen, als antioxidant, kleurstof, tegengaan van bruinkleuring, remstof voor enzymen. Erg gezond.
porrón	Traditionele schenkfles waaruit men direct de wijn drinkt.
port	Wijn welke met wijnalcohol uit de regio (Douro) is versterkt. Ontstaan doordat de wijn vroeger zeereizen niet kon overleven. De toevoeging van alcohol verbeterde dit. Kan vele smaken hebben, verschillen kunnen zijn: zoetheid, houtlagering en/of flesrijping, kleur, druivenrassen, oogstjaren, de hand van de wijnmaker en de stem van de verkoper/exporteur. Rode port heeft 19 of 20 vol% alc. Tawny, ruby en de witte port zijn mengsels van wijnen van verschillende jaren, druivenrassen, gebieden en wellicht ook wijnmakers. Witte port heeft 18 vol% alcohol. Is minder zoet en lichter van smaak dan de rode. Kan licht gekoeld lekkerder zijn. Wordt veelal gemaakt van druivenras malvasia fina. Port met ouderdomsgarantie: dit is een gemiddelde ouderdom. Meestal een tawny. Zie ook crusted, tawny, ruby, garrafeira, LBV, vintage, colheita.
port-style wine	Naam voor wijnen die worden gemaakt zoals port wordt gemaakt, maar die niet uit Portugal komen.
portugieser	Zwartblauwe druif. Vermoedelijk uit Hongarije/Oostenrijk. Rode wijn, in meeste gevallen twijfelachtig.
port shipper	Exporteur van port.
portveïn	Russisch equivalent van port.
portwijn	Port.
Pouilly-Fuissé	Droge, maar mollige witte Bourgognewijn, Mâconnais. Groengele kleur, met een zachtzijdig karakter. Te zwaar als etensbegeleider? Kan goed rijpen in de fles.
Pouilly Fumé	Droge witte wijn uit het plaatsje Pouilly-sur-Loire. Dankt de naam aan het plaatsje en de gebruikte druiven: sauvignon blanc. Deze druiven noemt men lokaal: blanc fumé. Een wat kruidige wijn, met muskusherinneringen. Finesse in mineralen en fruit.
Pouilly-sur-Loire	1 - plaatsje in de Loire. 2 - witte wijnen gemaakt van de chasselas.
poulsard	Druivenras, typisch voor de Jura, aldaar ploussard genoemd. Rood en rosé. Kersen, frambozen, specerijen en jong hout.
pourriture grise	Onrijpe druiven kunnen openspringen i.p.v. poreus worden, en het sap is voor de insecten of lekt op de bodem van de wijngaard. Komt ook voor bij o.a. aardbeien. Kan door teveel regen worden veroorzaakt, of door de negatieve eigenschappen van Botrytis cinerea.
pourriture noble	Zie Edelfäule of edele rotting.
powdery mildew	USA; zie meeldauw.
Prädikat	Predikaat. Onder speciale eisen gemaakte wijnen: Kabinett, Spätlese, Auslese, (Trocken)beerenauslese en Eiswein.
Prädikatssekt	Sekt met een predikaat. Mousserende kwaliteitswijn welke aan de voorwaarden van de méthode champenoise heeft voldaan.
Prädikatsweingüter	Zo benoemen de leden van de VDP zichzelf.
Premier Cru	Geclassificeerde wijngaard. In Frankrijk: Bourgogne. In Duitsland: leden VDP. Maximaal 65 hl/ha.
Pressenwein	Wijn ontstaan door de restanten uit de gistingskuip (Duitsland), Frans: marc, te persen. Frans: vin de presse.
prikwijn	Zie mousserend.
primitivo	Druivenras, rode wijn. Krachtig en flink alcohol. Vroegrijp. Oorspronkelijk uit Apulië, Italië (of toch Kroatië). Ook in USA als zinfandel.
Prince Albert Valley	Wijnbouwgebied in de oostelijke Kaapprovincie gelegen, 400 km ten NO van Kaapstad. Bestaat sinds 2002. Het dichtstbijzijnde wijncentrum is Calitzdorp, bekend om zijn port. Ook Zuid-Afrika’s struisvogelhoofdstad, Oudtshoorn, ligt in de buurt. De Prince Albert Valley is genoemd naar het dorp Prince Albert. Een interessant gegeven is dat de wijnbouw hier de afgelopen jaren van de grond gekomen is dankzij een Nederlands investeringsproject, Bergwater Vineyards. Merlot is er het belangrijkste druivenras.
Priorato	Wijnbouwgebied in noordwest Spanje, in Catalonië, omgeven door het gebied Tarragona. Traditioneel: hoog alcoholgehalte. Vroeger miswijn voor monniken met de eis niet eerder oogsten dan in oktober. Weinig regen op vulkanische bodem: weinig rendement van dit onherbergzame terrein. In de jaren rond 1995 heeft het gebied enorme omwenteling doorgemaakt. Er is geïnvesteerd in een druppelbevloeiingssysteem. Cabernet sauvignon in kleine hoeveelheden is duur en goed. De nieuwe generatie wijnen lijkt niet op de traditionele wijnen. Lekker: garnacha en wit.
Probe	Proeverij of monster.
Proefkrant	Wijnkrant uitgegeven door de Wine and Food Association.
Proefschrift	Wijnmagazine uitgegeven door de Wine and Food Association.
proeven	1 - het proeven van wijn kan analytisch, technisch of beschrijvend zijn. Beschrijvend is het proeven wanneer een proefnotitie moet worden gemaakt. Meestel onderverdeeld in kleur, geur/aroma, smaak, en algemene kenmerken. Analytisch is de beoordeling van alle kenmerken van een product, zie sensorische analyse. Technisch is een proeverij wanneer men moet beoordelen hoe een wijn is gemaakt, of een wijn goed is of slecht. Men kent punten toe. 2 - neemt u een slok, spoelt de wijn door de mond, niet zo hard als bij het tandenpoetsen !, en spuug het weer uit. Doorslikken mag, maar na veel proeven wordt het onderscheidend vermogen minder. Direct aantekeningen maken. Proeven leert u door ervaring en veel lezen over wijn. Ook waar te nemen: helderheid, aroma, voor-, hoofd- en nasmaak. Herkenning van gebreken en afwijkingen, vaststelling van de typische kenmerken die overeen moeten komen met wat op het etiket staat. Mondgevoel, alcohol, zoet, zuur, bitter. Herkenning van de druif, wijngaard en zo tot aan de cuve en de producent. Complexiteit. Type.Ervaren proevers achterhalen hiermee o.a. hoe een wijn is gemaakt, wat het bewaarpotentieel is en wat de kansen in de markt zijn. Onderscheid kan gemaakt worden in het type analyse; eveneens of na afloop gepraat kan worden over de test. Wijnproeverijen zijn gebonden aan enige regels: o.a. geen tabak of parfum, goede verlichting, ontspannen atmosfeer. Voor velen is het gewoon genieten. 3 - in de wijnwereld worden vele proeverijen georganiseerd. Producenten, handelaars, beurzen, beroepsverenigingen, kenners, hebbers, liefhebbers, etc. willen allemaal wijnen presenteren. 4 - door het jaar heen in de wijngaard van de druiven proeven, levert informatie op over de ontwikkeling van de oogst. 5 - blind proeven.
profumato	Gearomatiseerde wijn met een sterk bouquet.
prohibition	Genoemd naar het 18e amendement, de National Prohibition Act (Volstead Act). In 1920 werd dit tegen de Alcohol-legaliseringswet aangenomen: saloons en handelsplaatsen voor alcohol moesten sluiten, transport verboden; de drooglegging was een feit. In 1933 werd door het 21e amendement de 18e verworpen.
propriétaire	Eigenaar.
Prosecco	1 - een heerlijke, frisse, lichtbruisende witte wijn. DOC Veneto. Ongecompliceerd, zomers. 2 - druivenras.
Provence	Wijnbouwgebied, waar vanaf de Romeinen wijn wordt verbouwd.
Puglia	Wijnbouwgebied in Zuid-Italië, de hiel en de hak van de laars. De "Kelder van Italië" genoemd. Bestaat sinds de Grieken, export door de Romeinen. Veel investeringen rond het jaar 2000. Op hooggelegen wijngaarden rijpen de druiven minder langzaam en dat is goed met zo een felle zon.
pupitre	Rek waarin de flessen worden geplaatst voor de tweede gisting op fles, bij de productie van mousserende wijnen.
puttonyo(s)	1 - klein houten vaatje van 28 liter inhoud. 2 - aanduiding voor de zoetheidsgraad voor Tokaji Aszú. Hoe meer Puttonyos, hoe zoeter, hoe rijker de wijn, hoe duurder en hoe lekkerder. Eén of twee puttonyos zie je niet zo veel.
PX	Zie Pedro Ximénez.
Qualitätswein bestimmter Anbaugebiete - QbA	Garantie voor de rijpheid van een druif. Het zegt iets over het minimale suikergehalte (mostgewicht) in de druif op het moment van oogsten. Eisen verschillen per wijnbouwgebied. Deze wijnen mogen angereichert worden.
Qualitätswein garantierten Ursprungsgebiet - QgU	Een wijnsoort of Sekt die de specifiek lokale smaak, wijnstoksoort, etiket, vorm van de fles etc. goed weergeeft.
Qualitätswein mit Prädikat - QmP	Wijnen met een predikaat: Kabinett, Spätlese, (Trocken)(beeren)auslese of Eiswein.
quinta	Wijnhuis, kan groot of klein zijn, met of zonder eigen wijngaarden.
quintal	Staat voor 100 kg geoogst fruit. Per ha. levert 70 quintals 4500-5000 flessen op.
Raiffeisen-Struktur	Structuur van coöperaties. Druiventelers kunnen ook druiven door een van de zes regionale Zentralkellereien tot wijn laten maken. Door de Duitse coöperaties wordt een derde van de Duitse most verwerkt. De Deutsche Raiffaisenverband fungeert als overkoepelende organisatie over de coöperaties.
raïm	Druif.
Raimat	1 - dorpje in Costers del Segre. 2 - wijnhuis in dat gebied.
rancio	Een wijnstijl met overeenkomsten met tawny port, Madeira of Marsala. Wordt in Spanje en het zuiden van Frankrijk gemaakt door de vaten met wijn in de hete zon te laten rijpen. Hoog in alcohol. Aperitief. Oxidatief.
Rappen	Stelen en stengels van de druivenplant, zie rist.
rarität	Bijzonderheid. Veel wijnhuizen hebben Raritäten op de prijslijst staan. Dit zijn oude wijnen of wijnen van bijzondere kwaliteit. Kunnen ook vaak op veilingen opduiken, en ze worden er voor Duitse veilingen speciaal voor gemaakt.
ras	Zie druivenras.
Rebe	Wijnstok of -rank, druivenplant.
Rebenzüchtung	Ontwikkeling van nieuwe druivenrassen door kruisen. De tijd welke men nodig heeft een goed nieuw ras te ontwikkelen is ongeveer 30 jaar.
Reblaus	Druifluis, zie Phylloxera.
Rebsorte	Wijnstokras.
rechteroever	Aanduiding voor de ligging van wijngaarden. In de Bordeaux liggen Pomerol en Saint-Émilion op de rechteroever, stroomafwaarts gezien.
recioto	Methode om zoete wijn te maken. Komt veel voor in Veneto. Recie: bovenste druiven van een wijnstok, welke de meeste zon hebben gehad. Geen Botrytis wijn, gemaakt uit gedroogde druiven, waardoor de concentratie enorm toeneemt. Zoet, omdat men de gisting heeft gestopt voordat alle suikers zijn vergist. Voorbeelden: Recioto della Valpolicella (rood) en Recioto di Soave (wit), Zie ook strohwein. Vergelijk Amarone.
Recioto di Soave	DOCG in Veneto voor witte wijn, zie recioto, Bestaat sinds 1998.
reductief	Tegenovergestelde van oxidatief, eigenlijk: anaëroob. Gebrek aan zuurstof kan een wijn een onaangenaam karakter bezorgen. Dit is te verhelpen door te beluchten (roeren). Kan wijn ook bijzondere positieve eigenschappen geven, zie sur lie. Reductieve wijnen zijn beter te bewaren, met geringere hoeveelheden zwavel.
regent	Blauw druivenras, resistent tegen botrytis en plasmopora, in mindere mate tegen meeldauw. In 1994 toegelaten en ontstaan in Siebeldingen, Pfalz. Geclassificeerd in Rheinland-Pfalz en Württemberg. Kan mooie wijnen opleveren.
Régnié	Eén van de Beaujolais Cru's. Heeft deze status sinds 1988. Bestaat uit twee plaatsjes: Régnié en Durette. Voordelig geprijsd. Soepele, fruitige wijn.
regular	Gemiddeld wijnjaar/wijn.
Réhoboam	Fles met inhoudsmaat van 4,5 liter; in Bordeaux Marie-Jeane genaamd. Genoemd naar de koning van Juda.
reichensteiner	Geelgroene tot vaalbruine druif ontstaan uit een kruising van müller-thurgau met onder andere angevine. Reichenstein is een burcht bij Trechtinghausen (Rheinhessen).
reifen	Rijpen.
reifebeständiger	Dat zeg je van een wijn welke juist goed kan rijpen.
reincultuur	Industrieel gist, zuiver aan de graat: bestaat uit 1 of meerdere soorten gist. Zie ook moederzuursel.
reinigen	1 - van de wijn. 2 - van een vat: grote houten vaten worden gereinigd door in het vat te kruipen en te borstelen. Vergelijk dit eens met RVS tanks in een wijnfabriek, waar de tanks door reinigingsmiddelen en automatisering kunnen worden gereinigd.
remontage	Intensief beluchten van de gistende most.
remuage	Het draaien van de champagneflessen in de pupitre waardoor het gist en andere vaste delen zich naar de kurk verplaatst, bezinkt.
rendement	Opbrengst in hectoliter wijn per hectare (hl/ha). Kan ook de opbrengst in kg. druiven per ha zijn, zoals in Spanje.
reserva	Wijn welke in houten vaten rijpt en meestal in de fles. Per wijnbouwgebied andere eisen aan de rijpingsduur. Meestal 36 maanden: 1 jaar hout en 3 jaar glas. Voor witte en roséwijnen geldt: minimaal 6 maanden in een vat, totaal 24 maanden rijpen. Vergelijk crianza en gran reserva, joven of tinto, roble.
réserve	Minimaal twee jaar gerijpte wijn.
restricties	Beperkingen, zoals op beplanting (aantal per m2, druivenrassen), opbrengst (kg druiven per ha) en productie (liter per kg druiven, proces, rijpingstijden en verpakking).
restsüße	Restsuiker of restzoet; suiker die na het gisten in de wijn achter is gebleven. Dit klinkt onaf. Het gaat om wijn die niet gechaptaliseerd is, waar dus geen suiker aan toe is gevoegd, maar waar nog een zoete impressie bestaat.
restzucker	Zie restsüße.
Retsina	Rode of witte wijn met typische harssmaak. Vroeger verpakte men wijn in amforen, zeker in Griekenland. Aangezien de amforen poreus waren, werd de binnenzijde ingesmeerd met een hars. Dit gaf een bijsmaak aan de wijn. Tegenwoordig wordt deze smaak bewust tijdens de gisting aan de wijn toegevoegd. Hierdoor wordt de wijn ook beter houdbaar en hoeft er geen jaartal op de wijn. Evengoed: snel (jong) drinken. Hars is afkomstig van bijvoorbeeld de aleppodenneboom. Voornamelijk van de druiven roditis en savatiano.
Rheingau	Wijnbouwgebied ten noorden van de Rijn bij Mainz. De hellingen zijn hier naar het zuiden gericht. Grote verscheidenheid in bodem en hoofdzakelijk riesling (80%). Opp. 3274ha. Dit is 3,1% van het totaal in Duitsland.
Rheingauer Leichtsinn	Een groep jonge wijnmakers welke een parelwijn maken die volgens afgesproken eisen gemaakt moet worden.
Rheinhessen	Grootste wijnbouwgebied van Duitsland. De ligging is aan de westzijde van de Rijn tussen de Nahe en Worms. Zeer veelzijdig door verschillende microklimaten en bodemsoorten. Opp. 26428 ha. Dit is 24,65% van het totaal in Duitsland.
Rheinland-Pfalz	Deelstaat waarin de wijnbouwgebieden Rheingau, Rheinhessen, Mosel-Saar-Ruwer, Nahe, Mittelrhein en de Ahr liggen.
Rheinpfalz	Oude benaming voor het wijnbouwgebied dat nu Pfalz genoemd mag worden.
Rhône	1 - rivier, stroomt bij Genève Frankrijk binnen en in de Provence de Middellandse Zee in. 2 - wijnbouwgebied met o.a. Côtes du Rhône, Côtes du Rhône Villages (met of zonder gemeentenaam), Chateauneuf du Pape, Côte Rôtie, ... Bekende gemeentenamen: Gigondas, Tave, Lirac, Vacqueyras.
Rías Baixas	Rías betekent letterlijk: riviermond. Wijnbouwgebied in het zuiden van Gallicië, een van de beste Spaanse gebieden voor witte wijn. Onder de appellatie Rías Baixas mogen drie verschillende wijnen vallen, nl.: albariño, condado en rosal. De albariño wordt veruit als de STER van de appellatie beschouwd. Dankzij het milde klimaat, de zanderige en granieten bodem, vochtigheid en zonneschijn tezamen, vonden de albariñodruiven hier de meest ideale omstandigheden om tot grote perfectie te groeien en te rijpen. Ander fruit, langs de Miño: treixadura en loureira. RB is een van Spanje's natste gebieden. Rias Baixas is verbonden met de Atlantische Oceaan en kent daarom een grote verscheidenheid aan vis. De albariño wordt bij uitstek aanbevolen bij vis. 1770 ha met 64000 hl.
Ribeira Sacra	Omvat 5 wijnbouwgebieden langs de rivieren Miño en Sil. Ondervindt Atlantische invloeden, welke door de riviervalleien komt. De bodem is alluviaal met rotsen. De beste wijngaarden zijn steil en hoog, terrasvormig. Belangrijkste druiven: albariño (wit) en mencía (rood). DO sinds 1995. 1200 ha en 25.000 hl.
Ribeiro	Wijnbouwgebied in Gallicië, vlakbij Portugal. Wijnbouw in de riviervalleien van de Miño, de Arnoia en de Avia. Veel variatie van wijnhuizen: modern/traditie. Veel zuidhellingen op granieten ondergrond. Warmer dan aan de kust. Druiven wit: treixadura (vooral), albariño en godello. Rood: caiño. Fruitige wijnen. 3000 ha, 180.000 hl.
Ribera del Duero	1 - Duero is een rivier. Ribeira: betekent oevers. 2 - wijnbouwgebied ten noord-westen van Madrid, ten oosten van de stad Valladolid. Wordt wereldwijd als beste productiegebied van Spanje gezien. Tafelbergen, 800 m boven de zeespiegel. In de grond veel kalksteen en dikwijls ijzer. Klimaat en bodem uitstekend. Voornaamste rode druif is de tinta del pais, ook wel tinta fina genoemd, een mutatie van de tempranillo. De druif is aan het klimaat aangepast en brengt heftige, soms ook rond en mollige, donkere zware wijnen voort. Bijzonder zijn de irrigatiesystemen, eigen slangeninstallaties of een gezamelijke infrastructuur, de slootjes. Herkomst van Spanje's grootste rode wijnen: Veja Sicilia, Pesquera, Prado Rey, Emilio Moro.
Ribera del Guadiana	Wijnbouwgebied in zuidoost Spanje, tegen Portugal, in Extremadura.
rieslaner	Geelgroene druif. In 1951 in Franken (Duitsland) ontstaan uit een kruising van silvaner en riesling. Heerlijk bij kreeft in eigen saus of krab in witte wijnsaus. Vooral vanaf kabinett geslaagd.
riesling	Druif, wit. Officiële naam is weisser riesling (D). Kent veel synoniemen, zoals johannisberger, hochheimer of rheinriesling. Midden-Europese herkomst uit rond 1450. Koning onder de druiven. Komt ook voor in de Alsace, Zuid-Afrika, Australië en de Verenigde Staten. In Duitsland zijn 30 klonen beschreven. De wijnen kenmerken zich door raffinement/elegantie en de fruitige smaak. Riesling staat bekend om de gastronomische kwaliteiten.
riesling x sylvaner	Zie müller-thurgau.
Rioja, La	Wijnbouwgebied, uitgesproken met een G.
Rio Oja	Riviertje dat uitmondt in de Ebro en naamgever is van het wijnbouwgebied La Rioja.
ripasso	Vino di ripasso, vinificatiemethode.
riserva	Wijn met officiële minimale rijpingstijd.
rissen	Druiven van de tros halen, ook wel afrissen. Laat men de stelen meegisten, dan komt ook onrijpe tannine in de wijn. Soms is dat de bedoeling en rist men niet. Vaker rist men niet, omdat het een dure behandeling is. In kort-gistende most kunnen de stelen minder kwaad dan in een langdurig-gistende most.
rist	Dat gedeelte van de tros dat de bessen bijeenhoudt. Wordt de gehele tros bij het wijn maken gebruikt, dan kunnen bittersmaken en een grasachtige smaak in de wijn komen. De keuze daartoe is aan de wijnmaker.
Rivesaltes	Versterkte wijn uit de Roussillon. Zie ook Muscat de Rivesaltes.
rivier	Belangrijk in de wijnwereld. In de geschiedenis vanwege het transport van de wijn. Al eeuwen, omdat een rivier zorgt voor het geschikte microklimaat voor de druiventeelt. Rivieren zorgen voor vochtige lucht en beïnvloeden de temperatuur in de omgeving; luchtstromen door de riviervallei bijvoorbeeld, zijn belangrijk voor afkoeling 's nachts. Denk aan Rijn, Rhône, Douro/Duero.
roble	Eikenhout. De term wordt gebruikt om aan te geven dat de houtopvoeding kort is, meestal niet langer dan een maand. Betere wijnmakers gaan tussen crianza/reserva (12 mnd) en joven zitten: 2 tot 5 maanden. Veelal geen regels voor vastgesteld reserva.
robola	Wit druivenras, Griekenland. Fruitig, limoen. Meestal in een assemblage.
roditis	Wit druivenras, Griekenland. licht gekruid van de Pelopenonen. Variatie in kwaliteit.
rond	Soepel, zacht, niet scherp, half strak.
Roemenië	Wijnbouwland dat na de val van het communisme vooral investeringen vanuit Frankrijk en Duitsland heeft gekend. De wijngaarden omvatten zo'n 250.000 ha.
rosal	Wijn uit het wijnbouwgebied Rias Baixas.
rosado	Rosé. Veel in Navarra (40%).
rosato	Rosé.
rosé	Frisse wijn, gemaakt door de schillen van blauwe druiven voor de kleur kort met het witte druivensap te laten meegisten. Meestal een assemblage van druivensoorten.
Rosenthaler	Duitse naam voor Rozova Dolina, tot 2006 toegestaan.
rosso riserva	Op hout gerijpte rode wijn, zoals uit Oltrepò Pavese.
Rotling	Rosé van uitsluitend blauwe druiven; komt uit Württemberg.
roussanne	Druivenras; nobele druif, levert wijn van grote klasse. Goed zuur, goede balans, aangenaam vlezig, verfijnd en lekkere aroma's: kamperfoelie, irisbloem, groene koffiebonen. O.a. in Roussillon. In de Savoie: bergeron.
roussette	Druivenras dat o.a. in de Savoie staat. Ook altesse genoemd. Afkomstig van Cyprus, na de kruistochten meegebracht.
Roussillon	Wijnbouwgebied in het zuiden van Frankrijk, tegen de oostpunt van de Pyreneeën aan, in het departement Pyrénées Orientales.
Roussillon (Villages), Côtes du	AOC sinds 1977 met grote bodemverscheidenheid.
rozen	Ziet men wel eens in de wijngaard staan, zij hebben een signaalfunctie. Meeldauw slaat eerder op een roos, dan op de druif. Een wijnboer kan zo exact bepalen wanneer met (biologische) bestrijdingsmiddelen kan worden ingegrepen.
Rozova Dolina	Wijnbouwgebied, gelegen aan de voet van de Balkan, waar ook enorme velden rozen staan voor de oogst van rozenblaadjes t.b.v. de parfumindustrie.
RS - Rheinhessen-Silvaner	Samenwerkingsverband van wijnhuizen; zie aldaar.
rubino	Rossige kleur.
ruby	Soort port, een jonge mengwijn met meestal een korte houtrijping. Is bij verkoop drie jaar oud. Lichter dan tawny, doordat er minder tannine aanwezig is. Zoetig aperitief of bij/na dessert. Geen oude wijn.
Rueda	Wijnbouwgebied op 170 km ten noordwesten van Madrid, tegen de Portugese grens in de deelstaat Castilla-León. Belangrijke plaatselijke witte druif is verdejo, maar ook viura, aan de linkeroever van de Duerorivier. Grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht, gelegen op hoogvlaktes, golvend landschap. Kans op vorst t/m juni.
ruländer	Zie grauer burgunder.
Rusland	Bescheiden wijnland. Belangrijk is de wijn uit de Krim.
Ruta del Vino - Valle del Maule	Chili - wijnroute. De wijnindustrie is goed voor het toerisme; in Chili in de Maule Valley, zie chilewineroute.
RVS	Roest vast staal, of roestvrijstaal. Wordt gebruikt als materiaal voor een vat/tank om wijn in te maken.
Saale-Unstrut	De rivieren Saale en Unstrut bepalen het karakter in dit voormalig Oost-Duitse wijnbouwgebied. Meest noordelijk gelegen gebied op de 51e breedtegraad. Opp. 447 ha. Dit is 0,42% van het totaal in Duitsland.
Saarland	Zie ook Mosel-Saar-Ruwer. Gebied dat zeer fraaie wijnen voortbrengt.
sabreren	Het met een sabel openen van een fles mousserende wijn.
Saccharomyces cerevisiae	Bakkers- of beter, wijngist, dat suikers omzet in alcohol en CO2.
Sachsen	Kleinste wijnbouwgebied dat door de Elbe wordt doorsneden. Het ligt in voormalig Oost-Duitsland. In Meißen is de eerste wijnschool van de wereld opgericht. Opp. 311 ha. Dit is 0,3% van het totaal in Duitsland.
sacristía	De pronkstukken van de sherryproducent. Vrijwel altijd een buitengewoon oude wijn (nooit gewone Fino's of Manzanilla's), welke met zorg zijn geassembleerd uit nauwkeurig geselecteerde vaten van de beste oogstjaren. De wijnen zijn een toonbeeld van aromatische rijkdom, diepgang, verfijning en lengte.
saignée	Letterlijk bloeden, komt van het Spaanse sangrado. Ook: lacrima (traan) (Italië). Het eerste sap uit de gistingskuip, nadat de ruiven er in zijn gestort, is het minst geconcentreerd en wordt gescheiden van de rest van de most. Men laat de wijn in feite bloeden. Van dit sap maak je fijne wijn: vin de goutte (Frankrijk). De druivenmassa resulteert in een wijn met een hogere concentratie.
Saint-Amour	Een van de negen cru's in de Beaujolais. In Parijs geliefd.
Saint-Bris	AC sinds 2002 in de Bourgogne. Het gebied is een buitenbeentje: ze ligt ver buiten het kerngebied van de streek: even ten zuidoosten van Auxerre en ten zuiden van Chablis. Het meest opvallend is echter dat de witte wijn hier niet gemaakt wordt van chardonnay, maar van sauvignon blanc.
Saint-Chinian	Een klein deelgebied in de Languedoc. AOC sinds 1983. Net als Faugères kennen we ook hier een klein microklimaat en een speciale bodem, wat het wijnbouwgebied een eigen karakter geeft. Over het algemeen is Saint-Chinian kruidiger dan de Faugères en net wat minder verfijnd. Door deze structuur kan deze wijn wel beter houtrijping doorstaan en daardoor langer worden bewaard.
Saint-Émilion	Beroemd dorp en wijnbouwgebied in de Bordeaux. Omvang: 5% van Bordeaux. Wijnbouw ontstaan door de Romeinen in de tweede eeuw na Chr. AC Saint-Émilion bestaat sinds 1936 en vanaf 1954 voeren enkele châteaux de Grand Cru status, waaronder Cheval Blanc en Beausejour-Bécot. Kenmerkend: veel kleine wijnbouwbedrijven en veel coöperaties. Druiven: merlot (domineert), cabernet franc en cabernet sauvignon.
Sal(a)manazar	Fles met inhoud van 9 liter. Genoemd naar de koning van Syrië.
Salentino	DOC in de hak van de laars. De Salice Salentino is een volle rode wijn.
Samos	Grieks eiland waar zeer zoete muscatdruiven groeien, waar men natuurzoete wijnen van maakt.
samtrot	Zwartblauwe druif. Mutatie van de müllerrebe.
Sancerre	AOC met de druivenrassen sauvignon blanc en pinot noir. Mooie wijnen.
sangiovese	Letterlijk: bloed van Jupiter. Naast Chianti en Soave de meest geproduceerde wijn in Italië, ong. 93.500 ha (2000).
sangrado	Ook wel lágrima genoemd. Letterlijk bloeden; zie voor uitleg saignée.
Santa Barbara	Wijnbouwgebied ten zuiden van San Francisco. Tussen 1996 en 2001 verdubbeling van het aantal wijngaarden en wineries.
Santenay	AC in de Bourgogne. Negentig procent van de wijn uit dit gebied is rood van de Pinot Noirdruif. De zuidelijkste rode wijn uit de Côte de Beaune. Santenay kan een heel gronderige smaak hebben.
santo, vin	Van origine een miswijn. Wijn van halfingedroogde druiven die enkele maanden na het oogsten geperst zijn. het is een lichtzoete, goudgele wijn met een hoog alcoholpercentage en uitgebalanceerde zuren.
Sardinië	Eiland in de Middellandse Zee. In de geschiedenis door vele volkeren bewoond geweest. De artisjok wordt hier veel verbouwd, veel schapen. Veel dessertwijnen, zoals Vernaccia di Oristano. Ook Malvasia di Bosa of di Cagliari en Vermentino di Gallura.
Sassicaia	Beroemde Toscaanse wijn, gemaakt van Cabernet Sauvignon door Tenuta San Guido des Marchese Incisa della Rocchetta. Heeft sinds 2001 een zusje. Deze tweede wijn wordt gemaakt van de druiven van druiventelers uit de omgeving van het wijnhuis. De wijn wordt gemaakt van Cabernet Sauvignon, Merlot en Sangiovese.
Saumur-Champigny	Appellatie in de Loire, rode wijn. Gemaakt van Cabernet Franc, met af en toe weinig Cabernet Sauvignon gemengd. Stevige kwalitatieve wijnen met friszuur smaak of wat lichtere varianten met frambozensmaak.
Säure	Zuur.
Sauternes (AC)	Beroemd vanwege de zware zoete wijnen die er worden gemaakt, houtgerijpt. Toegestane druivenrassen: Sémillon, Sauvignon, Muscadelle; allen wit. Er heerst een microklimaat dat zeer geschikt is voor edele rotting (Botrytis cinerea). Lage opbrengst: max. 25 hl/ha.
savagnin	Wijnstokras, wit. Sterk resistent tegen rotting. Van deze druif maakt men in de Jura de Vin Jaune.
savatiano	Wit Grieks druivenras. Ongeveer 15% is met deze druif beplant. Hoofdingrediënt van Retsina. Kan daarnaast mooie fruitige wijnen opleveren.
Savoie	Wijnbouwgebied tegen de Alpen, bekend bij wintersporters. Chambéry is de hoofdplaats van deze streek. Druiven zijn voornamelijk roussette/altesse, jacquère en mondeuse. Cru's: Marestel en Monthoux, Apremont, Abymes, Chignin, Arbin.
Schale	Schil.
Schatzkammer	Letterlijk: schatkamer, deel van de kelder waarin oudere jaargangen (tot meer dan 100 jaar) worden bewaard.
Schaumwein	Mousserende wijn die met een minimale CO2-druk van 4 bar is gemaakt. Geen tweede gisting op de fles.
scheurebe	Witte druif. Ontstaan door een kruising tussen silvaner en riesling door Georg Scheu in 1916.
schilling	Oogst van het kurkschors van de kurkeik.
Schlegelflasche	Rijnfles, in de Alsace flûte d'Alsace genoemd, flûtefles. Smalle, hoge ranke fles.
Schlemmer(woche)	Genieten, week waarin culinaire hoogstandjes worden gepresenteerd.
schlieren	Zie tranen in het glas.
Schillerwein	Rosé uit Württemberg van zowel witte als blauwe druiven welke voor het gisten zijn gemengd; lekkere frisse zomerwijn.
Schorle(morle)	Wijn gemengd met mousserend water. Sinds 2003 in grote hoeveelheden op de markt gebracht door de Badische Winzerkellerei.
schuim(wijn)	Zie mousserend.
schwarzriesling	Druif; zie müllerrebe.
sec/secco	Droog. Demi-sec: halfdroog/halbtrocken, ook: halfzoet.
Sekt (Sect)	Mousserende kwaliteitswijn die minimaal 9 maanden lagering heeft ondergaan, minimaal 4 bar CO2-druk. Zie ook Prädikatssekt of méthode champenoise.
Sekt b.A.	Ofwel Sekt bestimmter Anbaugebiete. Sekt welke een aangeduide geografische oorsprong heeft.
Selbstvermarkter	Wijnmaker die zelf het gehele proces van druif tot klant in de hand heeft.
selection	Wijnkwaliteit.
Selections-Wein-Produzenten	Samenwerkingsverband van wijnproducenten.
Semi Crianza	Een wijn met een houtrijping gedurende een halve periode dat vereist is voor Crianza.
sensorische analyse	Wijn wordt geproefd. De sensorische analyse duidt op het volledig beschrijven van de organoleptische kenmerken van een product: kleur, geur, smaak(gehalte), geluid, gevoel, structuur. In een laboratorium of een ruimte dat er niet zo uitziet, analytisch. De voorkennis van de deelnemers is belangrijk: ... to have the sense to proof of the appel .... Hiermee worden marktkansen gemeten, door consumenten een oordeel te vragen. Laboranten geven certificaten af en testen een nieuw jaar.
separator	Apparaat om grote hoeveelheden wijn te klaren. Werkt als een centrifuge.
sercial	Wijnstokras, welke in Portugal wordt gebruikt om een droge Madeira te maken.
Sèvre	Rivier welke uitmondt in de Loire. Vormt met de Maine het gebied voor AOC Muscadet Sèvre et Maine.
sharpshooter	Insect dat glossy-winged sharpshooter heet. Brengt Pierce's disease over op de druiven, waardoor deze verkrenten aan de wijnstok.
sherry	Spaanse wijn. Kenmerkend voor sherry zijn ziltigheid, oxidatietonen, impressies van jodium en noten, strakke droge of juist zoetige, warme smaakpatronen. De naam komt van de stad Jerez de la Frontera (de la Frontera verwijst naar de oude grens tussen de Moren en de Christenen).
sherryachtig	Geoxideerd.
shiraz	Druivenras, zie syrah.
shoulder	Low of high shoulder zijn begrippen om de vloeistofhoogte in een oude fles wijn aan te duiden. Is veel verdampt dan is vast te stellen dat het om een low shoulder gaat. Hier is een apparaat voor beschikbaar; kenners kunnen het met het blote oog zien.
shot berries	Zie coulure.
Sicilië	Wijnbouwgebied. Zoete wijnen: Marsala in alle verschijningsvormen. Op Sicilië wordt veel most en wijn industrieel ingedampt of verstookt tot alcohol. Goede naam: Regaleali.
Sil	Rivier, welke ontspringt in het wijnbouwgebied Bierzo en westwaarts stroomt door Valdeorras en Ribeira Sacra. Eerst breed en ondiep, later door bergengtes van het Cordillera Cantábricagebergte.
silvaner	Witte druif, officieel: groene silvaner. Nu: Duits. Herkomst waarschijnlijk in de Kaukasus. Franken staat bekend om silvaner, maar Rheinhessen oogst hiervan wereldwijd het meest. Komt ook veel voor in Baden, de Elzas, Oostenrijk, Roemenië, Zwitserland, Tsjechië, Italië en Hongarije. Franstalig: sylvaner.
sin crianza	In Rioja een aanduiding voor een jonge wijn die minder dan 1 jaar op fles heeft gerijpt.
single quinta	Een port gemaakt van wijnen van één wijnhuis en de wijn en de port zijn uitsluitend van druiven van eigen wijngaard gemaakt. In de praktijk is dit wijnhuis meestal een familiebedrijf.
single vineyard	Wijnen gemaakt van druiven van één wijngaard.
skin contact	Contact van de schillen (skin) met het druivensap. Dit kan zowel voor het persen (met gekneusd fruit) als daarna gebeuren.
Slovenië	Wijnbouwland met ongeveer 21.500 ha wijngaard, met drie onderliggende wijnbouwgebieden: Podravska, Posavska en Primorska.
smaak	Hoog op smaak of laag? (subjectieve) vaststelling of een wijn lekker is. Bij dit vaststellen zijn belangrijk: omgevingsfactoren en presentatie, emoties, vooroordelen. Smaak hebben: geoefend in het voor jezelf vaststellen of een wijn lekker is, dat is te leren en niet zo heel moeilijk. Basissmaken: zout, zoet, zuur en bitter. Sinds 2001 is er een 5e smaak ontdekt, die bekend staat met de Japanse term umami; een smaak van aminozuren, eiwitten. Ook voor dit component heeft de mens een receptor op de tong. Glutamaat (Ve-Tsin). Zie proeven.
snoei	Huis-, tuin- en keukensnoei bij planten in NL: hoe u snoeit hangt af van het doel wat u wilt bereiken. Heeft u een gigantische plant met vele uitlopers of een stok die u klein houdt? Heeft u een kleine plant, dan verdient het aanbeveling de vruchtdragende armen te snoeien en jonge armen met de ogen die weer uit gaan lopen, te laten zitten. Heeft u een plant met lange stokken, dan snoeit u de uitlopers weg, maar zo dat 2 ogen blijven zitten. Bij het uitlopen in het voorjaar verwijdert u de zwakste/slechtst geplaatste, zodat de sterkste overblijft.
Soave	1 - plaatsje in het hart van het Soave Classico gebied, Veneto, ten oosten van de stad Verona. 2 - bekende wijn. De betere komen uit het Classico gebied. Het grote verschil tussen de normale Soave en de Classico is de bodem. Het Classicogebied is gelegen op oud vulkanisch gesteente, terwijl het gewone Soavegebied vooral gedomineerd wordt door aangeslibde bodem van de Adige rivier. Deze vulkanische ondergrond heeft een typische amandelsmaak aan de Soavewijn. Gemaakt van de garganega druif met maximaal 15% pinot bianco, chardonnay en/of trebbiano.
soepel	Rond, zacht, makkelijk, toegankelijk.
solerasysteem	Bereidingswijze van sherry. Solera is een vat uit de onderste laag van dit systeem.
sommelier	Wijnober.
Somontano	Wijnbouwgebied. Betekent letterlijk: onderaan de bergen. Het gebied ligt aan de voet van de Pyreneeën: woest, graniet, maar ook terrasvormige wijngaarden. Door de diepe ravijnen stroomt o.a. de Cinca een belangrijke zijrivier van de Ebro. De wijngaarden liggen voornamelijk rond de stad Barbastro. In de winter genoeg regen, zomers vaak te droog. De bodems draineren goed: klaksteen en calcium in de klei. Veel cépage wijnen van met name internationale druivenrassen: cabernet sauvignon, merlot, pinot noir, chardonnay, chenin blanc en gewürztraminer. Export is uitstekend. Ook wel inheemse rassen: tempranillo, moristel, garnacha, viura en alcañón.
Sopexa	Commercieel bureau dat namens Frankrijk promotie maakt voor wijn (en andere producten).
soutirage	Oversteken van de wijn in een ander vat om wijn en lie te scheiden. Eerste laat men gistcellen en andere troebelmakers naar de bodem van het vat bezinken. Daarna wordt voorzichtig de heldere vloeistof afgetapt of overgestoken (soutirer). Dit kan meerdere keren herhaald worden voor hetzelfde vat. Tegenwoordig wordt veelal filterapparatuur ingezet.
Spanje	Espagna. Groot, belangrijk en modern wijnland. Veel ontwikkelingen. Uitstekende prijs/kwaliteit. Prachtig land.
Spätlese	Predikaat dat de rijpheid van de druiven garandeerd. Vereist: een minimaal suikergehalte in de druif op het moment van oogsten. Deze eis verschilt per wijngebied. Hiertoe wordt het mostgewicht gemeten.
speculeren	Zie beleggen.
spumante	Mousserende wijn, zie méthode champagne.
stabiel	Een wijn is stabiel wanneer de gisting niet spontaan meer optreedt. In deze tijd een verouderd begrip, al kan je bij een handelaar of producent best eens een fles van obscure kwaliteit in je handen gedrukt krijgen.
Stammschade	Schade aan de stam van de plant, veroorzaakt door de vorst.
Steen	1 - Zuid Afrika; naam voor wijnen van de chenin blanc druif, zie aldaar. 2 - zie gesteente.
Steiermark	Wijnbouwgebied in Oostenrijk. Kent een relatief koel klimaat, waardoor de keuze voor het microklimaat erg belangrijk is. Een vereist om goede wijnen te maken, met niet teveel zuur. Dit is afhankelijk van het jaar, maar het lukt best wel vaak. Het gebied ligt in het zuidoosten van Oostenrijk en is op te delen in Südsteiermark, Südoststeiermark en Weststeiermark. De druiven die men verbouwt zijn voornamelijk wit: welschriesling, grau en weißburgunder, sauvignon blanc, morillon (chardonnay) en traminer. Wel goede resultaten met rood: zweigelt. Klimaat en druiven vereisen veel arbeid in de wijngaard om het loof te managen en het fruit te selecteren. Elegante wijnen.
Steilhänge of Steillagen	Steile wijnhellingen, zoals vooral langs de Mosel. Door deze specifieke ligging vangt de wijnberg veel zon. Door middel van een monorail kan een treintje de oogst vervoeren naar beneden. Het is enorm zwaar om hier te werken.
Stielen	Stelen.
Steinwein	Wijn uit Franken van Deinhard. Lijkt op Liebfraumilch. Niet te verwarren met de wijngaard Stein.
stille wijn	Niet mousserend.
stoffig	Geeft aan dat een wijn relatief veel materie of extract of vaste stof bevat.
stoppen	Een gisting kan worden gestopt door bijvoorbeeld wijnalcohol toe te voegen, zie mutage.
Stoppton	Gebrek aan een wijn. Doordat de gisting is gestopt door toevoeging van zwavel is de wijn naar sulfiet gaan ruiken, de wijn heeft een smaakgebrek.
streekwijn	Wijn uit de regio, Bereich, vin de pays, landwijn, AOC niet vereist, omvat meerdere wijngaarden en gemeenten.
strohwein	Strowijn. Wijn gemaakt van gedroogde druiven. Door het drogen neemt de concentratie opgeloste stoffen (o.a. suikers en smaakstoffen) toe.
structuur	Kwalificatie die belangrijk is om aan te geven of een wijn te bewaren is, dan is structuur nodig. Dit wordt gevormd door de zuren en tannine. Door laat te oogsten verliest een wijn aan structuur, maar krijgt meer ronding.
Stück(faß)	Houten vat van 1000 of 1200 liter, komt ook voor als half- en kwartvat voor. Pfalz.
stuivend	Het aroma stuift het glas uit; veel aroma. Fumet (Frans).
stug	Droge, bittere wijn, wijn zonder fruit.
St. Hubert	NL; van Prix St. Hubert; jaarlijkse wedstrijd georganiseerd oor de Stichting Wine, waarbij de deelnemers 10 rode wijnen blind te proeven krijgen. Erg moeilijk.
St. Vincent	Moderne patroonheilige van de wijn, erg Frans.
suberine	De stof (een complexe verbinding van vetzuren en organische alcoholen) die de kurk ondoorlaatbaar maakt. Hierdoor kan kurk niet rotten en zal het stof en vuil niet snel aantrekken.
Süd(ost)steiermark	Wijnbouwgebied, onderdeel van Steiermark.
suiker	Zoetstof. Italië: zucchero.
suikervrije wijn	Wijnen die droog zijn, minder dan 0,5 g/l suiker. In Duitsland is Diabetikerwein te koop.
sulfiet	Poeder dat als conserveringsmiddel en antioxidant aan wijn wordt toegevoegd. Na oplossen is de werkzame stof: zwaveldioxide.
sultan	Naam voor Pinot Gris in de Elzas.
superiore	Wijn met een hogere alcoholische waarde dan het voorgeschreven minimum, wat soms duidt op een hogere kwaliteit.
Super-Toscanen	Zie Toscane.
sur lie	Traditionele methode welke o.a. eigen is in de regio Nantes, bij de Muscadet Sur Lie. Vastgelegd in 1977. Nadat de wijnen zijn uitgegist, verblijft deze 4 tot 5 maanden op de droesem (lie). De gisten op de bodem hebben geen zuurstof ter beschikking (reductief), waardoor een autolytisch gistingsproces ontstaat met als gevolg: meer smaak en een frissere wijn.
süß	Zoet; aanduiding voor wijn waarbij het suikergehalte tenminste 45 gram/liter bedraagt.
Süßreserve	Meestal geconcentreerd en lang houdbaar gemaakt ongegist druivensap (most). Dit mag worden toegevoegd om wijn zoet te maken. Niet overal toegestaan, zeker niet in wijnen vanaf QbA en hogere prädikaten.
sylvaner	Franstalig voor silvaner.
syrah	Druivenras in het zuiden van Frankrijk: Midi, Rhône. Ook: shiraz, in de Nieuwe Wereld, Australië. Winterwijn. Mooie wijnen, stevig, origineel: rozen, viooltjes, zwart fruit, dierlijk, ceder, zoethout. Geeft structuur, kruidigheid en kleur.
tafeldruif	Druif uit het vuistje. Druivenrassen welke hoge suikergehaltes geven bij hoge rendementen (kg/ha).
Támega	Rivier in wijnbouwgebied Monterrei. Mondt nabij Porto in de Douro.
tannat	Blauwe druif; staat het meeste aangeplant in Uruguay, waar het sappige wijnen oplevert. Staat ook in de Madiran en Irouléguy in France Sud-Ouest, waar het veelal te harde wijnen geeft, die zelfs na rijpen niet lekker worden. Wildwijn, 18 °C. De sappige versies drink je zo.
tannine	Zit in de pit, steel en schil van de druif, maar ook in thee en hout: looizuur. Positief: geeft houdbaarheid aan een wijn en fijne kruidige aroma's en smaken. Negatief: dit veroorzaakt een wrange smaak, kan erg drogend aan de tanden en gehemelte zijn.
tannineus	Wrange wijn door veel tannine, meestal voor onrijpe tannine.
tastevin	Metalen wijnproefschaaltje (nap) welke om de nek kan worden gedragen. Beetje oubollig. Is te verkrijgen met wat wijnkennis en een vriendje in de regio's waar dit een gewoonte is, zoals Bourgogne. Zie ook Confrérie des Chevaliers du Tastevin, het Bourgondische instituut waar een nap te verdienen is.
Tarragona	Wijnbouwgebied (DO) in Catalonië met nog altijd zichtbare Romeinse invloed. Recente (rond 2000) investeringen hebben de zware portachtige wijnen en de bulkwijn vervangen door garnacha, cariñena, tempranillo, macabeo, parellada en xarel-lo. Ook cabernet sauvignon en chardonnay. Veel hoogteverschillen met alluviale, zanderige bodems in de vlakte en graniet met kalksteen en klei in de bergen.
tartaric acid	Wijnsteenzuur.
tasca	Druivenras, uitsluitend in gebruik bij Regaleali op Sicilië.
Taurasi	DOCG voor een volle, rode wijn in Campania, sinds 1993.
tawny	Soort port, mengwijn, heeft langer dan ruby in een houten vat gerijpt, wel tot 40 jaar of langer. Heeft hierdoor een lichtere, bruinere kleur. Zachter dan ruby. Nauwelijks flesrijping, dus direct drinken. Voor goedkopere soorten gemaakt door rode en witte port te mengen.
TCA	Afkorting van de veroorzaker van de kurksmaak, trichloroanisol.
temperatuur	1 - temperatuur van het fruit en de gisting. 2 - bewaartemperatuur. 3 - serveertemperatuur. 4 - de temperaturen in de wijngaard. Warm leidt tot: fruit dat vroeger rijp is. Koud leidt tot: frisse zuren in de wijn. Mooie combinatie: warmte overdag en koele nachten. Zijn de nachten te warm, dan zal bv. appelzuur teveel verademen. Zijn de nachten te koud, een wijn met veel zuur is het gevolg. Dergelijke zaken zijn afhankelijk van het jaar.
tempranillo	Spanje's belangrijkste inheemse blauwe druif. In Valdepeñas: cencibel. O.a. Rioja (60%).
Terassen-Mosel	Voorheen de Unter-Mosel, het noordelijke en lagere deel van de Mosel. Zo aangeduid vanwege de terrassen waarop de druiven zijn aangeplant.
Terra Alta	Vrij onbekend wijnbouwgebied in Catalonië, dat vroeger bekend was onder de naam van de hoofdstad Gandesa. Bergachtig, moeilijk begaanbaar, jongeren vertrekken uit de streek. Het gebied behoeft meer investeringen in bereikbaarheid en technologie.
terras	Wijngaarden worden terrasvormig gemaakt wanneer de helling van de bergen steil en onbegaanbaar zijn. Voorbeelden: Baden (Duitsland), Ribeira Sacra (Spanje), Douro (Portugal). Hierdoor veel kleine akkers. Meestal een prachtige omgeving.
terroir	Bodem, komt van terre. 1 - deze term wordt gebruikt wanneer men de bodem kan proeven. Het zijn de o.a. mineralen die verantwoordelijk zijn voor een de inbreng van de bodem. 2 - modern is dat dit begrip staat voor het totaal van de omgeving van de druivenstok: bodem, microklimaat, natuurlijke waterhuishouding etc. Een omgeving zonder menselijk ingrijpen zogezegd. 3 - terroir is een belangrijk aspect van het kwaliteitsdenken geworden. In de Bourgogne is elke AOC door een verschil in terroir te verklaren. "Terroir is de identiteit van een wijn", aldus Bernard de Laage de Meux namens Château Palmer. Terroir komt tot uitdrukking wanneer het rendement laag worden gehouden.
terroirist	Aanhanger van de idee dat het terroir het belangrijkste kenmerk van goede wijn is.
thermoregulation	Zie thermovinificatie.
thermovinificatie	Het verwarmen/koelen van de most/wijn tijdens de gisting/rijping. Bij rode wijn (Beaujolais) wordt verwarmd om meer extractie te krijgen. Meer fruit, structuur en concentratie zijn het resultaat. In Duitsland wordt ook verwarmd om de gisting van een supergeconcentreerde most van een Trockenbeerenauslese op gang te brengen en te houden. Koelen heeft ook een goed resultaat en wordt gedaan om de gisting rustig te laten verlopen, zodat de gist geen stress krijgt, de stofuitwisseling tijdens het gisten optimaal verloopt en om een uniform gistingsproces te verkrijgen. Levert ook meer fruit en frisheid op en minder oxidatie. Wordt bij witte wijn/rosé toegepast -> frisse wijn.
Ticino	Zuidelijk wijnbouwgebied in Zwitserland met voornamelijk merlotwijnen. Warm.
Tierra, vino de la	Landwijn.
tinajas	Traditionele gistings- en rijpingskuipen, gemaakt van aardewerk, 3 meter hoog. De klei is, zoveel mogelijk, van dezelfde kwaliteit als die waarin de stokken wortelen. Komt voor in Valdepeñas.
tinta fina	Druivenras. Een kloon van de tempranillo, regionale naam in Ribera del Duero.
tinto	Ook wel joven. Aanduiding voor een wijn welke geen houtrijping heeft ondergaan, vergelijk reserva.
tocai	Druivenras, gelijk aan (tokay) pinot gris (Elzas) en grauburgunder (Duitsland).
Tokay Pinot Gris	Verouderde naam voor de Pinot Gris uit de Alsace. Vroeger: Tokay d'Alsace.
Tokaji Aszú	Wereldberoemde dessertwijn. Werd al in de 15e eeuw gemaakt. De wijn ontstaat door de druiven erg lang aan de stokken te laten rijpen, waardoor Botrytis vat op het fruit kan krijgen. In november worden de aangetaste, ingedroogde druiven met de hand geplukt en in kleine houten vaatjes (Puttonyos) gebracht. Door nu één Puttonyo toe te voegen aan een vat droge basiswijn ontstaat een zoete most welke opnieuw kan gaan gisten. De hierdoor onstane wijn kan vervolgens nog jaren rijpen in eikenhouten vaten.
ton	1 - fijne klei. 2 - vat.
tonneau	Groot vat van 900 liter. Gebruikt in Bordeaux.
tonnelerie	Kuiperij.
Toro	1 - letterlijk: stier. 2 - zeer oud en schilderachtig stadje tussen Valladolid en Zamora.3 - wijnbouwgebied in Castilla-León. Heftige wijnen uit heftige omstandigheden. Maar er kunnen ook heerlijke wijnen vandaan komen, Bodegas Fariña.
Torgiano Rosso Riserva	DOCG voor rode wijn in Umbrië (1991).
Toscane	1- mooi wijnbouwgebied, met steden als Florence, Pisa en Siena. Beroemd is de Chianti, maar ook de Brunello di Montalcino en de Vino Nobile di Montepulciano, allen gemaakt van de sangiovesedruif. Lichter zijn de Rosso's. Super-Toscanen zijn tafelwijnen van superkwaliteit, meestal van/met cabernet sauvignon. Door deze wijnen als tafelwijn te declareren hebben de producenten meer speelruimte om een wijn van eigen keuze te maken. Voorbeelden: producent Antinori, wijnen: Sassicaia en Tignanello. 2 - provincie.
Touraine	Wijnbouwgebied in de Loire. Veel variatie. Sauvignon blanc, chenin blanc, cabernet franc, gamay of samengesteld.
toxine	Giftig uitscheidingsproduct van een schimmel.
traditie	Belangrijk in de wijnwereld. Werk je modern met techniek en binnen de regels, of volgens traditionele methoden en ongeschreven regels?
traminer	Blauwe druif, ook wel roter traminer of clevner genoemd. Gewürztraminer in Frankrijk. Gewurztraminer (zoals de wijn in het Duits wordt genoemd) is een ‘Bukett-mutatie’ met een afwijking in de neus. Aromatisch.
tranen	1 - in het glas: ook wel: kerkramen, druppels. Wat aan de binnenkant van een glas wijn naar beneden druipt bestaat uit glycerine en alcohol. Hogere gehaltes van deze stoffen geven dikkere tranen. Kan in een open glas door het vervliegen van alcohol ontstaan. Treedt bij vuile glazen niet op. Ontbreekt het tranen: u zult met een lichte wijn te maken hebben. 2 - na het snoeien kan in het voorjaar en tijdens de groei van de wijnstok sap uit het snijvlak lekken.
Trauben	Druiven.
traubig	Aanduiding voor een wijn dat de wijn dicht bij de eigenlijke smaak van de druif staat en dat de smaak derhalve veel fruit (van de druif) bevat.
trebbiano	Wit druivenras. Telt in Italië in zeker 30 provincies als aanbevolen duivensoort; ook wel ugni blanc (Frankrijk). Komt in bijna geheel Italië voor, telkens met een andere naam, bijvoorbeeld Trebbiano di Soave.
treden	Het met de voeten treden van de druiven, wel of niet met laarzen aan. Het traditionele persen van de druiven. Wordt nog wel gepraktiseerd, maar door de afname van geïnteresseerd personeel en hygiënische omstandigheden neemt deze traditie af. In Spanje en Portugal heeft men daar last van, want daar wordt anno 2002 nog veel wijn in traditionele sfeer gestampt. Er is nu (2001) bij Graham's (port) een machine geïnstalleerd, met welke het voettreden aardig goed kan worden benaderen. Zie ook persen.
Trentino Alto Adige	Wijnstreek in het noorden van Italië, rond Bolzano, tegen de Alpen. Ook wel Süd-Tirol genoemd. Alto Adige: duitssprekend en goede wijnen. Steile en rotsachtige wijngaarden, vooral handpluk vanwege de steile hellingen. Trentino (DOC) is Italiaanstalig.
Trester(brand)	Door de resten na het persen, zoals stelen, pitten en schillen, te distilleren verkrijgt men een distillaat van 40 vol%. Zie ook grappa.
trie	Plukgang. Om te oogsten gaat men door de wijngaard om te plukken. Grote wijnen worden gemaakt door meerdere tries door de wijngaard te maken en uitsluitend die druiven te plukken die men nodig heeft voor de wijn die men voor ogen heeft.
trincadaira	Druivenras. O.a. Portugal.
trocken	Smaak van wijn: droog. Smaak van een wijn waarin (bijna) alle suiker is vergist. Hoe minder suiker in de wijn, hoe droger de smaak. Het suikergehalte is maximaal 4 gram/liter. Of het suikergehalte is maximaal 9 gram, maar dan is het zuurgehalte niet meer dan 2 gram/liter lager dan het suikergehalte. Voor mousserende wijn betekent dit een suikergehalte tot 17 gram. Dit wordt ook sec of dry genoemd.
Trockenbeerenauslese	Garantie voor de rijpheid van een druif. Het zegt iets over het minimale suikergehalte (mostgewicht) in de druif op het moment van oogsten. Verschilt per wijngebied. Trockenbeerenauslese, ofwel TBA, is het meest rijpe stadium dat kan worden bereikt. Uiterst verfijnde, weelderige wijnen. Bij elk slokje een andere smaaksensatie.
trollinger	Blauwe druif. De oorspronkelijke herkomst is Tirol. Wordt veel in Württemberg verbouwd tot een lichte rode wijn.
trousseau	Druivenras, typisch voor de Jura, Rode wijn en rosé.
tuilé	Ontwikkelde kleur bij gerijpte rode wijnen: dakpanrood.
Tweede wijn	De meeste châteaux in Bordeaux hebben jarenlang slechts 1 wijn gemaakt. In de 20e eeuw heeft elk Grand Cru huis er een tweede wijn bij gekregen, zoals Caruades de Lafite de Tweede wijn is van Château Lafite.
Twintop	Merknaam van een kurk welke sinds 2001 op de markt is: hygiënisch en zonder TCA.
ugni blanc	Druivensoort. Gascogne. In Italië: trebbiano.
uitbotten	Zie botten.
umami	Japans: staat bekend als de 5e smaak, die van aminozuren, zie ook smaak.
Umbria	Umbrië. Wijnbouwgebied in het midden van het land, wordt het 'groen hart van Italië' genoemd. Orvieto is een witte wijn, de halfzoete (abboccato), is de eeuwenoude bekende. Tegenwoordig ook een droge (secco) variant. Verder Colli del Trasimeno (DOC) en de Torgiano: wit en rood.
umweltschonender Anbau	Wijze van werken waarbij milieubewustzijn op moderne wijze wordt toegepast.
Unesco	Onderdeel van de VN: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. Roept gebieden uit tot een beschermde status. Daar waar wijn wordt verbouwd, zijn te noemen: Wachau (Oostenrijk), Saint-Émilion (Frankrijk), Tokay (Hongarije), Alto Douro (Portugal), Rijndal van Bingen en Rüdesheim tot Koblenz (Loreley)(Duitsland), Loiredal tussen Sully-sur-Loire en Chalonnes (Frankrijk).
unwooded	Zonder houtrijping.
Uruguay	Wijnbouwland. 'Onder de rook' van Argentinië heeft Uruguay zich een eigen plaats verworven in het wijnlandschap. De belangrijkste druif is Tannat. Daarnaast nog Cabernet Sauvignon, Merlot, Chardonnay en Sauvignon. Houtrijping is gemeengoed.
USA	Wijnbouwland. Het land kent gereputeerde wijnen uit Californië. Men denkt er groot, zoals Mondavi en Gallo.
Vacqueyras	Wijnbouwgebied naast Gigondas in de Rhône. Kruidige grenachebasis.
Valais	Grootste wijnbouwgebied van Zwitserland, bergachtig, 5265 ha. Ligt in het Franstalige deel van het land, met het Rhônegebied in de buurt. Karaktervolle wijnen.
Val de Loire	De vallei waardoor de Loire stroomt. Door de UNESCO tot werelderfgoed betempeld. Zie Loire.
Valdeorras	Wijnbouwgebied ten noorden van Portugal. Stroomgebied van de Sil. De bodem is alluviaal op rotsen. Wijngaarden op 300 m. hoogte. Droger dan de rest van Gallicië. Kleine bodega's met goede spullen. Druiven: godello (wit) en mencía (rood). Jonge wijnen. Ca. 1500 ha en 48.000 hl.
Valdepeñas	1 - appellatie in wijnbouwgebied La Mancha, gelegen ten zuiden van Madrid en ten noorden van Granada. Goede kwaliteit. Witte druif Airén, rood: Cencibel (andere naam voor Tempranillo) en Granacha Tintoreta. 2 - letterlijk: dal der gesteente, komt van Valle de peñas. Veel kalk, ook klei.
Valle d'Aosta	DOC, klein wijnbouwgebied tegen de Franse grens, omringd door de Mont Blanc en de Matterhorn. Subgebieden: Torrette en Donnaz. Wijnen: Donnaz (rood, amandelen, gegrild vlees), Blanc de Morgex et de Salle (wit, kaas en vis).
Valle del Itata	Wijnbouwgebied in Chili (Itata vallei), sinds 1997.
Valle del Maule	Wijnbouwgebied in Chili, Maule valley.
Valle de Casablanca	Wijnbouwgebied in Chili, Casablanca valley. Tot 1990 voornamelijk zuivel georiënteerd, nu een Chardonnaygebied met fraaie wijnhuizen. Relatief koel gebied, water moet uit 50 m. diepe bronnen komen.
Valpolicella	Lichte rode wijn (DOC) uit Veneto. Veel druivenrassen toegelaten, verscheidene variëteiten. Beter zijn de wijnen uit het Classicogebied, dat hoger ligt en een bodem kent met vulkanische oorsprong. Voornaamste druivensoorten zijn: Corvina, Rondinella en Molinara.
Valtellina Superiore	DOCG voor rode wijn in Lombardije, 1998.
Valtiendas	Wijnbouwgebied ten zuiden van Ribera del Duero. Het gebied ligt zo'n 900 meter boven zeeniveau. Druiven: Tempranillo, Syrah, Cabernet Franc, Merlot, Cabernet Sauvignon.
vat(en), vaatjes	Meestal wordt met een vat een houten ton bedoeld. Bij roestvast staal (RVS) spreek je van een ketel of een tank. Kleine vaten worden ook barrique (Frans) genoemd. In het vat rijpt de wijn tot verfijning. Grotere vaten worden foudre (Frans) genoemd, fuder (Duitsland), Stück (Duits), cask (Engels).
vatmonster	Zie fustmonster.
Vaud	Ook: Waadt. Traditioneel wijnbouwgebied in Frans Zwitserland. Ligt tussen de Jura en de Alpen en tussen twee meren. In dit gebied worden veel mooie wijnen gemaakt, in grote verscheidenheid.
vcc	Vin consumé courante.
vdn	Afkorting van vins doux naturels.
VDP	1 - Verband Deutscher Prädikats- und Qualitätsweinguter, een vereniging waarin zich de beste wijnhuizen zich hebben verzameld. 2 - afkorting van vin de pays.
vdqs	Vins délimités de qualité supérieure; wijnen welke qua gestelde eisen iets eenvoudiger zijn als wijnen met de AOC status.
vecchio	Oud. Wordt gebruikt voor een gerijpte wijn welke nog geen riserva is (Basilicata).
vegetaal	Onaangenaam plantaardig als gevolg van onvoldoende rijpe druiven.
velhissimo	Zeer oud.
vendangeur	Plukker.
vendange tardive	Late oogst, geen wettelijke eis. De traditie zegt dat de druiven worden geoogst in de nacht van 31 december op 1 januari. Vergelijk spätlese.
vendange verte	Zie groene oogst.
Veneto	Wijnbouwgebied tussen de Alpen tot voorbij Venetië, rond Verona. De wijnkelder van Italië genaamd. De Soave, Valpolicella en de Bardolino zijn de bekendste wijnen. Ook recioto wordt hier gemaakt.
Ventoux, Côtes du	Ventoux is een bergmassief (Tour de France), met een maximale hoogte van 1912 m. en ligt tussen Vaison-la-Romaine (noord) en Apt in het zuiden. De Côtes du Ventoux is een eigen appellatie in de Côtes du Rhône. De wijngaarden liggen verspreid over het bergmassief. Op deze hoogte is de temperatuur lager en zijn de druiven later rijp. Ten onrechte vergeten wijn.
véraison	Verkleuring van de druif aan de stok. Zodra de druiven beginnen te verkleuren, begint de rijping van de druif. Begint in augustus/september.
Verbesserung	Zie chaptaliseren.
verdejo	Wijnstokras. Is in de 11e eeuw door de moren naar Spanje gebracht en is nu de belangrijkste witte druif in Rueda. De naam is afgeleid van de groene schil. Wordt wel samen met viura (meer zuren) geassembleerd. Stuivende wijn, met mooie zachte aroma's van tropisch fruit, perzik, rijpe appel en citrus. Anijs. Lekker.
verdelho	Wijnstokras, waarvan men in Portugal halfzoete Madeira maakt.
Verdicchio di Jesi	DOC in Marche, belangrijkste druif: Verdicchio. Tot 15% Maf Malvasia en Trebbiano.
vermentino	Druivenras, wit; staat veel op Corsica. Zelfde als Malvasia? Niet zo gevoelig voor oxidatie, geeft aardig aroma: specerijen. Goede balans, specifieke wijn.
Vermentino di Gallura	DOCG voor witte wijn, sinds 1996. Wijn van Sardinië.
vermoeid	Te oude wijn, over het hoogtepunt van de ontwikkeling heen.
vermoeiend	Wijn met weinig frisse zuren. Kan ook bij jonge wijnen voorkomen, meestal veel alcohol.
vermouth	Typisch Piemontse specialiteit.
Vernaccia di Oristano	Sardinië. De witte liquoroso wijn. Moet eerst 10 jaar rijpen.
Vernaccia di San Gimignano	DOCG in wijnbouwgebied in Toscane, sinds 1993. Witte wijn.
Verrieselung	Zie coulure.
verschneiden	Het mengen van wijnen. Zie assembleren.
verse druiven	Vruchten, juist van de wijnstok.
versmelten	Situatie wanneer alle smaakelementen op zijn genomen in de structuur van de smaak.
Versteigerung	Veiling. Deze worden regelmatig georganiseerd om wijnen te verkopen en om daarmee gelijk marktprijzen vast te stellen.
versterkte wijnen	Wijnen waarbij de gisting is gestopt door toevoeging van alcohol, zoals port en sherry.
vi de taula	Catalaans voor vino de mesa (tafelwijn).
vieille vignes	Oude wijnstokken. Meestal de beste wijn, mooiere neus, dikkere smaak. Een lager rendement door de oudere stokken.
Vier, der	Samenwerkingsverband van wijnhuizen.
vigne	Druivenstok, wingerd.
vigneron	Wijnbouwer, die wel/geen wijn maakt.
vignoble	Wijngaard.
vigueur	Kloek, levenskrachtig, fors.
viini	Fins voor wijn.
Villages	Dorpen. Meestal een garantie voor een betere, meer uitgesproken wijn dan wanneer deze aanduiding niet wordt vermeld. De wijnen komen uit genoemd dorp en kennen zwaardere eisen.
vin	Deens, Frans en Noors voor wijn.
vin bourru	Zie Federweisser.
vin claire	Basiswijn voor Champagne of mousserende wijnen.
vin de garage	Zie garagewijn.
vin de liqueur	Zoete wijn.
vin de merde	Strontwijn. Beroemde uitspraak vanwege het gebruik in Frankrijk tegen de Beaujolais Primeurwijn (2002). De oorzaak hiervoor is dat deze wijn meer een fruitsap is, dan een lekkere wijn. Vanuit het product gedacht: er is te weinig moeite voor gedaan.
vin de paille	Zie strowijn.
vin de pays	Streek- of landwijn. Aan een landwijn worden weinig eisen gesteld, dat schept ruimte voor de betere wijnmakers. Is de kwaliteit niet best, dan levert dit predikaat een lagere prijs op als een AOC. Voorbeelden: Vin de Pays d'Oc, Vin de Pays de l'Herault.
Vin de Pays d'Oc	Landwijn uit de Midi, of beter: Languedoc. Een enorme hoeveelheid wijn in dit gebied is landwijn. De mooiste wijnen zijn veelal met de kwalificatie Vin de Pays gemaakt.
vin de presse	Zie Pressenwein.
vin doux naturel	Versterkte, of gestopte wijnen, die dus zoet zijn en meer alcohol bevatten (15 - 20 vol%). Beroemde vdn-wijnen komen uit de Roussillon en zijn gemaakt van de druiven grenache en muscat, Maury, Banyuls, Banyuls Grand Cru, Rivesaltes en Muscat de Rivesaltes. VDN uit de Rhône: Beaumes de Venise.
vin jaune	Letterlijk: gele wijn. Komt uit de Jura (Arbois) en wordt gemaakt van de savagnindruif.
Vin Nature de la Champagne	Van 1953 tot 1974 de benaming voor stille wijnen in het Champagnegebied.
Vin Ordinaire de la Champagne	Tot 1952 de benaming voor stille wijnen in het Champagnegebied.
vine	Wijnstok, plant. Vinelouse of vinepest = druifluis.
vineus	Letterlijk: wijnig, zoals wijn. O.a. gebruikt bij mousserende wijnen. Vinous (Engels).
Vinexpo	Grootste en belangrijkste wijnbeurs. Tweejaarlijks gehouden in Bordeaux.
vineyard	Wijngaard, wijnberg.
vinho	Portugees voor wijn.
Vinho Verde	1 - wijnbouwgebied in het noordoosten van Portugal. Druivenrassen: Alvarinho, Loureiro, Trajadura, Avesso en Pederná. 2 - wijn; heldergeel, fruitig en fris.
viniculture	Wijnbouw.
vinifera	Zie Vitis vinifera.
vinificatie	Vinification. Wijnbereiding. De processtappen van stok tot mok, of aarde naar waarde.
vino	Italiaans, Spaans, Tsjechisch en Russisch voor wijn.
vino de la teirra	Landwijn.
vino de mesa	Tafelwijn.
vino di ripasso	Vinificatiemethode.
vino di tavola	Tafelwijn. Zie ook Toscane.
Vino Nobile di Montepulciano	Toscaans, DOCG sinds 1981.
vinofiel	Liefhebber van wijn.
vinoloog	Alleen in NL erkende titel voor de afgestudeerden van de Wijnacademie in Maarn. De opleiding is minder technologisch dan voor de oenoloog. Berucht zijn de lage slagingspercentages. Het woord vinoloog wordt toegeschreven aan Hubrecht Duijker welke de eerste cursus voor deze opleiding heeft gegeven. Komt overeen met SWEN-3. Er wordt gewerkt aan een nieuw SWEN-4 niveau, met meer onderhoud van kennis voor professionals.
vintage date	USA; wijnjaar; 95% van de wijn moet van het aangegeven wijnjaar zijn.
walsen	Het ronddraaien van het glas (op een tafel of in de hand) om aroma's los te maken. Eerst ruiken, dan walsen, dan wederom ruiken.
Wein(e)	Wijn.
Weingut	Wijngoed of wijnhuis, wordt in Frankrijk Domaine of Château genoemd.
Weinlehrpfad	Wandelroutes langs wijngaarden met borden langs de route welke bijvoorbeeld informatie geven over de ligging, de plaatselijke wijnen en de druivensoorten.
Weinstein	Zie wijnsteen.
Weissburgunder	Witte druif, ook bekend als Pinot Blanc. Stamt vermoedelijk van de Spätburgunder/Pinot Noir af. Soepele, frisse wijnen. Past bij veel lichte gerechten. Komt voor in Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk e.a.
Weinerzeuger	Zie Erzeuger.
Weissherbst	Benaming voor een rosé waarbij blauwe druiven van één soort zijn gebruikt; cépagerosé. Meestal Spätburgunder.
weißer burgunder, weissburgunder, weißburgunder	Zie hierboven bij Weissburgunder.
Weststeiermark	Wijnbouwgebied, onderdeel van Steiermark.
Werderaner Wachtelberg	Meest noordelijk gelegen wijngaard. Door Cisterciëster monniken gesticht in de 14e eeuw. Vanaf 1850 is de druiventeelt volledig verdrongen door de fruitteelt. In 1986 leefde de traditie weer op. 20000 stokken op 4,8 ha. = 30 tot 40000 flessen. Er wordt meer noordelijk wel wijn degelijk wijn gemaakt, zoals in Nederland, Letland en Engeland. Maar die wijngaarden zijn wettelijk niet erkend en brengen derhalve uitsluitend landwijnen voort.
wetgeving	Wijnwetgeving is altijd in discussie. In de 20e eeuw werd iedereen opgevoed met het AOC-denken, de hiërarchische opbouw dat aan de basis van het Franse succes ligt. Deze soms zeer gedetailleerde regeling werd door vele andere landen overgenomen. Door een andere wetgeving wordt een wijn nog geen slechte wijn, zo werd ondervonden. Het succes van de Nieuwe Wereld, nieuwe profielen in Spanje, Oostenrijk en Duitsland brachten het marktaandeel onder druk.
wiin	Wijn; middeleeuwen, 13e eeuw.
wijn	Het product dat uitsluitend verkregen is door gehele of gedeeltelijke alcoholische vergisting van verse druiven of van druivenmost. Wordt gemaakt in de wijngaard, de kelder, de fles, het glas. De mond en in boeken en kranten.
wijnalcohol	Distillaat van wijn, gebruikt om een gisting te stoppen.
wijnbroederschap	Nederland kent het Nederlands Genootschap van Wijnvrienden. De groep bemoedigt de wijnkunst en wijst het slechte af. Kwalitatief goede broederschappen zijn steeds aanspreekpunten voor professionele instituten en onderzoekers. Ook vriendschap is belangrijk, en internationale gastronomische en vinologische uitwisseling.
wijncertificaat	Opleiding.
wijndorp	Dorp waar meerdere wijnboeren zijn gevestigd.
wijnhuis/wijngoed	Ook: domein, domaine, weingut, clos, château, mas, winehouse, finca, quinta, bodegas, winery. Daar waar wijn wordt gemaakt, met het huis naast/boven de kelder, en met de wijngaarden in de buurt. Uitsluitend met de wijngaarden wordt een boerderij genoemd. In Europa zijn met het vrijer worden van de markten, deze begrippen vaag geworden en in de geschiedenis vaker door elkaar gebruikt. Waar wordt nu wat gemaakt, en waar wordt het verkocht? En door wie? Dat is goed om te weten in de wijnwereld.
wijnken	Wijn, uit de herbergtijd.
wijnkoningin	Sinds 1949 wordt in Duitsland een wijnkoningin gekozen. Meestal een dochter van een wijnboer. In 2002 werd Judith Honrath uit Langenlonsheim (Nahe) gekroond door haar voorgangster.
wijnmaand	Oktober, oogstmaand.
wijnpers	1 - zie persen. 2 - uitgever van Perswijn, Amsterdam.
wijnsteen	Kristallen die als witgele kruimels op de bodem van de fles zichtbaar zijn. Teken van goede wijn, aangezien het gehalte aan het lekkere wijnsteenzuur hoog is geweest. Ontstaat o.a. door (witte) wijn bij lage temperatuur te bewaren. Hierbij kristalliseert wijnsteenzuur uit door een verbinding met Kalium (mineraal) aan te gaan. Heeft geen invloed op de smaak, zoals dépôt dat bij rode wijn wel kan hebben (bitter). Tartar (Engels), Weinstein (Duits).
wijnsteenzuur	Het beste zuur dat in een druif aanwezig kan zijn bij de oogst. Heeft een nadeel: zie wijnsteen. Tartaric acid (Engels).
wijnstok	1 - aanduiding voor de druivenplant. Vine (Engels). 2 - stok waarlangs de wingerd omhoog groeit.
wijnstokras	Het ras van de plant, de wijnstok en de druif. Zie druivenras.
wijntje	'Wijntje.' 'Lekker wijntje.' Zeg dat nooit. NOOIT. Niet van echte WIJN, niet van best wel aardige wijn. Zelfs niet van het tenenkrommende bocht dat u bij die verkeerde kennissen krijgt. Want wie 'wijntje' zegt, schenkt zelden iets fatsoenlijks. Ergens heeft een wijnboer een jaar aan dat glas wijn gewerkt. Goed, in veel gevallen krijg je de indruk dat de wijnboer niet veel meer aan z'n oogst heeft gedaan dan de cheque van de importeur naar de bank brengen, maar u snapt het idee. Een jaar werk noem je niet wijntje. Bocht, uilenzeik, ouwedweilensop - allemaal prima, maar niet wijntje. (bron: mywinebutler).
wijnwet	Zie wetgeving.
wildwijnen	Wijnen om bij wildgerechten te serveren, bijvoorbeeld Madiran, Rhône.
wind	Geeft in hete zomers verkoeling, is in voor- en najaar een extra koudebron bij de jonge plant cq. rijpende druif (kan nadelig zijn ivm vorstgevaar). Belangrijk bij de bestuiving van de bloesem. Zorgt in natte omgeving ook voor het drogen van het fruit om rotting te vermijden.
wine	Wijn.
wine bar	Waar je wijn koopt. Ook bij het wijnhuis.
wine grower	Wijnbouwer of -boer.
wine list	Wijnkaart.
wine merchant	Wijnkoper.
wine waiter	Sommelier, wijnober.
winebibber	Drinkebroeder of dronkelap?
winestone	Wijnsteen(zuur) = tartaric acid. Kan ook steen uit de wijngaard mee bedoeld zijn.
winery	USA; wijnhuis of -goed, domaine, château.
wingerd	Wijnstok, zie druivenplant.
wino	1 - Pools, wijn. 2 - coole zegswijze voor iemand in de wijn.
Winzer	Druiventeler of wijngaardenier.
Winzergenossenschaft	Coöperatie. Samenwerkingsverband van wijnbouwers. Duitsland telt er bijna 300 die een derde van de mostproductie verwerken. Vooral in Baden-Württemberg en Franken spelen de coöperaties een dominerende rol. In Baden en Württemberg wordt resp. 2 en 4% niet via een coöperatie op de markt gebracht, in de Rheingau is dat 60%.
Winzersekt	Mousserende kwaliteitswijn welke aan de voorwaarden van de Flaschengärung heeft voldaan. Zie méthode champanoise.
woino	Kaukasus, wijn. Kwam vóór de Latijnse naam vinum.
woodwine	Aanduiding voor een wijn welke in het houten vat heeft gerijpt, zoals LBV, oude tawny port en colheita. Dit in tegenstelling tot vintage en single quinta ports, welke geen vatrijping, maar een rijping op fles hebben ondergaan.
wrang	De wangen trekken naar binnen.
Württemberg	Wijnbouwgebied rond Heilbronn en Stuttgart. De voornaamste rivieren in dit gebied zijn Neckar, Kocher en Jagst. Veel druivensoorten en de meeste rode wijn. Opp. 11.000 ha. Dit is 10% van het totaal in Duitsland.
xarello	Wit druivenras. o.a. Spanje.
xinomavro	Rood druivenras uit Griekenland. Mooie wijn, zoals in Macedonië. Kracht en tannine, aroma.
xiros	Droog.
Yecla	Wijnbouwgebied in Zuid-Spanje. Gebruik van de Monastrelldruif.
Y(grec)	Een droge wijn welke door Château d'Yquem op de markt wordt gebracht als Bordeaux of Bordeaux Superieur, niet als een Graves. De oudere zijn het lekkerst.
zand	Bodemsoort die lichtere wijnen oplevert.
zandsteen	Bodemsoort, rood.
zeste	Buitenste schil van een citroen of sinaasappel. Smaakkenmerk.
ziel	Van een fles. Holte in de bodem van een fles, oorspronkelijk bedoeld om te zorgen dat eventueel bezinksel zich niet teveel door de wijn verspreid bij het uitschenken.
zilt(ig)	Zoutige smaak.
zinfandel	Druivenras, traditioneel USA, kortweg: Zin. Herkomst tot 2002 aan primitivo (Italië) toegeschreven. Stamt uit Kroatië.
zoet	Smaakkenmerk van een wijn. Wijn met suiker, niet droog.
zomerwijn	Een frisse wijn met niet teveel alcohol, vrij droog en strak. Niet complex.
zone	Zie klimaatzone.
zuccheraggio	Chaptaliseren. Zucchero is suiker.
Zuid-Afrika	Belangrijk wijnland. Nummer 1 van de Nieuwe wereldlanden in NL. Sterk in toerisme. Veel voorkomende druivenrassen: Steen (Chenin Blanc), Pinotage, Cabernet Sauvignon. Sinds het einde van de apartheid maakte het land een spectaculaire groei door. Lekkere wijnen, niet duur.
zuur	1 - chemische verbinding die een belangrijke rol speelt in wijn. Zie ook zuurgehalte; zuurgraad. 2 - Zuur staat tegenover basisch. Zie pH. 3 - aan wijn mag appel- of melkzuur worden toegevoegd. Dit is voorbehouden aan enkele landen in de Nieuwe Wereld en aan landen met een warmer klimaat. Er geldt een maximum aan het toegelaten zuur. Ook kan worden toegevoegd: citroenzuur en ascorbinezuur (vit. C). 4 - alle plantendelen zijn enigszins zuur. Een zuur milieu beschermd tegen ongewenste ontwikkeling van micro-organismen, zoals schimmels, gisten en bacteriën; conserveren, houdbaarheid. 5 - smaakcomponent. Positief: zorgt voor elegantie, levendigheid, fris, speelsheid. Belangrijk: is daardoor een ideale begeleider van vele gerechten. Negatief: kunnen soms zijn: scherp of onrijp. Te weinig zuur maakt wijnen vermoeiend.
zuurgehalte	In wijn een aanduiding voor de hoeveelheid wijnsteenzuur, in Frankrijk voor zwavelzuur. Hoe rijper de druif, des te lager is het zuurgehalte. Goede wijnen kenmerken zich door een hoog gehalte wijnsteenzuur. Dit wordt uitgedrukt in gram per liter.
zuurgraad	Waterstofactiviteit. Zie pH. Ook zuurtegraad.
zwaar	1 - zie zware bodem. 2 - zware wijn door een hoog alcoholpercentage en vermoeiend door weinig zuur. Meestal bij warme jaren of warme gebieden.
zwaartekracht	Het is beter het fruit/most/wijn onder zwaartekracht te laten transporteren dan pompen te gebruiken, omdat dan minder zuurstof in contact met de wijn komt.
zware bodem	Een bodem met een hoog kleigehalte.
zwarte bessen	Veel voorkomend aroma en/of smaak in sappige, enigszins zuurbevattende jonge wijn, cassis. Kenmerk van Cabernet Sauvignon. Heeft meer kracht dan de aardbei en frambozenkenmerken, meer zuur.
zwavel	Schwefel, Engels: sulfur.
zwaveldioxide	SO2, conserveringsmiddel en antioxidant, het is een gas dat goed oplosbaar is in water, dus wordt een sulfiet(SO3) poeder gebruikt, bijvoorbeeld van kaliumbisulfiet, calciumsulfiet of natriumsulfiet. Er is geen alternatief voor deze stof, maar het voldoet ook eigenlijk prima, mits de dosering laag kan worden gehouden. Er zijn maar weinig producenten die sulfietvrije wijnen maken. Conservering: beschermd most en wijn tegen invloed van zuurstof, gist en bacteriën (melkzuur- en azijnzuurbacteriën). Vooral bij de wat jongere en zoetere wijnen kan dat een groot probleem zijn. Er zit dan nog suiker in de wijn die door azijnzuur- of melkzuurvormende bacteriën omgezet kan worden tot zuur. En dat geeft smaakafwijkingen. Antioxidant: zwaveldioxide versterkt ook de kleur van de rode wijn. Zonder zwaveldioxide zou de kleur in de loop van de tijd afnemen of zouden er andere kleuren (paars/blauw) kunnen ontstaan. Dit proces wordt door sulfiet voorkomen. Voor witte wijn is dat duidelijk minder van belang. Zwaveldioxide verbetert de smaak van de wijn, door het zogenaamde acetaldehyde weg te vangen. Dit heeft een onaangename smaak en wordt door de gist tijdens de wijnproductie gemaakt. Dosering: is aan strenge regels gebonden. Wie zeer hygiënisch werkt heeft weinig nodig. Zwaveldioxide kan zich binden aan suikers, en de werking is dan verdwenen. Voor heel zoeten wijnen, zoals een Trockenbeerenauslese, zijn hogere hoeveelheden toegestaan. Regel: max. 160mg/l voor rode wijn en 200mg/l voor witte wijn. Gezondheid: bij het oplossen vormt zich zwaveligzuur dat vitamine B6 en B1 aantast. Bij gebruik van zwaveldioxide om meel te bleken, daalt het vitamine E gehalte in meel. Teveel zwaveldioxide kan hoofdpijn veroorzaken; het is te herkennen aan de geur van een zojuist aangestoken luciferkop: merkbaar boven in de neus, het is prikkelend en irriterend in grotere hoeveelheden. Zwaveligzuur kan leiden tot een geïrriteerde maag en leiden tot een verminderde eetlust, misselijkheid en diarree. Bij gezonde mensen zijn er geen nadelige effecten. Mensen met een slechte nier- of leverwerking kunnen beter zwaveldioxide vermijden. Sommige mensen krijgen na langdurig gebruik een overgevoeligheid voor zwaveldioxide, wat leidt tot hartkloppingen, huiduitslag en vochtophoping. Astmapatiënten kunnen zwaveldioxide beter vermijden, omdat zwaveldioxide bij astmapatiënten tot ernstige benauwdheid kan leiden. De stof wordt afgeraden voor hyperactieve kinderen.
zwavelwaterstof	H2S. Ook wel diwaterstofsulfide. Een chemische verbinding van zwavel met waterstof. Ruikt of stinkt naar rotte eieren.
zweigelt	Oostenrijkse blauwe druivenvariëteit. Wordt in Duitsland Lemberger genoemd, in Hongarije Kèkfrankos. Kruising tussen Saint-Laurent en Blaufränkisch. Prettige, fruitige, niet te zware wijn.
Zwicker	Een geassembleerde wijn, ofwel mengwijn. Geen bijzonderheden ten aanzien van herkomst of druiven. Vergelijk Edelzwicker.
Zwitserland	Wijnland.

Doorzoek site

Producten vergelijken

Wijn ABC